عفونت ادراری

ارکیت حاد
اگر عفونت به نسج بیضه گسترش یابد، منجر به ارکیت حاد می‌شود. در اکثر قریب به اتفاق موارد، ارکیت و اپی‌‌دیدیمیت با هم ظاهر می‌شوند. ارکیت به تنهایی معمولا در اثر گسترش خونی به وجود می‌آید.
«اوریون» از بیماری‌های ویروسی است که در ۲۰ تا ۳۵ درصد موارد با ارکیت همراه می‌شود. «سل» نیز از دیگر بیماری‌های عفونی است که ارکیت می‌دهد. ارکیت سلی، سیر مزمنی دارد و با مشکلات عدیده همراه است.
در گذشته «سیفلیس» نیز از عوامل موجد ارکیت به حساب می‌آمد. با کاهش میزان شیوع این بیماری، ارکیت ناشی از آن نیز کمتر دیده می‌شود.
درمان
اگر عامل ارکیت مشخص باشد با آنتی‌بیوتیک موثر درمان می‌شود. بعضا درد به قدری شدید است که فغان بیمار را درمی‌آورد. در این حالت می‌توان از تزریق مواد بی‌حس‌کننده در «طناب آویزان‌کننده بیضه» استفاده کرد.
استراحت به خصوص در مورد «ارکیت اوریونی» حرف اول را می‌زند. «گرم نگه داشتن» بیضه‌ها و «پوشیدن لباس زیر تنگ» در کاهش درد بیمار بسیار موثر است.
پیلونفریت حاد
«پیلونفریت حاد» یعنی عفونت حاد نسج کلیه و دستگاه‌های جمع‌کننده ادرار. این بیماری به خصوص در خانم‌ها شایع است. سه گروه از خانم‌ها بیشتر در معرض این عفونت هستند:
۱- دختربچه‌های دبستانی
۲- دختران در زمان شروع بلوغ
۳- زنان بعد از ازدواج و شروع مقاربت
غیر از این موارد در زندگی طبیعی هر خانمی عفونت‌های هرازگاهی را به خصوص در جریان «حاملگی» می‌توان دید. بعد از «یائسگی» احتمال عفونت حاد کلیه‌ها افزایش می‌یابد.
گاهی در اثر مسدود شدن مسیر ادرار، پیلونفریت ایجاد می‌شود. اگر حالتی موسوم به «ریفلاکس» وجود داشته باشد، پیلونفریت به سادگی بروز پیدا می‌کند. «ریفلاکس» عدم کارایی محل ورود حالب‌ها به داخل مثانه است. در حالت طبیعی، ادراری که وارد مثانه می‌شود نباید پس‌زده شود و به کلیه برگردد. اگر چنین شود «ریفلاکس» وجود دارد و عفونت نسج کلیه ظاهر می‌شود.
عفونت حاد کلیه در آقایان بسیار نادر است علت آن از سویی «طولانی بودن مجرای» ادرار در آقایان و از طرفی وجود «مواد ضدمیکروبی خاص» در ترشحات پرستات است.
این عفونت به خصوص در کودکان اهمیت حیاتی دارد. دکتر رانزلی به واقعه‌ای موسوم به «انفجار بزرگ» در کودکان اشاره دارد. یعنی در اثر تکرار عفونت‌های حاد کلیه در سنین رشد (به خصوص در مورد دختربچه‌ها) و دور از چشم ماندن آنها یا اشتباه شدن آنها با عفونت‌های دستگاه تنفسی در یک «واقعه ناگهانی» و «غیرقابل انتظار» بیمار دچار نارسایی حاد کلیه می‌شود و از زندگی طبیعی محروم می‌گردد. با توجه به دردآور بودن بیماری این کودکان، کاربرد اصطلاح «انفجار بزرگ» از سوی دکتر رانزلی بیجا به نظر نمی‌رسد.
نسج کلیه از دو طریق عفونی می‌شود:
۱- از طریق صعود عوامل عفونی از مثانه
۲- از طریق خون
شایع‌ترین عامل عفونت کلیه «ای‌کلی» است ولی عوامل دیگری هم مطرح هستند. باکتری‌های مخصوصی وجود دارند که اوره را می‌شکنند و محیط ادرار را قلیایی کنند. در این حالت سنگ‌های کلسیمی رسوب می‌کنند و مشکلات زیادی به بار می‌آورند. این سنگ‌ها را اصطلاحا «استرووایت» می‌گویند.
علایم
پیلونفریت علایم گوناگونی دارد. مهم‌ترین علامت آن تب و لرز ناگهانی است. پهلوهای بیمار به شدت دردناک و حساس می‌شوند در حدی که کوچک‌ترین ضربه سبب بروز درد می‌گردد.
