11 - 10 - 2022
غافلگیری داوطلبان با فرمول جدید
آرزو فرشید- اگر تاکنون برای انتخاب رشته و دانشگاه موردنظرتان از نظر کارشناسان و مشاوران این حوزه استفاده کرده باشید، میدانید که تاکید ویژهای در چند نکته وجود دارد. اول اینکه میگویند براساس نمره و رتبه خود انتخاب رشته نمایید زیرا انتظار بالای شما ممکن است باعث از دست دادن موقعیتهای دیگر باشد که در آینده به راحتی نتوانید به دست آورید.
مشاوران تحصیلی همچنین بر دقت در پر کردن فرم انتخاب رشته مطابق با مطالب مندرج در دفترچه انتخاب رشته و آخرین اطلاعیههایی که سازمان سنجش یا بعضی سازمانها و دانشگاهها در مورد پذیرش دانشجو با توجه به شرایط خود اعلام مینمایند، تاکید بسیار دارند.
مطالعه و بررسی درباره موقعیت جغرافیایی و جایگاه علمی دانشگاه و رشته مورد نظر، انتخاب رشته براساس رتبه فرد در کنکور، اولویت دهی به رشتههای انتخابی براساس علایق فردی و توجه به سهمیه قطب، استان و ناحیه شهر محل سکونت در انتخاب رشته از دیگر مواردی است که مشاوران تحصیلی توصیه میکنند به آنها دقت شود اما هیچ یک از این موارد به کنکوریهای سال ۹۳ کمک نکرده و حتی برخی از آنها را راهی دانشگاههایی ضعیفتر کرده است!
نگاهی به رتبه و واحد قبولی برخی از شرکتکنندگان در کنکور سال ۹۳ و مقایسه رتبههای مشابه و واحد قبولی در میان شرکتکنندگان در کنکور ۹۲ نشان میدهد که اوضاع کاملا تغییر کرده اما باید دید این تغییر چیست و چگونه موجب غافلگیری بسیاری از رتبههای برتر کنکور شده است!
ماجرا از این قرار است که در کنکور سال ۹۳ بر خلاف آنچه سالهای قبل در دفترچههای شماره یک و دو درج میشد تغییراتی در نسبت جذب دانشجویان بومی و غیربومی داده شده که نتیجه آن فرستادن دانشآموزان شهرستانی و با رتبه بالاتر به دانشگاههای بهتر و در مقابل دانشآموزان تهرانی و با رتبههای کمتر و بهتر به دیگر دانشگاهها بوده است.
برای نمونه س. م در کنکور سال ۹۲ با اخذ رتبه ۵۱۰۹ توانست در رشته مهندسی نساجی دانشگاه صنعتی امیرکبیر پذیرفته شود اما ع. س در کنکور سال ۹۳ با اخذ رتبه ۲۲۸۸ در همان رشته و همان دانشگاه پذیرفته شده است.
در برخی موارد نیز دانشآموزان با کسب رتبهای در دانشگاه پذیرفته نشدند که دانشآموزان سال قبل با رتبهای نظیر آن به دانشگاه رفتهاند. برای نمونه ع. ش با اخذ رتبه ۱۱۳۷۹ در کنکور سال ۹۲ توانست در رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه سمنان پذیرفته شود درحالی که س. م با رتبه ۱۰۸۱۵ و ا.خ با رتبه ۱۱۰۲۸ در کنکور سال ۹۳ در هیچ یک از دانشگاههای دولتی پذیرفته نشده و به ترتیب در رشته مهندسی عمران واحد تهران غرب، هوا و فضا واحد علوم و تحقیقات و مهندسی عمران واحد تهران، تهران غرب دانشگاه آزاد اسلامی رفتند.
به گفته مشاوران تحصیلی و متخصصان این حوزه دلیل این امر این است که تغییراتی در درصد جذب دانشجوی بومی و غیربومی انجام شده که در دفترچهها درج نشده بود.
