طرح تفصیلی تهران کمکی به ارتقای کیفیت زندگی شهری نکرد

محمد سالاری در سخنرانی خود در نشست «نهاد طرح جامع تهران، تهیه یا هماهنگی؟» در خصوص احیای نهاد طرح جامع گفت: در شورای چهارم شهر تهران بعد از تشکیل کمیسیون شهرسازی و معماری، همزمان با بررسی طرح‌های توسعه شهری تهران موضوع احیای نهاد طرح جامع پیش آمد. آن زمان اوج انحراف از مفاد طرح‌های جامع و تفصیلی بود، عموم تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها در مناطق و کمیسیون ماده ۵ مغایر طرح‌های توسعه‌ای شهری اتخاذ می‌شد و توجهی به تکالیف طرح‌های جامع و تفصیلی و طرح‌های موضعی و موضوعی نمی‌شد، لذا در آن فضا احیای مجدد نهاد طرح جامع ضروری به نظر می‌رسید.

وی ادامه داد: نبود نهاد طرح جامع نیز یکی از دلایل اصلی خروج مدیریت شهری تهران از ریل اجرای طرح‌های توسعه شهری بود. هنگامی که وزارت راه‌و‌شهرسازی به صورت یک‌طرفه از نهاد اولیه خارج شد، شهرداری نیز فضا را برای تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای باز‌دید و از همان زمان یک شکاف اساسی بین حرفه‌مندان و دیده‌بان‌های شهری و مدیریت شهری به وجود آمد.سالاری تصریح کرد: در دوره چهارم، در کارگروهی که برای بررسی مغایرت‌های طرح جامع و طرح تفصیلی ایجاد شد، متوجه شدیم تمام بند‌های طرح تفصیلی مغایر طرح جامع است. در این زمان خواستار احیای نهاد طرح جامع شدیم و پس از پیگیری‌ها و مکاتبات متعدد، احیای‌ نهاد در شورای‌عالی شهرسازی و معماری به تصویب رسید اما به دلیل اختلافات وزارت راه و شهرداری تهران، این تفاهم ایجاد نشد.رییس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر تهران با بیان اینکه در دوره پنجم شورای شهر فرصت خوبی برای طرح مجدد این موضوع ایجاد شد اظهار داشت: در این دوره پس از برگزاری جلساتی، پیش‌نویس این تفاهمنامه به امضای رییس کمیسیون شهرسازی و معماری به نمایندگی از رییس شورای شهر تهران، معاون شهرسازی و معماری شهرداری به نمایندگی از شهردار تهران و معاون شهرسازی و معماری وزیر راه‌و‌شهرسازی رسید اما باز هم با وجود پیگیر‌های ما، امضای تفاهمنامه بین وزیر راه‌و‌شهرسازی، شهردار تهران و رییس شورای شهر تهران به تعویق افتاد.وی ادامه داد: نهایتا با پیگیری‌های انجام شده به پشتوانه صاحب‌نظران و مطالبه عموم حرفه‌مندان، چندی پیش تفاهمنامه احیای نهاد راهبری و پایش طرح جامع به امضای سه ضلع وزارت راه‌و‌شهرسازی و معماری، شهرداری تهران و شورای شهر تهران رسید.سالاری با اشاره به وجود دغدغه‌هایی در خصوص ادامه فعالیت نهاد طرح جامع گفت: یکی از نگرانی‌های جدی ما این است که نهاد جدید به سرنوشت نهاد قبلی دچار نشود، چراکه هنوز هم این امکان وجود دارد که بین این اضلاع تقابلی به وجود آید و مجددا ادامه کار این نهاد با مشکل رو‌به‌رو شود، لذا ما پیش‌نویس طرحی را آماده کردیم تا از طریق شورای‌عالی استان‌ها بتوانیم این نهاد را در دولت یا مجلس به تصویب برسانیم و این نهاد را قانونی کنیم.وی ادامه داد: یکی دیگر از اقدامات این است که این موضوع را بین حرفه‌مندان و دیده‌بان‌های شهری تبدیل به مطالبه کنیم و دایره کنشگران در این خصوص را افزایش دهیم. در همین راستا در نخستین اجلاس مجمع مشورتی روسای کمیسیون‌های شهرسازی و معماری مراکز استان‌ها که به ابتکار کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر تهران تشکیل شد، طرح ایجاد نهاد راهبری و پایش طرح‌های توسعه شهری را برای پیگیری و تصویب در مراکز استان‌ها تصویب کردیم تا آنها نیز در استان‌های خود، به تصویب برسانند تا دایره مطالبه‌گری در این خصوص کشوری شود.این عضو شورای شهر تهران افزود: در اقدامی دیگر قرار است در شورای تخصصی نهاد نقش‌محوری به مشارکت حرفه‌مندان و صاحب‌نظران بدهیم و در همین راستا پنج نفر از اعضای شورای تخصصی با معرفی حوزه‌های حرفه‌ای در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی‌ها حضور داشته باشند.وی با بیان اینکه در حال حاضر این نهاد نسبت به گذشته فرابخشی‌تر نخواهد بود اظهار داشت: ما بررسی کردیم که اگر قرار باشد در گام اول سازمان‌ها و نهادهای بیشتری را به تفاهمنامه اضافه کنیم، ممکن است امضای تفاهمنامه به تعویق بیفتد اما مهم‌ترین موضوعی که در حال پیگیری هستیم این است که این نهاد بتواند در راستای وظایف محوله،‌ یکسری از تکالیف طرح‌های توسعه شهری به خصوص طرح تفصیلی را به نتیجه برساند تا دارای کارآمدی بیشتری در ایفای نقش خود و تحقق طرح‌های توسعه شهری باشد و بتوان بیشتر از آن حمایت کرد.محمد سالاری در ادامه جلسه ضمن پیشنهاد برای برگزاری سلسله نشست‌هایی به منظور بررسی رویکردهای نوین در تهیه طرح‌های توسعه شهری گفت: این موضوع که آیا هنوز باید نسبت به تهیه طرح‌های توسعه شهری و برنامه‌های بلند‌مدت اقدام کنیم یا مانند کشورهای توسعه‌یافته که بیش از نیم قرن است از این مدل برنامه‌ریزی عبور کرده‌اند و به سمت برنامه‌ریزی‌های غلطان، منعطف و استراتژیک رفته‌اند عمل کنیم، باید مورد بحث و بررسی قرار ‌گیرد. اکنون تغییرات در دنیا سرعت گرفته و قاعدتا برنامه‌ریزی‌ها نیز باید متناسب با تغییرات انجام شود لذا باید ما نیز به سمت برنامه‌ریزی‌های منعطف و استراتژیک برویم.

