عذرخواهی یا اخراج

آرزو فرشید- کار از یک سوءتفاهم آغاز شد اما انگار برخی خیال ندارند اجازه رفع شدن آن را بدهند. این عده با طرح درخواست اخراج سفیر و برگزاری تجمع مقابل سفارت انگلستان آب به آسیاب دشمن می‌ریزند و موجب افزایش تنش‌ها در سیاست خارجی ایران می‌شوند.
ماجرا از بازداشت سفیر انگلستان در تجمع عصر شنبه مقابل دانشگاه امیرکبیر آغاز شد. خبرگزاری تسنیم این خبر را داد و نوشت: «در جریان تجمع غروب شنبه جمعی از افراد در مقابل دانشگاه امیرکبیر، سفیر انگلیس در تهران که در میان تجمع حاضر شد و اقدام به سازماندهی و تحریک و هدایت برخی اقدامات رادیکال و ساختارشکنانه کرد برای ساعاتی بازداشت شد. مراتب اعتراض پس از بازداشت به او گفته شد. این سفیر ساعاتی بعد آزاد شد اما گفته می‌شود فردا احضار و موضوع پیگیری خواهد شد. منابع مطلع به تسنیم گفتند مغازه‌ای روبه‌روی دانشگاه امیرکبیر محل اصلی هماهنگی‌های سفیر انگلیس در این ماجرا بوده است.»
بازداشت سفیر اقدامی خلاف عرف دیپلماتیک است و همان‌طور که انتظار می‌رفت، با واکنش‌های خارجی همراه شد. سفیر انگلستان بعد از آنکه با پادرمیانی وزارت امور خارجه آزاد شد، در صفحه توئیتر خود توضیح داد: «تاکید می‌کنم که من در هیچ تظاهراتی شرکت نکردم! من به مراسم یادبود افرادی که در سانحه ناگوار سقوط هواپیمای PS752 بودند رفتم. طبیعی است که نسبت به کشته‌شدگان ادای احترام کنم، تعدادی از آنها بریتانیایی بودند. پس از ۵ دقیقه هنگامی که عده‌ای شروع به شعار دادن کرد محل را ترک کردم.» وی همچنین تاکید کرد: «من نیم‌ساعت بعد از ترک محل دستگیر شدم. دستگیر کردن دیپلمات‌ها در هر کشوری غیرقانونی است.»
واکنش‌های خارجی
بازداشت آقای سفیر خیلی طول نکشید اما کشورش را بسیار خشمگین کرد. در همین راستا دومینیک راب، وزیر خارجه بریتانیا شامگاه شنبه به وقت محلی با انتشار بیانیه‌ای، ضمن تایید خبر بازداشت چند ساعته سفیر این کشور در ایران، اعلام کرد: «بازداشت بی‌دلیل و ناموجه سفیر ما در تهران نقض فاحش قوانین بین‌المللی است.»
وزیر خارجه بریتانیا در بیانیه خود تاکید کرده: «دولت ایران در آستانه گذرگاه مهمی قرار گرفته است. می‌تواند به حرکت خود در مسیر طرد شدن با تمامی پیامدهای سیاسی و اقتصادی چنین انزوایی ادامه دهد یا گام‌هایی تنش‌زدایانه در مسیر دیپلماتیک به سوی جلو بردارد.»
فقط این نبود و مورگان اورتاگوس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز در واکنش به این ماجرا در صفحه توئیتر خود نوشت: «رژیم ایران سفیر بریتانیا در ایران را بازداشت کرد. این ناقض کنوانسیون وین است که این رژیم در نقض آن سابقه‌دار است. ما از این رژیم [جمهوری اسلامی] می‌خواهیم رسما از بریتانیا به خاطر نقض حقوق سفیرش عذرخواهی کند و به حقوق همه دیپلمات‌ها احترام بگذارد.»
گفتنی است جوزپ بورل مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در واکنش به بازداشت سفیر لندن در تهران خواستار کاهش تنش‌ها شد.
وزارت امور خارجه عذرخواهی کند
اینکه ماجرای بازداشت سفیر انگلستان تا کجا پیش می‌رود و فضاسازی‌ها در این باره چقدر بر تنش‌ها می‌افزاید هنوز معلوم نیست اما مسلما وزارت امور خارجه ایران در مدیریت این مساله نقش ویژه‌ای دارد. به اعتقاد کارشناسان مسائل بین‌الملل احضار سفیر و حل و فصل مساله طی یک گفت‌و‌گو با وی بهترین راهکار است، البته اگر تندروهای داخلی اجازه دهند.
فریدون مجلسی، دیپلمات پیشین در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» بازداشت سفیر را اقدامی در راستای تخریب ضوابط بین‌المللی دانست و گفت: «این کار توسط همان تندروهایی انجام شد که با اشغال و آتش زدن سفارت انگلستان کلی خسارت روی دست ایران گذاشتند و حالا در گوشه دیگری سر برآوردند. اینها کسانی هستند که توسعه وضعیت خود را در بریده شدن ایران از جامعه جهانی می‌دانند و می‌خواهند ایران به عصر حجر برگردد.»
