علاقه ای به فتنه پراکنی با آمریکا نداریم

وزیر امور خارجه کشورمان تاکید کرد: عربستان باید بخشی از راه‌حل باشد و فکر می‌کنم منطقه ما نمی‌تواند راه‌حلی بر مبنای حذف کردن داشته باشد و این درست مخالف فلسفه عربستان است که می‌خواهد ایران را از مسایل در منطقه حذف کند.
محمدجواد ظریف در نشست اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا به پرسش حاضران در جلسه پاسخ داد. در این نشست، فرید زکریا تحلیلگر معروف سیاسی آمریکا پرسید یک سال پس از توافق برجام آمریکا ادعا دارد که ایران طبق توافق عمل کرده و دولت ایران ادعا دارد که آمریکا طبق توافق رفتار نکرده است، واقعیت چیست محمدجواد ظریف در پاسخ به این سوال گفت: واقعیت این است که آن توافق شماری از عناصر را شامل می‌شد. اول آنکه توافقی بود درباره موضوع اتمی. فکر می‌کنم ما عاقلانه تصمیم گرفتیم که البته تاریخ این امر را بعدها خواهد گفت که وارد موضوعات دیگر نشویم و اگر به این مقوله می‌پرداختیم این موضوع هرگز پایان نمی‌یافت. وی ادامه داد: توافق واضح است با تقاضاهای مشخص از سوی هر طرف. آن کاری که ایران موظف به انجام آن است می‌تواند توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تایید شود که چندین بار هم توسط آژانس تایید شده و جالب اینجاست که حتی آمریکا در این باره بحثی ندارد. ظریف با بیان اینکه هیچ‌یک از بانک‌های اصلی اروپایی پس از گذشت هشت ماه از توافق هنوز هم نمی‌خواهند معامله‌ای با ایران داشته باشند، اظهار داشت: بر این باوریم که این یک کاستی است. البته از سوی آمریکا هم این امر یک کاستی است. ولی اینها شرکت‌های خصوصی هستند که تصمیمات خصوصی می‌گیرند ولی حتی دولت آمریکا هم شش یا هفت ماه طول کشید به ایرباس مجوز فروش ۱۱۷ هواپیمای درخواست‌شده را بدهد ولی خوشبختانه به بوئینگ مجوز فروش ۸۰ هواپیما داده شد.
ظریف با اشاره به اینکه اکثریت مردم ایران از برجام حمایت می‌کنند، گفت: آنچه باید توسط قانونگذاران آمریکایی مورد توجه قرار گیرد این است که اکثر ایرانیان امروز به آمریکا نسبت به زمان قبل از توافق اطمینان ندارند، قبل از اینکه این توافق را داشته باشیم بسیاری از ایرانیان بر این باور بودند که این توافق می‌تواند اختلافات با آمریکا را حل کند و موثر خواهد بود ولی هم‌اکنون اکثریت ایرانیان مخالف این امر می‌پندارند و همین امر باید علامت بسیار قاطعی را ارسال کند. در نتیجه این توافق طبق نظرسنجی‌هایی که نه از سوی ما بلکه از سوی دانشگاه مریلند صورت گرفته است، بسیار محبوبیت دارد.
وی افزود: مشکل این است که ایرانیان فکر می‌کنند آمریکا در انجام تعهداتش شکست خورده است، این مثل آن نیست که ما به آنان وعده خورشید و ماه یا هر آنچه در این مابین است را داده باشیم. ما به آنان گفتیم که موانع را برای معاملات تجاری با بقیه جهان هموار خواهیم کرد ولی نگفتیم این توافق تحریم‌های اولیه‌ای را که آمریکا بر ما قرار داده است منحل می‌کند. هرگز در انجام معاملات تجاری با شرکت‌های آمریکایی مشکلی نداشتیم، این کنگره آمریکاست که شرکت‌های آمریکایی را از معامله با ایران منع کرده است و می‌دانیم این برای ما بسیار غیرممکن است که به کنگره برویم و بخواهیم قوانین خود را تغییر دهد.ظریف در خصوص آتش‌بس و پایان جنگ داخلی در سوریه گفت: امیدوارم و دعا می‌کنم که این آتش‌بس باقی بماند ولی اینطور که به نظر می‌آید باقی نمی‌ماند و شماری از دلایل مشخص وجود دارند که چرا این آتش‌بس باقی نمی‌ماند. دلایل فلسفی و عملی برای این امر وجود دارد. دلیل فلسفی اینکه فقط دو طرف هم نیستند طرفین بسیاری در سوریه قرار دارند، بیش از ۷۰ گروه رسما در سوریه می‌جنگند و هیچ‌یک از آنان دیدگاه واضحی درباره آینده سوریه ندارند. وی اضافه کرد: همه چیز بر یک موضوع معطوف شد همه در مورد این است که اسد بماند یا برود، اسد برای یک سال بماند بعد برود و به همین ترتیب در نتیجه همه درباره یک فرد است، همه تمرکزها بر یک شخص و بر بله یا خیر معطوف شده است. دیدگاه درستی درباره آینده سوریه وجود ندارد.
