طرح فرانسوی حل بحران بیروت-ریاض

با گذشت بیش از یک‌ماه از قطع روابط عربستان و لبنان، روز شنبه نخست‌وزیر لبنان با ولیعهد عربستان و رییس‌جمهوری فرانسه، تلفنی گفت‌وگو کرد. امانوئل ماکرون که برای دیدار با مقام‌های عربستانی به جده سفر کرده، پیش از این ابراز امیدواری کرده بود که از تنش میان عربستان و لبنان کاسته شود. نجیب میقاتی، نخست‌وزیر لبنان، با صدور اطلاعیه‌ای این مکالمه تلفنی را گامی بسیار مهم در مسیر حل تنش دیپلماتیک کشورش با تعدادی از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، توصیف کرد. در بیانیه میقانی آمده است که کابینه او به انجام اصلاحات متعهد است. بیش از یک‌ماه پیش، عربستان در اعتراض به ویدئویی از سخنان یکی از وزرای لبنانی، سفیرش را از لبنان فراخواند و سفیر این کشور را نیز از ریاض اخراج کرد. امارات، کویت و بحرین نیز سفرایشان را از لبنان فراخواندند. در نهایت بعد از حدود یک ماه، روز جمعه جرج قرداحی، وزیر اطلاع‌رسانی لبنان که سخنانش آغازگر این تنش دیپلماتیک بود از مقام خود استعفا کرد.
روز شنبه همچنین فرانسه و عربستان توافق کردند که در کمک به لبنان، گام‌های بیشتری بردارند. امانوئل ماکرون در جمع خبرنگاران گفت که عربستان پذیرفته است در کوتاه‌مدت، در زمینه مسائل مالی ارتباطاتش را با لبنان از سر بگیرد. در جریان بحران سیاسی اخیر، عربستان هرگونه واردات از لبنان را متوقف کرده است. بیش از یک‌سال است که امانوئل ماکرون از گام‌هایی برای حل بحران اقتصادی لبنان سخن می‌گوید. اما همچنان مشکلات اقتصادی لبنان ادامه دارد.
رییس‌جمهوری فرانسه یکی از اولین رهبران غربی است که پس از قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار اهل عربستان در سال ۲۰۱۸ با محمد بن سلمان دیدار می‌کند. وجهه ولیعهد عربستان در کشورهای غربی پس از قتل جمال خاشقجی در ساختمان کنسولگری عربستان در استانبول آسیب زیادی دید. از طرفی امانوئل ماکرون از طرح کشورش و عربستان برای حل بحران بین ریاض و بیروت پرده برداشت. ماکرون در کنفرانس خبری در پایان سفرش به عربستان توضیح داد: با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان پرونده لبنان را بررسی کردم. بن سلمان نیز به ما گفته، مطالبات عربستان در زمینه قاچاق مواد مخدر از لبنان و موضوع استعفای جورج قرداحی، وزیر اطلاع‌رسانی لبنان را مورد توجه قرار داده است.
رییس‌جمهوری فرانسه اضافه کرد: با ولیعهد عربستان مذاکرات صریح و مفیدی درباره اولویت‌های سیاسی‌مان از جمله لبنان، امنیت و ثبات منطقه داشتم. او خاطرنشان کرد: تماس تلفنی با نجیب میقاتی داشتم، به او گفتیم، فرانسه و عربستان خواهان حمایت از ملت لبنان هستند و در این تماس تعهدات رد‌وبدل شد. رییس‌جمهوری فرانسه تصریح کرد: تعهدی از جانب عربستان به دست آورده تا با شروع دولت لبنان به ریاست میقاتی با انجام اصلاحات نقش اقتصادی در لبنان ایفا کند. او عنوان کرد: ما خواهان نهایت تلاش برای بازگشایی اقتصاد و تبادلات تجاری به نفع لبنان هستیم. با میشل عون رییس‌جمهوری لبنان تماس می‌گیرم. ماکرون افزود: مذاکراتم با محمد بن سلمان مستقیم بود و امیدوارم که مذاکرات با او درباره پاره‌ای از مسائل موفقیت‌آمیز باشد.