نحوه بومیپذیری در کنکور
برای درک بهتر موضوع بهتر است نگاهی به نحوه بومیپذیری در کنکور و سوابق آن داشته باشیم. لازم به ذکر است که بومیگزینی در نظام آموزش عالی کشور با هدف ایجاد توازن بین عرضه و تقاضا مطرح و از سال ۶۹ تاکنون به شکلهای مختلف اجرا شده است. با این نوع گزینش بومی در برخی از رشتهها و دانشگاهها امتیازات خاصی برای داوطلبان بومی آن رشته و دانشگاه در نظر گرفته میشود.
سابقه گزینش بومی در نظام آموزش عالی ایران به سال ۱۳۶۵ برمیگردد که تا سال ۱۳۶۸ ادامه یافت. در آن سالها تمامی استانهای کشور (به جز تهران) به ۸ ناحیه تقسیم شدند و بومیگزینی در سالهای ابتدایی اجرا تنها در قالب ناحیهای مطرح بود. کلیه داوطلبانی که محل اخذ مدرک دو سال آخر متوسطه آنان در یکی از این ناحیهها بود، بومی آن ناحیه محسوب میشدند.
پژوهشها و بررسیهایی سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۹ انجام گرفت و اطلاعات ارسالی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی به وزارت فرهنگ آموزش عالی وقت حاکی از این امر بود که مشکلات آموزشی دانشگاهها از قبیل مشروطی، اخراجی و افت تحصیلی دانشجویان در آن سالها از یک سو و نداشتن یا نامناسب بودن خوابگاهها و عدم دسترسی به حداقل امکانات رفاهی لازم دانشجویان، فشار روانی پذیرفته شدن در مکانی دور از محل زندگی و خانواده و اثرات روانی و اجتماعی منفی ناشی از آن از سوی دیگر با یکدیگر مربوط بوده و باعث افت تحصیلی دانشجویان شده است.
به این ترتیب در سال ۱۳۶۹ با توجه به گسترش رشتههای تحصیلی و ماهیت هر رشته و توسعه مراکز آموزش عالی در سطح کشور، طرحی در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید که باعث تغییرات عمده در گزینش بومی شد.
از جمله این تغییرات این بود که رشتهها به چهار دسته رشتههای استانی، ناحیهای، قطبی و کشوری تقسیم شدند و ملاک تعیین بومی بودن، محل اخذ مدرک تحصیلی سه سال آخر دوره متوسطه برای داوطلبان بود. هر چند طی سالهای بعد این طرح تغییرات بسیار جزیی داشت، ولی اصل گزینش بومی کنونی را میتوان از نتایج مصوبه مذکور دانست.
گفتنی است رشتههای استانی، رشتههایی هستند که در اکثر استانها گسترش داشته و از نظر کاربردی نیز فارغالتحصیلان آن رشتهها نیاز استان را تامین میکنند. رشتههای ناحیهای نیز رشتههایی هستند که در اکثر استانها وجود نداشته، ولی در چند استان مجاور که به عنوان یک ناحیه تلقی میشوند موجود هستند. رشتههای قطبی، رشتههایی هستند که در اکثر نواحی وجود ندارند، ولی در چند ناحیه مجاور که به عنوان یک قطب تلقی میشود، موجودند. گروه آخر رشتههای کشوری هستند که تنها در معدودی از دانشگاهها ارایه میشوند.
بنابراین بومی بودن یا نبودن و نحوه گزینه رشتههای تحصیلی نقش حائز اهمیتی در پذیرفته شدن داوطلبان دارد و به همین خاطر مقایسه رتبههای پذیرفته شده دو سال اخیر از ایجاد تغییراتی در این زمینه حکایت میکند.