تروریست‌ها در سوریه دائما موقعیت خود را عوض می‌کنند
رییس دستگاه دیپلماسی با بیان اینکه مشکل فوری این است که هر آتش‌بسی طی دو سال گذشته لغو شده و این امر به دلیل عدم امکان مشخص کردن بین کسانی است که در آتش‌بس شرکت دارند با کسانی است که در آتش‌بس شرکت ندارند، خاطرنشان کرد: حالا ما داعش را در کناری قرار می‌دهیم. اگر‌چه بمباران به اصطلاح تصادفی توسط آمریکا که در دیرالزور صورت گرفت نیروهای سوری را هدف گرفت که با داعش می‌جنگیدند در نتیجه داعش توان بیشتری یافت یک عذرخواهی به سادگی به تغییر استراتژیک منجر نمی‌شود. ولی در حلب یا در دیگر نواحی مشکل است که بین النصره و دیگر گروه‌هایی که تروریست محسوب می‌شود و کسانی که در آتش‌بس همکاری دارند، فرق گذاشت. این را من نمی‌گویم حتی آمریکا هم به این اذعان دارد اگر شما اولین پاراگراف از توافق نهم سپتامبر بین آمریکا و روسیه را بخوانید می‌بینید که تاکید شده باید متمایز گردد. آنها دائما موقعیت خود را عوض می‌کنند و هر چند وقت یکبار یک گروه روابط عمومی دارند که اعلام می‌کند این گروه کوشر شده است و دیگر به القاعده وابسته نیست و القاعده هم می‌گوید ما آنها را از تعهد پیروی از خودمان آزاد کردیم. در نتیجه این بازی جالبی است که صورت می‌گیرد. بازی خنده‌دار و در عین حال تاسفباری است.ظریف یادآور شد: مشکل در سوریه این است که بسیاری از بازیگران فکر می‌کنند راه‌حل نظامی وجود دارد و بسیاری از بازیگران همچنان بر این باورند که می‌توانند با این گروه‌های متفاوت افراطی به منظور کسب منافع استراتژیک بازی کنند. فرید ذکریا گفت: فکر می‌کنم در تاریخ ثبت شود که شما امروز در شورای روابط خارجی گروه‌های سنی جهادی را کوشر نامیدید قطعا این اولین بار است. او درباره مقاله‌ای که ظریف در نیویورک تایمز نوشته بود سوال کرد و گفت مقاله بسیار قاطعی بود و درباره نقش عربستان سعودی پرسید.وی در پاسخ به این سوال بیان کرد: هیچ یک از همسایگان ما چنین چیزی نگفته‌اند ولی من در همان مقاله تاکید کردم که عربستان باید بخشی از راه‌حل باشد و من فکر می‌کنم منطقه ما نمی‌تواند راه‌حلی بر مبنای حذف کردن داشته باشد و این درست مخالف فلسفه عربستان است که می‌خواهد ایران را از مسایل در منطقه حذف کند. من آنقدر هوشیارم که بدانم هیچ توافقی در منطقه ما نمی‌تواند بر مبنای حذف طرفی صورت گیرد. من فکر می‌کنم و امیدوارم عربستان شریک بسیار مهمی در این منطقه است.
وزیر امور خارجه افزود: مردم سوریه هستند که باید درباره سوریه گفت‌وگو و توافق کنند. ایران، عربستان سعودی و دیگران می‌توانند در واقع این چشم‌انداز را درباره آینده سوریه ایجاد کنند. در آخرین نشستی که همراه با گروه حامیان سوریه در وین در بهار صورت گرفت تاکید کردم که باید درباره آینده سوریه گفت‌وگو کرده و نتیجه را می‌توانیم به دوستانمان در سوریه منتقل کنیم تا آنها هم بتوانند تصویر بهتری درباره آینده سوریه ترسیم کنند. همه طرفین در سوریه باید فکر کردن درباره آینده سوریه را آغاز کنند. من می‌توانم قاطعانه به شما بگویم که ایران و دوستانش می‌خواهند که جنگ در سوریه پایان یابد و امروز بهتر از فرداست.
