عقلانیت اقتصادی

‏محمدرضا رسولی- در شرایط کنونی که به دلیل تحریم‌ها، درآمدهای ارزی کشور به شدت کاهش یافته و مردم زیر بار فشار مشکلات معیشتی و تورم افسار گسیخته به زانو درآمده‌اند و صدای خرد شدن استخوان‌های تن نحیفشان زیر بار این مشکلات شنیده می‌شود؛ قاعدتا دولت باید به جای تامین کسری بودجه از طریق افزایش مالیات و تشدید فشار به مردم، با اصلاح ساختار خود و صرفه‌جویی اقتصادی در دولت، هزینه‌ها را کاهش دهد اما نه‌تنها عزمی در این خصوص مشاهده نمی‌شود در خور تامل اینکه با این همه زیان و کسری‌های بزرگ، مسوولان به جای تمرکز به مسائل اصلی و تلاش در جهت بهبود وضعیت معیشت مردم به دنبال مسائل حاشیه‌ای و تداوم هزینه‌کردهای گزاف و تبلیغات هستند. نمونه آن می‌توان به طرح کلینیک ترک بی‌حجابی اشاره کرد. به گفته مهری دارستانی، رییس اداره زنان و خانواده ستاد امر به معروف استان تهران، طرح کلینیک ترک بی‌حجابی با همكاري مختصصان و دغدغه‌مندان در ستاد امر به معروف و نهي از منكر‌ تهيه شده كه در بودجه سال ۱۴۰۳ رقم ۱۵۵‌ميليارد تومان بودجه از رديف بودجه عمومي‌ و ۱۰۰‌ميليارد تومان بودجه اختصاصی دريافت كرده است. بسیاری از نهاد‌های خاص در ایران، اعتبار‌های کلانی را دریافت می‌کنند که غالبا از شفافیت مالی کمتری برخوردارند و نظارت بر عملکرد مالی آنها دشوار است. نمونه آن صنعت ورشکسته خودروسازی کشور است که زیان آن در عین ممنوعیت واردات و در یک بازار غیررقابتی به 200‌هزار میلیارد تومان رسیده و نمونه فرهنگی آن سازمان صدا‌وسیما، زیان‌ده‌ترین سازمان دولتی است. سازمانی بدون کارایی که با ریزش شدید مخاطب طی سه سال اخیر مواجه شده اما بودجه دولتی آن در لایحه بودجه سال‌1403، 24هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده که نسبت به سال پیش از آن، افزایش سه‌برابری را نشان می‌دهد. این در حالی است که در بودجه سال آینده، اعتبار اختصاص‌یافته برای واردات کالاهای اساسی و دارو ۳‌میلیارد دلار (حدود ۲۰‌درصد) کاهش یافته است. حال این پرسش اساسی مطرح است؛ کدام تدبیر و عقلانیت در نظام حکمرانی، تامین ارز برای کالاهای اساسی را در مملکتی که تامین مواد غذایی کلیدی و دارویی آن دچار بحران است و بخش بزرگی از زیرساخت‌های حیاتی‌اش مستهلک شده و نیاز به جایگزین دارد را از فهرست اولویت‌ها خارج کرده و در مقابل اینچنین هزینه‌های کلانی را به کشور تحمیل می‌کند؟
شواهد حاکی از آن است که وضعیتی مشابه صداوسیما و ایران‌خودرو و سایپا در کلیت دولت وجود دارد. طبق اظهارات رحمت‌الله بیگدلی، فعال رسانه‌ای اصلاح‌طلب، «صدها میلیارد تومان برای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و شورای‌‌عالی ‌انقلاب فرهنگی هزینه می‌کنند و فرهنگستان، بالابر را معادل آسانسور قرار می‌دهد و بعد متوجه می‌شوند پایین هم می‌برد و شورای‌عالی هم نام یلدا را روز ترویج فرهنگ مهمانی و‌… می‌گذارد و بعد متوجه می‌شوند یلدا شب است!» اینها تنها نمونه‌ای از سازمان‌هایی هستند که از بیت‌المال و جیب مردم ارتزاق می‌کنند اما جز سرشکستگی و هزینه دستاورد دیگری ندارند. در رتبه‌بندی 10کشور برتر جهان از حیث منابع طبیعی، ایران پنجمین کشور ثروتمند جهان است. این حجم از دارایی‌ها در کنار فقر و عقب‌ماندگی‌های محیرالعقول ایران، حکایتگر مدیریت بسیار نامطلوب و فاجعه بار دولتمردانی است که در امر مدیریت منابع و سیاستگذاری‌ها، بی‌نهایت بد عمل کرده و فقر و توسعه‌نیافتگی در جای‌جای کشورمان نتیجه طبیعی این سوءمدیریت است.