علیه افراطی‌گری

گروه سیاسی- در هفته‌های اخیر شاهد تمرکز برخی از مسوولان و دستگاه‌ها بر موضوع عفاف و حجاب بودیم. توجه به این امر در نظام اسلامی ایران البته مورد نقد و سوال نیست؛ بلکه آنچه موجب افزایش حساسیت‌ها شد؛ رویه مبتنی بر تندروی بود که بعضا پیش گرفته شد. از دستور عدم ارائه خدمات اداری و بانکی در یک استان گرفته تا پیشنهاد عدم اجازه ورود بدحجابان به مترو در استان دیگر. انتشار برخی عکس‌ها و فیلم‌ها از برخوردهای بعضا توام با خشونت ماموران گشت ارشاد نیز بر میزان حساسیت‌ها افزود و موجی از انتقادات را پدید آورد.
در پی این انتقادات اما شاهد موضع‌گیری روسای قوا بودیم و معلوم شد که اتفاقا نظر آنها با رویه افراطی حاشیه‌ساز اخیر از زمین تا آسمان فرق دارد. مثلا محسنی‌اژه‌ای، رییس قوه قضاییه گفته که «در مساله عفاف و حجاب ضابط و قاضی باید در چارچوب قانون عمل کنند. دنبال کار هیجانی و زودگذر نباید باشیم، کار انجام شده باید متقن همراه با آرامش و تدبیر باشد. اگر اشتباهی کردیم نباید از اصلاح اشتباه خودمان ابایی داشته باشیم و کار اشتباهمان را توجیه کنیم.»
محمدباقر قالیباف رییس مجلس نیز در نطقی گفت که «در موضوع عفاف و حجاب باید همواره در نظر داشته باشیم که این ملت، در زمان رژیم طاغوت در مقابل کشف حجاب سینه سپر کرده و شهید داده‌ است و هیچ‌کسی، نسبت به موضوع حیا و حجاب و ارزش‌های خانواده، حساس‌تر از خود مردم ایران نیست.»سیدابراهیم رییسی رسما و شفاف در این باره سخن نگفت اما سخنگوی دولت در نشست خبری خود تاکید کرد که دولت با تقسیم‌بندی جامعه برای ارائه خدمات و حقوق شهروندی مخالف است. حتی وزیر کشور هم دیروز تاکید کرد که «در اجرای قانون حجاب و عفاف باید با کرامت رفتار شود».بر همین اساس و با در نظر گرفتن دیدگاه‌های منطقی مسوولان در راس قوا، این سوال به ذهن می‌رسد که رویه افراطی اخیر از کجا آب می‌خورد؟ چه کسانی یا چه جریانی پشت اینگونه اظهارات حساسیت‌زا هستند و چه هدفی را دنبال می‌کنند؟ مهم‌تر اینکه چطور باید با آنها برخورد کرد و اجازه نداد که سایه افراطی‌گری بر سر جامعه افتاده یا هراس از تسلط افراطیون به دل مردم افتد؟احمدزیدآبادی، روزنامه‌نگار نیز در یادداشت خود به همین نکته اشاره کرده و نوشته بود: «رفتارها و برخی اظهارنظرهای جاری در رسانه‌های رسمی نشان می‌دهد که نیرویی در درون نظام در حال غلبه بر سایر نیروهاست.» او افزوده بود: «اگر سایر نیروهای درون حکومت برای مهار این جریان به سرعت اقدام نکنند، همان فاجعه‌ای گریبانگیر کشور خواهد شد که همواره نسبت به آن هشدار داده‌ام.»
نظر اقلیت
علی‌محمد نمازی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب نیز از جمله کسانی است که برخورد و مقابله با افراطی‌گری را لازم و ضروری می‌داند. او به «جهان‌صنعت» گفت: «ریشه اینگونه اتخاذ مواضع و برخوردها به موارد مختلفی برمی‌گردد.