ظریف در خصوص ادعای وزیر خارجه عربستان که گفته است فراموش نکنیم ایران رهبر و بانی تروریسم در جهان است، گفت: متاسفانه همتای سعودی من ادعاهای تاریخی را مطرح می‌کند. شما نمی‌بینید هیچ مطلب تازه‌ای در مقاله‌اش عنوان شده باشد. هر آنچه من عنوان کرده‌ام درباره مسایل روز است نه ادعاهایی که مربوط به پانزده، بیست، سی سال پیش بوده است. وی ادامه داد: من نمی‌خواهم تاریخ گذشته را تکرار کنم ولی اگر می‌خواستم تاریخ گذشته را تکرار کنم می‌گویم که عربستان سعودی همان بود که از صدام حسین حمایت کرد تا مردم ما را بکشد و آنها هم برای هشت سال این کار را کردند.
وزیر امور خارجه کشورمان با بیان اینکه سعودی‌ها طالبان و القاعده را تامین مالی کردند آنها هم بر ضد سعودی‌ها برخاستند و هم‌اکنون داعش و النصره را تامین مالی می‌کنند و آنها هم به ضدیت با سعودی‌ها برخواهند خاست، یادآور شد: زمانی که اینطور شود یک فاجعه به بار می‌آید درنتیجه این چیزی است که آنان می‌خواهند و فکر می‌کنم این جایی است که ایران و عربستان یک نقطه مشترک دارند و آن هم این است در جایی که عربستان فکر می‌کند می‌تواند افراطیون را در جنبش عرب به حالت معکوس به سمت ایران بازگرداند.فرید ذکریا سوال کرد: شما می‌گویید دولت عربستان سعودی داعش را تامین مالی می‌کند؟ که ظریف پاسخ داد: من می‌‌‌گویم پول زیادی از سوی عربستان سعودی به تاسیسات این نهاد واریز شده است. من نمی‌دانم آیا آنها امروز داعش را تامین مالی می‌کنند ولی می‌دانم که پول، اسلحه به النصره داده می‌شود و می‌دانم النصره سربازگیری می‌کند. فکر نمی‌کنم فرشته‌ها این چیزها را پایین می‌آورند اگرچه که آنها خیلی می‌خواهند این را قبول کنند. اینها از یک جایی می‌‌‌آیند. پول از جایی می‌آید سلاح از جایی می‌آید این زیاد هم دشوار نیست. آنها سلاح‌های مبارزات چریکی نیستند. آنها تانک دارند. موشک دارند. موشک‌های ضدهوایی دارند موشک‌های ضدتانک دارند و من هیچ اتهامی نمی‌زنم فقط می‌گویم یک نفر برود شماره سریال‌های این سلاح‌ها را چک کند و بعد هم از دولت آمریکا سوال کند که موجودی خود را چک کند. ذکریا گفت: فکر می‌کنم شبه‌نظامیان ایرانی به این سلاح‌ها در میدان نبرد بیش از هر کس دیگری دسترسی دارند نمی‌‌توانید شماره سریال آنها را به ما بدهید؟وزیر امور خارجه در پاسخ به این سوال که چرا مشروع است که ایران به حمایت خود از شبه‌نظامیان ادامه دهد؟ گفت: آخرین باری که چک کردم سازمان ملل هنوز هم دولت سوریه را دولت مشروع آن کشور می‌داند. ما به دولت سوریه در جنگیدن با تروریسمی که مورد حمایت خارجی‌ها قرار دارد کمک می‌کنیم. این بسیار واضح است و ما آن را انکار نمی‌کنیم.
ظریف در پاسخ به سوال ذکریا درباره شلیک گلوله به دریانوردان ایرانی که از سوی دونالد ترامپ مطرح شده بود، گفت: آنها درباره خلیج مکزیک صحبت نمی‌کنند، این خلیج‌فارس است و در آنجاست که به آنها هشدار داده شده است. من با ارتش خودمان چک کردم و آنها گفتند هیچ قایق ایرانی به صد متری هیچ ناو آمریکایی نزدیک نشده است. مردم ناراحت می‌شوند چون فکر می‌کنند امور از کنترل خارج شده است. وی با بیان اینکه قوانین ما به این ترتیب است که از کمتر از یک مایل مانده به قایق آمریکایی یا قایق دیگری نزدیک نمی‌شویم، گفت: خلیج‌فارس خط حیات ماست. وی تاکید کرد: ما به فتنه‌پراکنی با آمریکا علاقه‌ای نداریم.از وزیر امور خارجه سوال شد: می‌خواهم بدانم چرا ایران مکررا اسراییل را به عنوان شیطان مورد حمله قرار می‌دهد؟ که ظریف پاسخ داد: اگر شما به سخنان آقای نتانیاهو در مجمع عمومی گوش می‌کردید برعکس این امر را مشاهده می‌کردید. ما دیدگاهی را درباره مشکلات در منطقه خودمان داریم و این دیدگاه نیز نشات گرفته از حقیقت است. به مدت ۷۰ سال گذشته حقوق فلسطینیان نقض شده و این ربطی به ما نداشته است. ما در این باره دخالتی نداشتیم و حقوق آنان همچنان هم نقض می‌شود. اسراییل به طور روزانه تهدید به استفاده از زور ضد ایران می‌کند. او حتی در ترور کردن مردم ما با کشتن دانشمندانمان دست دارد. او می‌خواهد بر ضد تسهیلات اتمی ما حتی پس از توافق هم زور به کار ببرد. اگر کسی بخواهد به ما حمله کند از خودمان دفاع می‌کنیم همانطوری که این حق ماست ما این را به وضوح و در عموم می‌گوییم که ایران هرگز ضد هیچ نهادی در جهان زور به کار نمی‌برد.