وی با بیان اینکه با وجود انتقادات به طرح جامع اکنون این طرح یک سند بالادستی و ملاک عمل برای مدیریت شهری محسوب می‌شود، اظهارکرد: تشکیل نهاد طرح جامع نیز یکی از راهبردهای این طرح است، ما نیز بر‌اساس همین الزام، نهاد را ایجاد کردیم‌ چراکه برای پیشبرد راهبردهای طرح جامع‌ به تعاملات فرابخشی نیاز است‌ لذا در این طرح، نهادی پیش‌بینی شده که سه ضلع شهرداری، شورا و شورای‌عالی شهرسازی و معماری با ۱۱ وزارتخانه، دستگاه و نهاد در آن حضور داشته باشند اما چون در زمان تشکیل نهاد قبلی، طرح جامع شهر تهران تهیه نشده بود، تهیه طرح‌های توسعه شهری بر دیگر وظایف نهاد غلبه پیدا کرد.

رییس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر تهران تصریح کرد: ‌ما در نهاد جدید طرح جامع، از آنجایی‌که طرح‌های جامع و تفصیلی شهر تهران تهیه شده‌اند، موضوع تهیه طرح را حذف کردیم و معتقدیم اکنون نهاد نباید تبدیل به پیمانکار سازمان‌ها و نهادها برای تهیه طرح‌ها شود، بلکه وظیفه نهاد طرح جامع، راهبری، پایش، نظارت و هماهنگی بین سازمان‌ها و نهادهاست. البته نظارت و مشارکت ذینفعان و شفاف‌سازی نیز در نهاد طرح جامع در نظر گرفته شده است.سالاری با تاکید بر ضرورت قانونی شدن نهاد طرح جامع بیان کرد: اکنون که مدیریت یکپارچه شهری به صورت رسمی در کشور ما شکل نگرفته است، ما باید بتوانیم با یکسری ساز‌وکارهای فرابخشی مانند تفاهمنامه نهاد، مدیریت یکپارچه غیر‌رسمی را شکل بدهیم.

عضو شورای شهر تهران ضمن اشاره به اینکه بیشتر اشکال عدم تحقق راهبردهای طرح جامع شهر تهران این است که قبل از اجرای تکالیف،‌ ابلاغ شده است گفت: طرح تفصیلی شهر تهران دارای دو بخش پوسته و هسته است که پوسته آن همان پهنه‌بندی‌های صورت گرفته است که مشخص می‌کند کجا، چه سطح اشغالی و چند طبقه ساخته شود، هرچند که برخی از زیرپهنه‌های آن نیز هنوز تعیین‌تکلیف نشده است اما هسته طرح تفصیلی محتوای آن است که متاسفانه مورد توجه قرار نگرفته و باید گفت طرح تفصیلی نه تنها کمکی به ارتقای کیفیت زندگی در شهر نکرده که خودش مسبب بسیاری از مشکلات بوده است.