ظرفیت‌های افزایش سرمایه در حوزه زغال‌سنگ

بازار سرمایه در حال حاضر پذیرای چند شرکت تولیدکننده زغال‌سنگ است که در میان سهم‌های جذاب بازار سهام قرار دارند. با این حال اما آمار تولید زغال‌سنگ ایران به عنوان سوختی پرطرفدار در صنایع، حاکی از ظرفیت‌های فراموش شده این حوزه از سوی مدیران و سیاستگذاران است. پتانسیل بازار سرمایه برای تامین مالی طرح‌های توسعه‌ای، افزایش تولید و رشد فروش داخلی و صادراتی یکی از مهم‌ترین نکاتی است که تحلیلگران اقتصادی و کارشناسان بازار سرمایه به آن توجه نشان داده‌اند. حسین حسین‌نیا کارشناس بازار سرمایه با اعلام اینکه ایران از نظر میزان تولید و مصرف زغال‌سنگ جایگاه سی‌ام دنیا را به خود اختصاص داده است، اظهار کرد: به دلیل وجود منابع سرشار نفت و گاز در کشور، سرمایه‌گذاری قابل توجهی در تولید برق و انرژی از طریق زغال‌سنگ انجام نشده است. وی افزود: با توجه به اینکه بیش از ۷۰ درصد فولاد تولیدی دنیا از طریق مکانیسم کوره‌های بلند انجام می‌شود، این میزان در کشور ایران تنها ۲۶ درصد است.
به گفته این کارشناس بازار سرمایه کشور چین بزرگ‌ترین تولید‌کننده و مصرف‌کننده زغال‌سنگ دنیا به شمار می‌آید؛ چین با ۴۶ درصد، اندونزی ۱۱ درصد، هند ۱۰ درصد، آمریکا ۹ درصد، استرالیا ۶ درصد و سایر کشورها نیز در مجموع ۱۸ درصد تولید زغال‌سنگ دنیا را به خود اختصاص داده‌اند. حسین‌نیا همچنین با اشاره به مصرف‌کنندگان عمده زغال‌سنگ در دنیا افزود: کشور چین ۵۰ درصد، آلمان سه درصد، هند ۱۱ درصد، آمریکا هشت درصد، روسیه سه درصد و سایر کشورها ۲۵ درصد از جمله مصرف‌کنندگان عمده زغال‌سنگ دنیا به‌شمار می‌روند.
او با بیان اینکه تغییرات آب و هوایی، افزایش و یا کاهش نرخ ارز، قیمت گاز و مناسبات سیاسی بین چین و استرالیا فاکتورهای مهم و تاثیر‌گذار برای قیمت زغال‌سنگ محسوب می‌شود، گفت: استرالیا بزرگ‌ترین صادرکننده زغال‌سنگ در جهان به شمار می‌رود اما همزمان با شیوع ویروس کرونا در جهان، قیمت زغال‌سنگ به شدت کاهش یافته و با توجه به تنش سیاسی موجود بین استرالیا و چین، واردات زغال‌سنگ و زغال کک‌شو در کشور چین ممنوع شد و به دنبال آن قیمت زغال‌سنگ افزایش یافت. حسین‌نیا میزان مصرف گاز و تغییرات اقلیمی را در قیمت زغال‌سنگ بسیار مهمی تلقی کرد و بیان کرد: در هند به دلیل کرونا و کاهش فعالیت‌های اقتصادی، واردات زغال‌سنگ کاهش و پس از عبور از شرایط سخت کرونایی و افزایش فعالیت‌های اقتصادی، دوباره واردات زغال‌سنگ افزایش یافت.
وضعیت تولید زغال‌سنگ
در ایران
این کارشناس بازار سرمایه در تشریح وضعیت تولید زغال‌سنگ در ایران بیان کرد: استفاده از زغال‌سنگ در صنایع مختلف موجب رشد قابل ملاحظه تقاضای این محصول در سال‌های اخیر شده اما با وجود ذخایر موجود در کشور، میزان تولید زغال‌سنگ و میزان تولید فولاد از طریق کوره‌های بلند در کشور، نسبت به دیگر کشورها، بسیار پایین است. حسین‌نیا در گفت‌و‌گو با پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) با بیان اینکه ذخایر قطعی زغال‌سنگ در ایران تقریبا ۷/۱ میلیارد تن بوده و این در حالی است که ذخایر زمین‌شناسی، میزان ۱۱ تا ۱۴ میلیارد تن را برآورد می‌کند، گفت: شرکت‌های اصلی تولید زغال‌سنگ در سه منطقه طبس، البرز (شرقی، مرکزی و غرب) و کرمان مستقر و بیش از ۷۶ درصد ذخایر کشور در پهنه زغالی طبس قرار گرفته است.
عملکرد تولیدکنندگان بورسی
این کارشناس بازار در ادامه با اشاره به مکانیسم استخراج از معدن زغال‌سنگ تا ترکیب با آهن و تبدیل شدن به چدن گفت: تقریبا ۸/۱ تن زغال‌سنگی که استخراج می‌شود، پس از زغال شویی و فرآوری‌، به ۹ دهم تن یا (۵۰ درصد بازدهی) کنستانتره تبدیل می‌شود به طوری که از ۴ شرکت موجود در بازار سرمایه، شرکت «کطبس» فعالیت استخراج زغال‌سنگ خام را انجام داده و سه شرکت «کزغال»، «کپرور» و «کشرق» نیز زغال‌شویی و تبدیل آن به کنستانتره را بر عهده دارند. به گفته حسین نیا به طور تقریبی ۳۵ درصد تولید زغال‌سنگ خام کشور توسط شرکت «کطبس» انجام و بزرگ‌ترین تامین‌کننده زغال‌سنگ برای شرکت کپرور محسوب می‌شود. وی ادامه داد: محصول کنستانتره یا زغال‌سنگ پس از خروج از کارخانه‌ها به چهار کارخانه ذوب‌آهن اصفهان، فولاد زرند کرمان‌، کک‌سازی کرمان و در نهایت کک‌سازی طبس انتقال یافته و پس از ترکیب با آهن تبدیل به چدن می‌شود. او یادآور شد با وجود تولید زغال‌سنگ در کشور اما برای تامین آن نیازمند واردات هستیم و شرکت‌های تولید زغال‌سنگ نیز برای طرح‌های توسعه‌ای خود زمینه را برای افزایش سرمایه مورد نیاز فراهم کرده‌اند. حسین‌نیا افزود: با توجه به طرح‌های توسعه و برنامه‌های انجام شده در صنایع پایین‌دستی مانند کوره بلند و کارخانه‌های فرآوری، بازار نسبتا خوبی برای زغال‌سنگ در سال‌های آتی انتظار می‌رود.