فرید ذکریا گفت: حتما دیده‌اید که در یکی از ایمیل‌های هک‌شده کالین پاول نوشته شده که اسراییل دویست کلاهک هسته‌ای را به سوی ایران هدف گرفته است. توصیفی برای آن دارید که ظریف گفت: او این را گفته است. من از کجا درباره اسراییل بدانم. او همان چیزی را گفته که ما همواره گفته‌ایم. اسراییل تنها کشوری است در منطقه که سلاح اتمی دارد و سلاح‌های اتمی او تهدیدی ضد صلح و امنیت است و هیچ امنیتی را هم برای کسی نمی‌آورد. ما باید این ابهام را که سلاح اتمی می‌تواند امنیت بیاورد را از بین ببریم.
در داشتن نقش نظامی در سوریه رقابت نمی‌کنیم
وزیر امور خارجه کشورمان در پاسخ به نقش روسیه در سوریه و افزایش خشونت‌ها در آن کشور گفت: موضوع بیشتر فقط درباره تروریسم است و موضوع از کنترل خارج شده است. یک ناموزنی استراتژیک منطقه‌ای بر سوریه معطوف شده است و برای کل منطقه فاجعه به بار آورده و این یک مشکل است که باید به این موارد توجه شود. ولی درباره ایران و روسیه بگویم که ما در داشتن نقش نظامی در سوریه رقابت نمی‌کنیم. هیچ‌کس نمی‌خواهد چنین کاری کند. فکر نمی‌کنم روس‌ها شوق و ذوقی در انجام این‌کار داشته باشند. ظریف ادامه داد: داعش برای روسیه چیزی است که می‌تواند در چچن رخ دهد یا در کشورهای آسیای مرکزی و حتی در جمهوری خودش رخ دهد. پس این یک تهدید بسیار جدی است. برای ما هم این تهدیدی در مرزهایمان است. عراق کشور همسایه ماست و ما از هشت سال جنگ در آن نواحی مرارت کشیدیم. در نتیجه فکر نمی‌کنم با روسیه رقابت می‌کنیم ولی هدف مشابهی داریم اما درباره مبارزه با تروریسم، داعش و النصره اهداف مشترکی داریم و من اطمینان دارم که روسیه علاقه‌مند به ایجاد صلح و آتش‌بس است.
رییس دستگاه دیپلماسی در پاسخ به این سوال که چطور می‌توانیم از شر وهابی‌ها راحت شویم بیان کرد: لطفا وهابی را با اسلام مرتبط ندانید. اینها یکی نیستند. وهابی‌ها اقلیت بسیار کمی هستند. بیشتر سعودی‌ها وهابی نیستند. شما به سعودی بگویید وهابی است از شما عصبانی می‌شود و می‌گوید محمدی هستم نه وهابی. از دیدگاه ما وهابیت یک مدرسه تفکر، مدرسه سیاسی است. برای چهار دهه گذشته وهابی‌ها قادر بودند تحریک کنند. ادبیات و کتاب درباره تنفر منتشر کنند، مساجد مختلفی تاسیس کنند و این باید متوقف شود. فکر می‌کنم این به نفع عربستان و متحدانش است که این امر متوقف شود.
تحریم‌ها دارایی نیستند، بدهی هستند
ظریف در پاسخ به سوالی درباره تعاملات بیشتر گفت: اگر این تجربه خوب باشد می‌توانیم مورد دیگری را تجربه کنیم. بی‌اعتمادی بسیاری وجود دارد و باید اعتماد را گام به گام ایجاد کنیم. امیدوارم تجربه‌ای که الان در حال به دست آوردنش هستیم به جای آنکه بی‌اعتمادی را بیشتر کند منجر به اعتماد شود و فکر می‌کنم بسیار مهم است که آمریکا بفهمد تحریم، سیاست خوبی نیست. تحریم‌ها هرگز نتیجه‌ای را که آنها می‌خواستند به همراه نداشته‌اند. فکر می‌کنم تحریم‌ها قانونگذاران آمریکایی را زندانی کرده‌اند. تحریم‌ها دارایی نیستند، بدهی هستند.