گاه همزمان علایم سیستیت را نیز می‌توان دید. یعنی تکرار ادرار، شب ادراری، سوزش و نیاز شدید به دفع ادرار ظاهر می‌شوند. تهوع، استفراغ، بی‌قراری و استیصال از علایم دیگر بیماری به شمار می‌آیند. دمای بدن گاه به oc40 می‌رسد و ضربان قلب تند می‌شود.
اگر از بیمار آزمایش خون به عمل آید، تعداد گویچه‌های سفید زیاد است و سرعت رسوب گویچه‌های قرمز افزایش یافته است.
در تجزیه ادرار بیمار، مقدار زیادی گویچه سفید و قرمز را می‌توان رویت کرد. گاه باکتری و پروتئین نیز در ادرار وجود دارد.
اگر ادرار را کشت دهیم، معمولا عامل عفونی را پیدا خواهیم کرد. گاه در اثر انسداد مسیر ادرار، اساسا باکتری نمی‌تواند در ادرار ظاهر شود و کشت را مثبت کند.
اگر از شکم بیمار عکسبرداری شود، ممکن است بتوان بزرگی کلیه‌ها یا سنگ‌های ادراری را تشخیص داد. «IVP» نوعی عکسبرداری از کلیه‌ها، حالب و مثانه است که در صورت انجام، اطلاعات مهمی را به پزشک خواهد داد. برای تشخیص پیلونفریت حاد امکانات تشخیصی دیگری نیز وجود دارد. نکته اصلی این است که پیلونفریت را پزشک و آن هم به خصوص با عنایت به علایم بیمار و بعضا به مدد امکانات تشخیصی، تشخیص می‌دهد.
همان‌طور که گفته شد تشخیص «پیلونفریت حاد» در کودکان بسیار پراهمیت و حیاتی است. این بیماری بعضا با عفونت‌های ریه که در این سنین شایع هستند، اشتباه می‌شود. کم نیستند قربانیان «انفجار بزرگ» که در اثر این غفلت تشخیصی به بیماری‌های پیشرفته کلیه مبتلایند.
گاهی پیلونفریت با موارد زیر اشتباه می‌شود:
۱- پانکراتیت حاد (که التهاب حاد غده
لوزالمعده است.)
۲- آپاندیسیت حاد
۳- کله‌سیستیت حاد (که التهاب کیسه صفراست.)
۴- دیورتیکولیت حاد (که التهاب دیورتیکول روده است.)
همان‌طور که قبلا نیز اشاره شد در همه مردان جوان با وجود تب و علایم حاد ادراری سه تشخیص مهم مطرح می‌شود:
۱- پروستاتیت حاد
۲- اپی‌دیدیموارکیت حاد
۳- پیلونفریت (که کمتر در مردان شایع است.)
پیلونفریت به خصوص اگر به موقع و درست درمان نشود، می‌تواند بسیار پرعارضه باشد. عوارض مهم آن عبارتند از:
۱- گسترش خونی باکتری یا «سپتی‌سمی»
۲- «شوک سپتیک» که بسیار کشنده و
خطرناک است.
«پیلونفریت حاد» در کودکان معضل بزرگی است و می‌تواند فاجعه‌آمیز باشد. قبلا به آنچه «انفجار بزرگ» نام گرفته است، اشاره شد. این عفونت در کودکان باید درست تشخیص داده شود و آن را اصولی درمان کرد. این درمان تنها محدود به مصرف آنتی‌بیوتیک و فرونشاندن عفونت حاد نیست.
در بسیاری از موارد در کودکان «عامل زمینه‌ای» وجود دارد که باید آن را به خوبی تشخیص داد و درمان کرد.
از عفونت ادراری کودکان خود به راحتی نگذرید. در این خصوص باید کاملا وسواسی عمل کنید و تا روشن شدن تمام نکات، سماجت به خرج دهید.
درمان
اگر پیلونفریت شدید باشد درمان باید در بیمارستان انجام گیرد. لازم است هرچه زودتر کشت ادرار قابل اعتمادی تهیه و عامل عفونی شناسایی شود. تا زمانی که کشت آماده می‌شود، می‌توان درمان را شروع کرد ولی با دسترسی به نتیجه کشت «بهترین آنتی‌بیوتیک موثر» انتخاب می‌شود.
درمان پیلونفریت «ظرایف و دقایقی» دارد که حضور پزشک متخصص و آگاهی را می‌طلبد. اگر پیلونفریت درست درمان شود باید بتوان در عرض ۴۸ تا ۷۲ ساعت جواب مطلوب را مشاهده کرد در غیر این صورت جایی از کار غلط بوده است و خطایی وجود دارد.
