طرح اقدام ملی در ۱۴۰۰ هم افتتاح نمی‌شود

در شرایطی که متولیان طرح اقدام ملی در وزارت راه‌وشهرسازی تکمیل طرح تا پایان سال ۱۴۰۰ را وعده داده بودند، انبوه‌سازان معتقدند پروژه‌های مشارکتی این طرح تا سال ۱۴۰۰ افتتاح نخواهد شد. پس از رکود سنگین هفت ساله در حوزه ساخت مسکن، وزارت راه‌وشهرسازی عملیات تولید انبوه مسکن را با طرح اقدام ملی مسکن از سر گرفت.
بر مبنای این طرح مقرر شد ۴۰۰ هزار واحد مسکونی در سه دسته شهرهای جدید، بافت فرسوده و شهرهای زیر ۲۵ هزار نفر تا پایان سال ۱۴۰۰ ساخته شده و به مردم تحویل داده شود. در شرایطی که افزایش تولید و عرضه واحدهای مسکونی می‌توانست شرایط را به منظور بهبود بازار مسکن به وجود آورد ‌اما تکرار یک تجربه تلخ توسط وزارت راه و شهرسازی، خیلی زود شیرینی بازگشت دولت به پروژه‌های تولید انبوه مسکن را از میان برد.
این تجربه اشتباه استفاده از شیوه ساخت مشارکتی در پروژه‌های تولید انبوه مسکن نام دارد. مطابق این شیوه وزارت راه‌وشهرسازی زمین را در اختیار انبوه‌سازان قرار می‌دهد، انبوه‌سازان نیز هزینه عملیات ساخت را متقبل می‌شوند. پس از اتمام پروژه نیز واحدهای مسکونی ساخته‌شده به نسبت آورده هر بخش تقسیم خواهد شد.
در همین راستا حبیب‌الله طاهرخانی مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید و معاون وزیر راه‌وشهرسازی در گفت و گو با فارس در ارتباط با تشریح سهم مسکن‌های مشارکتی در طراح اقدام ملی مسکن، گفت: «در ۲۰ هزار واحد مسکونی از واحدهای طرح اقدام ملی واقع در شهرهای جدید از شیوه مسکن مشارکتی استفاده می‌شود.»بر مبنای جزئیات ارائه‌شده از برنامه آغاز عملیات اجرایی و افتتاح پروژه‌های مسکونی شهرهای جدید در انتهای مهرماه سال جاری، پس از گذشت یک سال از آغاز رسمی طرح اقدام ملی مسکن، کلنگ ساخت ۶۸ هزار و ۷۷۹ واحد مسکونی در شهرهای جدید به زمین خورد که ۷ هزار و ۱۳۲ واحد مسکونی آن به شیوه مشارکتی ساخته می‌شود.
افتتاح پروژه‌های مشارکتی طرح اقدام ملی به ۱۴۰۰ نمی‌رسد
در این بین شاید این سوال به وجود بیاید که چرا ساخت مسکن به شیوه مشارکت با انبوه‌سازان، یک تجربه تلخ است. برای پاسخگویی به این موضوع به سراغ ابوالفضل نوروزی کارشناس حوزه مسکن رفتیم.
این کارشناس مسکن در بیان نقاط منفی ساخت مسکن به شیوه مشارکتی‌گفت: «بررسی شاخص‌های قیمت در طول ۳۰ سال گذشته مشخص‌کننده آن است که تورم زمین همیشه از تورم مسکن بیشتر بوده و همین اختلاف قیمت زمینه نفع بردن انبوه‌سازان از طولانی شدن پروژه را به وجود می‌آورد که با اهداف وزارت راه‌وشهرسازی مبنی بر اتمام پروژه تا سال ۱۴۰۰ در تضاد است.»
نوروزی در تشریح ادله خود مبنی بر طولانی شدن پروژه‌های مشارکتی گفت: «فرض کنید وزارت راه‌وشهرسازی زمینی به ارزش ۵۰ میلیون تومان را در اختیار انبوه‌ساز قرار داده و انبوه‌ساز نیز با هزینه ۵۰ میلیون تومانی اقدام به ساخت ۲ واحد مسکونی کند. بر مبنای قرارداد مشارکت، در انتهای فرآیند ساخت، یک واحد مسکونی سهم وزارت راه‌وشهرسازی و یک واحد نیز سهم انبوه‌ساز است. اما با توجه به بیشتر بودن تورم زمین نسبت به مسکن، پس از یک سال ارزش زمین معادل ۶۰ میلیون است و هزینه ساخت تغییر نکرده پس در پایان سال اول، سهم آورده وزارت راه‌وشهرسازی معادل ۵۵ درصد است و سهم انبوه‌ساز به ۴۵ درصد کاهش می‌باید در حالی که ۵۰ درصد از واحدهای مسکونی طبق قرارداد به وی می‌رسد. در حقیقت افزایش زمان، سود انبوه‌ساز را افزایش خواهد داد.»
در حالی که بسیاری از کارشناسان، طولانی شدن مدت زمان پروژه‌ها مشارکتی را هشدار داده‌ بودند، رییس هیات‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن تهران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی فارس، این موضوع را تایید کرد. در همین راستا، ایرج رهبر ضمن اشاره به این نکته که پروژه‌های مسکن انبوه‌سازان با گذشت نیمی از زمان اعلام شده توسط وزارت راه‌وشهرسازی برای اتمام طرح اقدام ملی مسکن تنها ۲۰ درصد پیشرفت داشته‌اند، گفت: «بعید می‌دانم ساخت پروژه‌های مشارکتی طرح اقدام ملی تا پایان سال ۱۴۰۰ به پایان برسد و احتمالا این پروژه‌ها به دولت بعد انتقال می‌یابد.»در کنار اظهارنظر کارشناسان پیرامون معایب مسکن مشارکتی، تجربه‌های طولانی شدن پروژه‌های پردردسر مشارکتی در کشور کم نیست. برای مثال پروژه برج میلینیوم که به شیوه مشارکت بین بخش خصوصی ساخته می‌شد، ۲۵ سال است که جریان داشته و همچنان نیز به اتمام نرسیده است.با وجود تجربیات نامطلوب ساخت مسکن به شیوه مشارکت، مشخص نیست، چرا وزارت راه‌وشهرسازی بر این شیوه ساخت تاکید دارد و اهداف طرح اقدام ملی مبتنی بر اتمام طرح در پایان سال ۱۴۰۰ را به خطر می‌اندازد؟