نخست، عدم آشنایی با نظر، احکام و دستورات اسلام مربوط به تنظیم روابط و مناسبات در اجتماع است. مثلا تاکنون ندیده‌ایم که به طور مصداقی و جزیی نظر قرآن و دیدگاه دقیق پیامبر اکرم و ائمه اطهار درباره حدود حجاب توضیح داده شود.»
وی افزود: «مساله دوم این است که اینگونه مواضع که شاهد هستیم برگرفته از نظر اقلیت بوده و مورد رضایت اکثریت نیست. در بین خود اقلیت نیز البته نظر افراطی‌ها بیشتر مطرح است و لذا مشاهده می‌شود که بعضا مسوولان ابتدا نظر تندی ابراز می‌نمایند و زمانی که با عکس‌العمل در بین آحاد مردم مواجه می‌شوند، سخن خود را تغییر می‌دهند.
نکته دیگر اینکه اخیرا مرتب رعایت حجاب را حکم قانون اعلام می‌کنند (اخیرا سخن آقای قالیباف) اما اجازه داده نمی‌شود که کارشناسان اهل فن مستندات شرع و قانون اساسی در مغایر قانون مورد نظر را توضیح دهند.»
افراط در مقابل افراط
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب تاکید کرد: «اینگونه افراط‌کاری شهروندان را به دنبال بهره‌مندی از حقوق خود بعضا به افراط می‌کشانند.»
وی افزود: «اگر مانند کشورهای اندونزی، مالزی و… حساسیت‌ها درباره رعایت حجاب کاهش یابد و قانع به رعایت حد اعتدال در حجاب که تضمین‌کننده عفاف جامعه است، باشند و اختیار مردم مراعات شود قطعا جامعه شاهد افراط در موضوع حجاب نخواهد بود.»
وی همچنین گفت: «نکته دیگری که مسوولان باید مورد توجه قرار بدهند این است که امور جامعه و در نتیجه وظایف حکومت شدیدا به هم وابسته است و نمی‌شود موضوع‌هایی از قبیل رعایت عدالت، معاش مردم، اشتغال جوانان، مسکن، رفاه و آسایش، امنیت روحی و روانی، تفریح و… مورد تغافل قرار گرفته و موضوع حجاب در صدر توجهات حاکمیت باشد. در این حالت با مخالفت جامعه مواجه خواهد شد.»
نمازی با اشاره به اینکه «فشار و اجبار در هیچ کاری جواب نمی‌دهد، همانگونه که در نقطه مقابل در قضیه کشف حجاب اجباری جواب نداد» گفت: «بهترین راه اقناع‌سازی و رفتار عقلانی است.
رفتار عقلانی رعایت اولویت در تامین نیازهای خانوارهاست. ابتدا نوبت تامین حد وسط نیازهای مادی است. ضمن اینکه رعایت اعتدال که از ویژگی‌های جامعه اسلامی است شیوه درمان مشکلات و دردهاست.»
جریان سوءاستفاده‌گر
ناصر قوامی، نماینده پیشین مجلس و فعال سیاسی اصلاح‌طلب این تندروی‌ها را برآمده از یک جریان خاص می‌داند. او در گفت‌وگو با «جهان صنعت» گفت: «‌به نظر من این رفتارها و رویکردها برآمده از کسانی است می‌خواهند وارد حکومت شوند و قدرت داشته باشند، اینها فکر می‌کنند که باید شعارهایی بدهند و دین را سپر کنند. در واقع می‌خواهند از دین استفاده دنیایی و ابزاری کنند اگرنه مسلم است که درد دین ندارند.»قوامی تاکید کرد: «بخش عظیمی از این جامعه مخالف این برخورد‌ها هستند. خود من به عنوان یک روحانی معتقدم که این برخوردها خلاف موازین شرعی است و نباید با این روش‌ها عده‌ای را به جان مردم انداخت.»این نماینده پیشین مجلس درباره اینکه چرا با وجود نگاه متفاوت مسوولان و حتی روسای قوا به این مقوله، همچنان شاهد اینگونه تندروی‌ها هستیم؟ گفت: «متاسفانه بین حرف و عمل مسوولان هم دوگانگی وجود داد. آنها از یک طرف می‌خواهندکه مردم را داشته باشند و حرف‌هایی را می‌زنند اما از طرف دیگر و در عمل به نحو دیگری عمل می‌شود! به نظر من اگر مسوولان در قوه قضاییه مخالفتی با این رویکردهای هیجانی دارند، باید با آنها برخورد کنند تا آنها هم نتوانند با رویه خود خوراک به بیگانگان دهند.»وی تاکید کرد: «در هیچ کشوری زنان به اندازه زنان کشور ما عفیف نیستند. ما در این زمینه مشکلی نداریم که اینها بخواهند حل آن را کنند. برعکس خودشان هستند که مشکل درست می‌کنند.»قوامی با تاکید بر اینکه باید از تاریخ درس گرفت، گفت: «رضاخان خواست چادر از سر زن‌ها بردارد و موفق نشد. اشتباهش هم همین بود. مشاوری هم نداشت که به او بگوید این راه اشتباه است. برعکس هم صادق است! با زور نمی‌توان چادر سر کسی کرد. این رویه اشتباه است. باید از تاریخ عبرت گرفت.»
