ضعف نظام توزیع

مجیدرضا حریری*- بدبختانه یا خوشبختانه به سبب شرایطی که در دهه شصت بر کشور حاکم بود اقتصاد تجربه توزیع توسط تعاونی‌ها را دارد که تجربه‌ای شکست‌خورده است. آیا تعاونی‌ها در سیستم توزیع، کارنامه موفقی داشته‌اند؟ در زمان جنگ توزیع به وسیله تعاونی‌ها صورت می‌گرفت و خرید و فروش سهم کوپن در تعاونی‌ها باعث شده که تعاونی‌ها کارنامه موفقی در نظام توزیع از خود برجای نگذارند. آیا دلمان می‌خواهد مردم دوباره صف‌های طویل خرید اقلام اساسی تشکیل بدهند و ما مانور تورم و کمبود کالا بدهیم؟ تعاونی‌ها در توزیع به معنای صف‌های خرید اقلام اساسی است و این تصویر با تعاونی‌ها در هم آمیخته است. در حالی که با توجه به تغییر در ترکیب و روحیات جامعه‌شناختی مردم ایران نمی‌توان همان سیستم توزیع را بدون تغییر در این جامعه پیاده کرد. هر طبیب باید درد را بشناسد که بتواند درمان صحیحی ارائه کند و ما هم باید به دنبال ضعف نظام توزیع بگردیم و با عوض کردن متولیان آن بعید است مشکلی حل شود. نقص عمده‌ای که بازار کشور را فرا گرفته توزیع ارزهای ارزانی است که با بازار آزاد اختلاف نزدیک به ۷۰درصدی دارد و به عنوان یارانه همه مردم بین تعداد معدودی واردکننده پخش می‌شود. در اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی هیچ‌کدام از کالاها با قیمت دولتی به دست مردم نرسید که دلیل آن حاشیه رانت بسیار بالایی است که ارز دولتی دارد و عملا باعث حمله دلالان به نظام توزیع می‌شود. یارانه‌ها نه در مبدا واردات و در اختیار تعداد معدود و محدودی واردکننده، بلکه باید به مقصد و سبد معیشتی مردم اختصاص پیدا کند که رانت حاصل از ارز دولتی باعث از‌هم‌گسیختگی نظام توزیع نشود.

*نایب‌رییس اتاق بازرگانی ایران و چین