ولیعهد عربستان در ابتدای این دیدار در کاخ السلام در جده از ماکرون استقبال کرد، ماکرون نیز از سفر به عربستان و دیدار با محمد بن سلمان ابراز خرسندی کرد. در ابتدای ملاقات محمد بن سلمان سلام و درود ملک سلمان، پادشاه عربستان را به رییس‌جمهوری فرانسه منتقل کرد و او نیز به ملک سلمان سلام رساند.
در این دیدار روابط عربستان و فرانسه، زمینه‌های مشارکت بین دو کشور، چشم‌اندازهای همکاری دوجانبه و پیشبرد آن طبق چشم‌انداز ۲۰۳۰ بررسی شد. همچنین در این دیدار، اوضاع خاورمیانه، تلاش‌های به کار گرفته شده برای تحقق صلح و ثبات جهانی و نیز مسائل مهم مشترک بین دو کشور بررسی شد.
محمد بن سلمان یک ضیافت غذای کاری برای ماکرون ترتیب داد که در این ضیافت سلمان‌بن‌حمد‌آل‌خلیفه ولیعهد و نخست‌وزیر بحرین هم حضور داشت.
ماکرون روز شنبه وارد عربستان شد و مساله لبنان و ثبات در خلیج‌فارس را بررسی کرد. قرداحی در آستانه سفر ماکرون از مقام خود کناره‌گیری کرده تا رییس‌جمهوری فرانسه بتواند به تنش دیپلماتیک اخیر پایان دهد. استعفای قرداحی با استقبال رییس‌جمهوری فرانسه روبه‌رو شد. او ابراز امیدواری کرد که در پی این استعفا همه کشورهای شورای همکاری بار دیگر روابطشان را با لبنان ازسر بگیرند.
موافقت ریاض با بازگشت سفیرش به بیروت
نخست وزیر لبنان ضمن تاکید بر لزوم پایبندی به سیاست خویشتنداری، از لبنانی‌ها خواست در هیچ‌یک از موضوعاتی که توهین به کشورهای عربی قلمداد شده و به ضرر منافع لبنان است، مداخله نکنند. نجیب میقاتی نخست وزیر لبنان درباره تماس سه‌جانبه میان خود، امانوئل ماکرون رییس‌جمهور فرانسه و محمد بن سلمان ولیعهد عربستان توضیح داد. او اظهار کرد که در این تماس به بن‌سلمان تاکید کرده لبنان عزم خود را برای بازگرداندن روابط با عربستان به دوران قبل از بحران جزم کرده است.
میقاتی در ادامه گفت که به بن‌سلمان درباره اجرای اصلاحات اساسی که راهگشای حمایت از لبنان در این شرایط دشوار و در همه سطوح باشد، اطمینان داده است. وی ادامه داد: طرف‌های لبنانی باید با دقت شرایط را ارزیابی کنند و در هر موضوعی که به ضرر برادران عرب و لبنانی‌ها است، دخالت نکنند. نخست وزیر لبنان در پایان خطاب به لبنانی‌ها گفت: زمان آن فرا رسیده که دوباره به سیاست خویشتنداری متوسل شده و خود و کشورمان را درگیر آنچه که به ما ربطی ندارد، نکنیم. از سوی دیگر نشریه «فایننشال تایمز» به نقل از یک مقام غربی گزارش داد که ریاض با بازگرداندن سفیر خود به بیروت موافقت کرده است. به گفته این مقام غربی هنوز مشخص نیست آیا سفیر بازگردانده خواهد شد یا خیر.
فایننشال تایمز نوشت که ریاض بازگشت تماس‌ها با لبنان را به سفر یکی از رهبران غربی مشروط کرده بود و امانوئل ماکرون رییس‌جمهور فرانسه هم با توجه به نزدیک شدن به انتخابات فرانسه، از فرصت استفاده کرده و با تشدید تحرکات در این باره تلاش کرد تا به موفقیتی به نفع خود دست یابد.