مدت درمان پیلونفریت سه هفته است. به علاوه بیمار را در پایان دوره درمانی نباید رها کرد. انجام آزمایش‌های پی در پی تا شش ماه الزامی است. این نکته در کودکان اهمیت بیشتری دارد و لازم است کاملا رعایت شود.
پیلونفریت مزمن
پیلونفریت مزمن مرضی است که در کودکی ایجاد و در بلوغ نمایان می‌شود. اصولا در عدم وجود عامل زمینه‌ای خاص مثل دیابت، سنگ یا علل دیگر به خصوص اگر در سنین رشد نباشد، عفونت‌های حاد صدمه‌ای به کلیه وارد نمی‌آورند.
علایم
عفونت‌های مکرر ادرار از علایم ثابت بیماری در کودکان است. گو اینکه گاه بالغین نیز از تکرار عفونت‌های ادرار عاجز می‌شوند. تب نیز در اثر عفونت ایجاد می‌شود. اگر پیلونفریت مزمن به صورت دو طرفه و شدید باشد، «افزایش فشار خون شریانی»، «کم‌خونی» و علایم «نارسایی کلیه» ظاهر خواهند شد.
اصولا پیلونفریت مزمن هیچ علامت شاخص و منحصربه‌فردی ندارد و معمولا در جریان تحقیق برای کشف علت زمینه‌ای فشار خون تشخیص داده می‌شود.
در پیلونفریت مزمن تغییرات خون ایجاد می‌شود. در ادرار نیز معمولا مقدار زیادی گویچه سفید و پروتئین وجود دارد. بسته به شدت بیماری مقدار کراتینین «که یک معیار مهم برای کارکرد کلیه است) در خون و ادرار بالا می‌رود.
در عکس شکم، کلیه‌ها کوچک‌تر از معمول هستند. «IVP» نیز بسیار مفید است و اطلاعات مهمی به دست می‌دهد. برای تشخیص «ریفلاکس» از نوعی عکسبرداری مخصوص موسوم به «VCUC» استفاده می‌شود. این روش اگر درست و آگاهانه انجام شود به راحتی ریفلاکس را تشخیص می‌دهد و علت زمینه‌ای را به خصوص در کودکان مشخص می‌سازد.
بیماری‌های زیر با پیلونفریت مزمن
اشتباه می‌شوند:
۱- بیماری کلیوی ناشی از مصرف بی‌رویه ضددردها
۲- سل کلیه
۳- تومور کلیه
«CT- Scan» و «آنژیوگرافی» از روش‌های جدیدی هستند که در تشخیص موارد فوق از یکدیگر کمک موثری می‌کنند.
درمان
درمان پیلونفریت بسیار پراهمیت است. یعنی باید عفونت‌های ادرار را سریعا تشخیص داد و درمان کرد. گاه «مصرف مداوم آنتی‌بیوتیک»ها به خصوص در کودکان مورد پیدا می‌کند.
اگر در ساختار کلیه «ناهنجاری» وجود داشته باشد یا «سنگی» تشخیص داده شود باید به طرق مختلف به درمان آنها پرداخت. انجام جراحی زمانی که حداقل سلامت نسج کلیه‌ها وجود داشته باشد، مورد دارد. ترمیم جراحی ریفلاکس به خصوص اگر با دارو برطرف نشود، موردنظر قرار می‌گیرد.
اگر پیلونفریت یک‌طرفه باشد، (یعنی یک کلیه را گرفتار کرده باشد) معمولا سبب فشارخون غیرقابل درمان می‌شود. در این حالت به خصوص اگر کلیه طرف مقابل از «سلامت نسبی» برخوردار باشد باید کلیه مبتلا را به کمک جراحی بیرون آورد.
آبسه کلیه
آبسه تجمع چرکی در بدن است. این واقعه عفونی در کلیه هم می‌تواند روی دهد. اگر آبسه در کلیه محدود به قسمت‌های سطحی آن باشد به آن «کورک کلیه» می‌گویند. این عفونت به خصوص در معتادین به مواد مخدر، دیابتیک‌ها و کسانی که دیالیز می‌شوند، دیده می‌شود.
آبسه کلیه معمولا با تومور اشتباه می‌شود. تشخیص این دو از یکدیگر بعضا بسیار دشوار ولی به هر حال ممکن است. در این خصوص CT- Scan، سونوگرافی و IVP به تناسب کمک می‌کنند.
آبسه دور کلیه
اگر «کورک کلیه» پاره شود سبب تجمع چرک در اطراف کلیه می‌شود. عامل عفونی در این مورد همان میکروب‌های مسوول آبسه کلیه هستند بنابراین درمان‌های مشابهی را می‌طلبد.