عرضه‌های دامنه‌دار نفت در بورس

به طور مشخص و بر اساس مکاتبات و مقررات موجود راه‌اندازی بازار نفت خام مبتنی بر توانمندی‌های ملی از ۱۶ سال قبل یعنی از برنامه سوم توسعه در دستور کار مسوولان و مقامات کشور قرار داشته است. سید علی حسینی مدیرعامل بورس انرژی تصریح کرد: بورس انرژی از ابتدای سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را با عرضه سایر حامل‌های انرژی مانند فرآورده‌های ویژه پالایشگاهی نخست به وسیله پالایشگاه بزرگ آغاز و به تدریج شرکت‌های بخش خصوصی به جرگه عرضه‌کنندگان در این حوزه ملحق و همینطور خریداران زیادی به مرور کد معاملاتی دریافت و وارد فرآیند معاملات شدند. وی که در برنامه رهیافت رادیو سخن می‌گفت، افزود: در حال حاضر خیلی از شرکت‌ها خارجی از اقصی نقاط جهان از آمریکای شمالی، اروپای غربی و کشورهای آسیایی به خصوص ممالک همسایه در بورس انرژی کدهای معاملاتی داشته و از این طریق توانسته‌‌اند حامل‌های انرژی مورد نیاز خود را خریداری کنند. مدیر‌عامل بورس انرژی گفت: برای عرضه نفت خام به بورس یک بستر قانونی مستحکمی مورد نیاز بود که خوشبختانه این بستر در بند (ح) ماده چهار قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه فراهم شد. وی تصریح کرد: دولت بر اساس این قانون به صراحت مکلف شده که عرضه نفت خام، میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی را در بورس انرژی انجام دهد و همچنین در تقویت راه‌اندازی ابزارهای مهندسی مالی مبتنی بر حامل‌های انرژی یاریگر بورس باشد. حسینی با بیان اینکه سال گذشته برای نخستین بار اوراق سلف موازی استاندارد مبتنی بر نفت خام در بورس انرژی عرضه شد، اظهار داشت: اوراق مزبور هنوز سررسید نشده و در حال معامله است. وی ضمن اشاره به اینکه در نهایت ششم آبان‌ماه سال‌جاری نخستین محموله عرضه نفت خام سبک صادراتی از طریق بورس انرژی با موفقیت عملیاتی شد، ابراز داشت: ناگفته نماند شاید در گذشته همکاران در وزارت نفت به اهمیت این موضوع به خوبی واقف نبوده یا عزم راسخی در بخشی از بدنه وزارت نفت وجود نداشته است. مدیرعامل بورس انرژی افزود: خوشبختانه به قولی مصوبه ستاد هماهنگی امور اقتصادی و سران سه قوه همه را به خط کرد که این هدف باید عملیاتی شود. وی در ادامه یادآور شد: به طور کلی در دو مرحله عرضه نفت خام سبک در رینگ صادراتی بورس انرژی یعنی ششم و بیستم آبان‌ماه سال‌جاری در مجموع ۹۸۰ هزار بشکه طلای سیاه مورد معامله قرار گرفت و خوشبختانه این روند با موفقیت به سمت جلو در حال حرکت است.
فعال شدن بخش خصوصی
راه‌اندازی بورس انرژی، نگاه حمایتی است که اجازه داده بخش خصوصی در تجارت نفت وارد شود. حمیدرضا صالحی در مصاحبه با صدا‌و‌سیما ضمن بیان مطلب فوق گفت: از آنجا که بخش خصوصی‌ در مواردی از توانمندی‌های لازم برخوردار نیست باید تشکیل کنسرسیوم از فعالان و تشکل‌های صاحب‌نام را در اولویت قرار دهد تا بتواند در عرصه‌هایی مانند بورس انرژی موفق عمل کند. وی اضافه کرد: تشکل‌های صاحب‌نام که ذیل اتاق‌های بازرگانی و دیگر نهادهای اقتصادی بخش خصوصی فعالیت می‌کنند باید اهلیت کنسرسیوم‌ها را برای فعالیت در بورس انرژی تایید و از این ظرفیت برای ارتقای سهم بخش خصوصی در حوزه انرژی استفاده کنند. صالحی گفت: شاید نتوان همه منابع ارزی حاصل از فعالیت در بورس انرژی را به داخل کشور منتقل کرد از این رو بهترین کار سرمایه‌گذاری کردن این منابع ارزی برای ایجاد پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها و نیروگاه‌ها در خارج از کشور و تحت مالکیت ایران است تا بتوان از این سرمایه‌ها به نحو شایسته استفاده کرد. وی افزود: دولت باید موانع پیش روی تعیین تکلیف این منابع ارزی را هم مشخص کند به طور نمونه شاید صادرکننده نفت و فرآورده‌های نفتی که امکان انتقال مستقیم ارز را ندارد بخواهد این منابع ارزی را برای واردات خود استفاده کند آن وقت تکلیف تسویه حساب این منابع ارزی باید مشخص باشد که چه قیمتی برای آن در نظر گرفته می‌شود. صالحی گفت: چند نرخی بودن ارز مشکل دیگر پیش روی فعالان اقتصادی به ویژه فعالان در عرصه بورس انرژی است که دولت برای این مشکل هم باید تمهیدات لازم را بیندیشد.