عربستان هم رقیب گازی ایران شد

«جهان‌صنعت»- ذخایر گاز طبیعی عربستان سعودی طی پنج سال گذشته ۱/۸ درصد افزایش یافته است. این خبری است که رسانه‌های عربستان منتشر کرده‌اند. در شرایطی که ایران سالانه بیش از ۴/۱۷ میلیارد مترمکعب گاز هدر می‌دهد و افت فشار در میدان گازی پارس‌جنوبی روبه افزایش است، کشورهای همسایه از جمله عربستان و قطر از بازار پررونق گاز بیشترین سود را می‌برند. سودی که با ادامه‌دار شدن جنگ روسیه و اوکراین روزبه‌روز در حال افزایش است.
در ایران اما مساله همچنان کمبود منابع برای توسعه میادین گاز و نبود تکنولوژی‌های لازم است. بیش از دو دهه از توسعه میدان گازی پارس‌جنوبی می‌گذرد و دراین مدت با وجود اولویت داشتن توسعه این میدان مشترک، همچنان از قطری‌ها چه به لحاظ برداشت از میادین و چه تبدیل گاز به ال‌ان‌جی عقب هستیم. ادامه حرکت بر ریل سابق به زودی رقبای بیشتری را در حوزه گاز پیش ‌روی ایران قرار می‌دهد. در مرزهای غربی، ترکیه در حال تلاش برای بهره‌برداری از منابع جدید گازی خود است. عراق هم در تلاش برای استخراج منابع گازی خود است. حالا خبر می‌رسد که عربستان هم به زودی به جمع رقبای گازی ایران می‌پیوندد.
براساس گزارشی که اوپک به نقل از وزارت انرژی عربستان و آرامکو منتشر کرده، ذخایر گاز طبیعی در این کشور تا پایان سال ۲۰۲۱ با ۹/۰ درصد افزایش به ۱/۳۲۹ تریلیون فوت مکعب استاندارد رسیده که در پایان سال ۲۰۲۰، ۱/۳۲۶ تریلیون فوت مکعب بود. میزان افزایش ذخایر قطعی عربستان در سال گذشته، پس از رشد حدود ۴/۱ درصدی در سال ۲۰۱۹، بالاترین میزان در حدود دو سال گذشته بوده است.
این گزارش تاکید می‌کند که عربستان سعودی توانست ذخایر گاز خود را در مدت پنج سال ۱/۸ درصد افزایش دهد، زیرا این میزان در سال ۲۰۱۶ به ۳۵/۳۰۴ تریلیون فوت مکعب استاندارد رسید که به معنای افزایش ۷۳/۲۴ تریلیون فوت مکعبی با وجود مصرف در این دوره است.
عربستان سعودی در میان ۱۰ کشور برتر جهان در ذخایر گاز قرار دارد، زیرا تا پایان سال ۲۰۲۰ رتبه ششم را با ۵/۴ درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان در آن زمان را به خود اختصاص داد. وزارت انرژی عربستان پیش از این انتظار داشت که عربستان سعودی تا سال ۲۰۳۰ به سومین تولیدکننده بزرگ گاز تبدیل شود و ریاض را به یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان گاز در جهان تبدیل کند تا به جایگاه خود به عنوان مهم‌ترین تولیدکننده نفت اضافه شود.
عربستان سعودی در حال کار بر روی توسعه میدان بزرگ الجفوره در استان شرقی است که بزرگ‌ترین میدان گازی غیرمتعارف کشف شده در این کشور به طول ۱۷۰ کیلومتر و عرض ۱۰۰ کیلومتر است و به دنبال تزریق ۱۱۰ میلیارد دلار سرمایه در آن است.
نظاره‌گری به شیوه ما
گزارش‌های جهانی نشان می‌دهد قیمت گاز طبیعی از ابتدای سال جاری ۲۰۲۲ حدود ۱۵۰ درصد افزایش یافته و به ۳۲/۹ دلار در هر میلیون واحد رسیده است. این افزایش قیمت برای کشورهای دارنده منابع گازی به منزله یک موهبت الهی است. آنها که از این شرایط استفاده کرده و توانستند از این بازار سود بگیرند، بر دارایی‌های خود افزودند، اما کشورهایی مثل ما که نه تکنولوژی داریم و نه سرمایه تنها نظاره‌گر دیگران شدیم.هرچند پیشنهادهای بسیاری برای توسعه میادین گازی مطرح است، اما مادامی که تحریم‌ها تعیین‌تکلیف نشده‌اند، به نظرمی‌رسد استفاده از حداقل پیشنهادهای موجود تنها انتخاب ایران باشد. به همین دلیل هم هست که روسیه از سوی مقامات دولت سیزدهم به عنوان شریک اقتصادی در توسعه صنعت نفت و گاز ایران انتخاب شده است.