وی تاکید کرد‌: «این رویکرد، رویکرد سازمانی دولت یا حکومت ایران نیست. این تندروها هستند که صدای خود را بلند کردند اما متاسفانه برخی نهادها از اینها حمایت‌هایی می‌کنند که با کمال تاسف موجب می‌شود مسوولیت آن بر عهده کشور ایران افتد.»
مجلسی همچنین گفت: «وزارت امور خارجه باید سعی کند بلافاصله از سفیر عذرخواهی کند و تقاضای تعقیب مسببان این اتفاق را داشته باشد. اگر هم نتوانست این پیگیری را انجام دهد، دولت باید از خود سلب مسوولیت کند تا همین کسانی که قدرت را در دست دارند همه نهادها را به دست بگیرند و مستقیما عمل کنند.»
به گفته وی، وزارت امور خارجه می‌تواند در جلسه‌ای که سفیر را فرامی‌خواند ضمن عذرخواهی به خاطر بازداشت به وی تذکرات لازم را داده و مانع از تکرار این اتفاقات شود.
احضار سفیر
گفتنی است وزارت امور خارجه دیروز رابرت مک ایر، سفیر انگلیس در تهران را به دلیل رفتار نامتعارف و حضور در تجمعات غیرقانونی توسط دستیار وزیر امور خارجه و مدیرکل اروپا به وزارت امور خارجه فراخوانده و مراتب اعتراض رسمی جمهوری اسلامی را به وی و دولت انگلیس ابلاغ کرد. در این دیدار به مک ایر یادآوری شد که حضور سفرای خارجی در تجمعات غیرقانونی هیچ تناسبی با مسوولیت‌های ایشان به عنوان نماینده سیاسی کشور متبوع خود ندارد و مخالف مفاد کنوانسیون ۱۹۶۱ روابط دیپلماتیک وین است و دولت انگلستان باید در این خصوص توضیح دهد.
سفیر کشور را ترک کند
مجلسی به ضرورت عذرخواهی از سفیر و حل و فصل ماجرا از طریق وزارت امور خارجه اشاره می‌کند اما اصلا به نظر می‌رسد که این مساله به این سادگی‌ها باشد. نگاهی به فضای مجازی و حقیقی نشان می‌دهد دیپلمات‌های ایرانی راه دشواری برای بازگرداندن آرامش به روابط دو کشور و کاهش تنش‌ها دارند. همچنان که عده‌ای در توئیتر و دیگر شبکه‌های اجتماعی فراخوان برگزاری تجمع مقابل سفارت را صادر می‌کنند، طیف خاصی در مجلس خواستار اخراج عنصر نامطلوب هستند!
شاهد آنکه حسینعلی حاجی‌دلیگانی نماینده شاهین‌شهر دیروز در تذکری حضور راب مکر را در تجمع مقابل دانشگاه امیرکبیر بی‌جهت و مصداق دخالت در امور ایران دانست و خواست که کمیسیون امنیت ملی به این مساله رسیدگی کند.
وی تصریح کرد: از سفیر انگلیس می‌خواهم به این گونه دخالت‌هایش پایان دهد و ایران را ترک کند قبل از آنکه ملت ایران او را مجبور به ترک کنند.علیرضا سلیمی نماینده محلات نیز در تذکری همین خط را پی گرفت و گفت: عجیب این است که سفیر انگلیس در آشوب‌های کشور حضور داشته و دست را از پرده بیرون آورده است. معلوم نیست سفارت انگلیس سفارتخانه است یا مرکز آشوب و سازماندهی ضدانقلاب. آنها دخالت آشکارشان را به جایی رساندند که سفیر انگلیس در میدان حاضر می‌شود. لازم است وزارت امور خارجه با این اقدام خلاف قواعد بین‌الملل برخورد لازم را انجام دهد.عباس گودرزی نماینده بروجرد، سیدجواد ساداتی‌نژاد نماینده کاشان و محمدجواد ابطحی نماینده خمینی‌شهر از دیگر نمایندگانی بودند که سفیر انگلستان را عنصر نامطلوب خوانده و خواستار اخراج وی از کشور شدند.
گرایش سیاسی نمایندگان تذکردهنده یا فراخوان‌دهندگان برای برگزاری تجمع مقابل سفارت اما این گمانه را نیز طرح می‌کند که گویی برخی قصد دارند از یک سوءتفاهم ساده یک داستان هیجان‌انگیز با محوریت توطئه علیه ایران بسازند و به این ترتیب افکار عمومی را از ماجرای سقوط هواپیما و اعتراضات مردمی بعد از آن منحرف کنند.
تجمع دیروز مقابل سفارت انگلستان درواقع همین کاربرد را داشت و تمام سعی خود را کرد تا توجه رسانه‌ها و مردم را از تجمع
وعده‌داده شده در میدان آزادی منحرف و به خود معطوف کند.