کدام تندروی؟
محمدصادق کوشکی، فعال سیاسی اصولگرا اما از اساس منکر ماجرا است و معتقد است که اساسا برخورد هیجانی یا مبتنی بر تندروی در حوزه حجاب و عفاف صورت نگرفته است. او در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» گفت: «آنچه که گفته شد کلا جعل خبر بود. اصل ماجرا این بود که دادستان مشهد با توجه به شکایت تعداد زیادی از شهروندان به خاطر اینکه افرادی بدون حجاب وارد مترو می‌شدند، از شهرداری درخواست می‌کند که اطلاعیه‌هایی داده شود تا مردم با لباس و حجاب مناسب وارد شوند. در مرحله بعد و اگر عده‌ای بودند که باز هم به این اعلان‌ها توجه نکردند، به اینها خدمات داده نشود. این برخورد نه هیجانی است و نه مبتنی بر تندروی.»وی افزود: «آنچه درباره ارائه خدمات بانکی و اداری عنوان شد نیز خبرسازی بود. نکته این بود که دولت به طور کلی و در همه استان‌ها بخشنامه داد که کارمندان و نیروهای دولت در بانک‌ها و سایر ادارات حجاب خود را رعایت کنند و در غیر این صورت مسوول مافوق آنها باید پاسخگو باشد.»کوشکی با تاکید بر اینکه نباید به اخبار جعلی در این باره توجه کرد، گفت: «شما اصلا چند ون گشت ارشاد در خیابان‌ها دیده‌اید؟ من واقعا در یک هفته اخیر دقت کردم که یک نمونه ببینم اما از دانشگاه تهران تا دانشگاه امام حسین که مسیر من است، یک مورد هم نبود. هر روز از وسط شهر تردد کردم و متوجه شدم که اصلا آنطور که مبالغه می‌کنند، نیست. در میدان انقلاب و اطراف دانشگاه تهران خانم‌ها بدون روسری یا بدون مانتو تردد می‌کنند و کسی هم با آنها کاری ندارد. من هر روز در ساعات مختلف این مسیر را می‌روم و شاهدم. همه اینها خبرسازی است.»
نیاز امروز
بدیهی است که پاک کردن صورت مساله چنانکه کوشکی و برخی دیگر از اصولگرایان در دستور کار دارند، فایده‌ای ندارد و مشکلی را حل نمی‌کند. اتفاقا لازم است مسوولان امر در دستگاه‌های مسوول با دقت بیشتری به این مساله بپردازند و مانع از مانور جریان افراطی شوند. به خصوص که معلوم است در هیچ یک از سه قوه همسویی با رویکرد آنها وجود ندارد. نیاز امروز جامعه عبور از مسائل حاشیه‌ای و پرداختن به مشکلات اساسی است لذا انتظار می‌رود که مسوولان امر اجازه حاشیه‌سازی را به گروه‌های دارای نگرش افراطی ندهند و تمرکز جامعه و مسوولان را از مسائل اصلی منحرف نکنند.