میرقاسم مومنی کارشناس حوزه انرژی گفت: در این شرایط از هر فرصتی برای دور زدن تحریم استفاده می‌کنیم تا برای اداره کشور درآمد ارزی داشته باشیم، از هر پیشنهادی که بخشی از نیاز ما را تامین کند، استقبال می‌کنیم. همکاری گازی ایران و روسیه می‌تواند مقدمه‌ای برای همکاری و تیم جدید انرژی در منطقه باشد، ایران و روسیه می‌توانند بازار را مدیریت کنند و در واقع یک اوپک گازی در منطقه شکل بگیرد. وی گفت: البته اجرای این پروژه منوط به این است که زیرساخت‌ها و شرایط مالی و سیاسی لازم فراهم شود. اینکه خط لوله از کدام کشورها عبور کند بسیار اهمیت دارد. چون ما با روسیه مرز زمینی نداریم و از بستر دریای خزر هم با توجه به مساله حقوق دریا و همچنین عمق آن امکان ندارد. از طریق خطوط لوله ترکمنستان-روسیه و ایران قابل اجرا است، بین روسیه و ترکمنستان از زمان شوروی سابق یک خط لوله گاز برقرار است که می‌توان از آن برای انتقال گاز از روسیه به ترکمنستان و سپس ایران و بعد به ترکیه، افغانستان، پاکستان استفاده و گاز را سوآپ کرد.
در شرایط عادی نیستیم!
در حالی که ایران دومین منابع گازی دنیا را در اختیار دارد، اما خبرهای ناامیدکننده‌ای از واردات گاز از روسیه شنیده می‌شود. آن‌طور که مومنی کارشناس انرژی به ایسنا گفته در حال حاضر با توجه به محدود شدن روسیه برای ارسال گاز به اروپا شرایط صادرات این کشور تغییر کرده. ما نیز در شرایطی هستیم که می‌توانیم برای تامین گاز استان‌های شمالی از مسیر واردات از روسیه بهره ببریم و معادل آن را از جنوب به مشتریان روسیه صادر کنیم.وی در مورد احتمال عدم عمل به وعده از سوی روسیه گفت: در عالم سیاست یک موضوع قطعی وجود ندارد. ممکن است تا فردا روسیه با اروپا و آمریکا صلح کند و شیر لوله‌های گاز را به اروپا باز کند و موضوع تفاهم با ایران منتفی شود، اما در حال حاضر این کشور حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیارد مترمکعب گاز مازاد دارد به دلیل اینکه با تحریم اروپا مواجه است و ما با واردات حدود ۵۵ میلیون مترمکعب از طریق ترکمنستان می‌توانیم به تعهدات گازی خودمان به ترکیه و عراق عمل کنیم و حتی گاز را به پاکستان و افغانستان انتقال دهیم. ضمن اینکه ترکیه دوباره گاز را از آذربایجان و روسیه و ایران بعد از تامین نیاز داخل ری‌اکسپرت می‌کند و قطعا به هر میزان گاز صادراتی نیاز دارد، ترکیه اکنون از دو خط ترک‌استریم و بلواستریم از مسیر دریای سیاه گاز دریافت می‌کند و این فرصتی است که بتواند بخشی از نیاز خود را از ایران هم دریافت کند و صادرات داشته باشد.
مومنی در ادامه یادآور شد: تصمیم به واردات گاز از روسیه تصمیم در بحران است، ما در شرایط عادی نیستیم. ما کشوری هستیم که نمی‌توانیم نقل و انتقال مالی و دادوستد انرژی داشته باشیم و امکان واردات و صادرات نداریم، در این شرایط از هر فرصتی برای دور زدن تحریم استفاده می‌کنیم تا برای اداره کشور درآمد ارزی داشته باشیم، از هر پیشنهادی که بخشی از نیاز ما را تامین کند وارد مذاکره می‌شویم، اینکه روسیه از مسیر ترکمنستان به ایران گاز می‌فرستد تا ما به ترکیه و عراق صادرات داشته باشیم فرصت خوبی است، حداقل اینکه می‌توانیم از درآمد ترانزیت استفاده کنیم و این نکته مثبتی برای کشور است.