لازم به ذکر است در گروه انسانی رشتههای حقوق، روانشناسی و حسابداری، در گروه تجربی رشتههای پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی و دامپزشکی و در گروه ریاضی رشتههای مهندسی برق، مهندسی عمران، مهندسی مکانیک، مهندسی صنایع، معماری و کامپیوتر از جمله رشتههایی هستند که براساس روال سالهای قبل به نسبت ۶۰ به ۴۰ بین دانشجویان بومی و غیربومی تقسیم میشود این یعنی به ازای هر ۱۰۰ صندلی، ۶۰ صندلی به داوطلبان بومی و ۴۰ صندلی به سایر داوطلبان اختصاص داده میشود. در مورد سایر رشتهها نیز این نسبت ۸۰ به ۲۰ است.
برخی از مشاوران تحصیلی سال چهارم دبیرستان و پیشدانشگاهی از مقایسه رتبههای پذیرفته شده در دانشگاه سالهای ۹۲ و ۹۳ اینطور استدلال میکنند که در کنکور ۹۳ این نسبتها به نفع مناطق محروم تغییر کرده و همین امر موجب شده است که صندلیهای دانشگاه تهران و دیگر دانشگاههای برتر کشور بیشتر در اختیار داوطلبان مناطق محروم قرار گیرد و به تبع آنان داوطلبان ناحیه یک و دو (ناحیه یک شامل تهران- زنجان- سمنان- قزوین- قم- مرکزی- البرز و ناحیه دو شامل آذربایجان شرقی- آذربایجان غربیـ اردبیل) بیش از سالهای قبل راهی دانشگاه آزاد شدند.
کنکورهای ۹۳ چه میگویند؟
یکی از اثرات روشن این تغییرات ایجاد بیانگیزگی در داوطلبان است زیرا مشاهده پذیرفته شدن افراد با رتبه ضعیفتر در دانشگاههای برتر به دلسردی نخبگان میانجامد. از سوی دیگر بسیاری از دانشآموزان برتر تهرانی در کنکور ۹۳ راهی دانشگاه آزاد شدند و بدون آنکه بدانند موضوع از چه قرار است صندلی خود در دانشگاههای مطرح کشور به دیگران واگذار کردند.
علی باقرنژاد که امسال رتبه ۲۹۳۳ را کسب کرده است به خبرنگار ما گفت: با توجه به رتبه پذیرفتهشدگان سالهای گذشته فکر میکردم مهندسی شیمی در دانشگاههایی مثل امیرکبیر، تهران یا بهشتی قبول شوم اما بعد از اعلام نتایج دیدم که اینطور نشده و در رشته شیمی کاربردی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی پذیرفته شدم.
وی که مهندسی عمران در دانشگاه آزاد را به شیمی کاربردی در دانشگاه خواجه نصیر ترجیح داده است در پاسخ به این پرسش که آیا بعد از اعلام نتایج از خود نپرسیدید که چرا با آن رتبه نتوانستید مانند داوطلبان سالهای قبل قبول شوید، گفت: نتایج تعجبآور بود اما چارهای هم نداشتم، حتی پیگیری هم نکردم چون دوستان دیگرم نیز با وجود پیگیری خود از سازمان سنجش به نتیجه نرسیدند.
علی عیسایی یکی دیگر از کنکوریهای سال ۹۳ بود که در رشته ریاضیات و کاربردهای دانشگاه تهران پذیرفته شد و رضایت چندانی از این نتیجه ندارد. وی با رتبه ۲۲۵۹ انتظار داشت که بتواند در یکی از رشتههای مهندسی دانشگاه تهران قبول شود اما اینطور نشد. عیسایی در این خصوص گفت: براساس آنچه در جلسات مشاوره تحصیلی شنیده بودم و اطلاعاتی که سازمان سنجش در اختیار داوطلبان میدهد، فکر میکردم در یکی از رشتههای مهندسی دانشگاه تهران قبول شوم اما حتی در دانشگاههای دیگر مثل بهشتی هم قبول نشدم و این خیلی تعجبآور بود.
این دانشجوی دانشگاه تهران ادامه داد: من در رشته ریاضیات و کاربردها قبول شدم درحالی که سال قبل رتبههای بین ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ در این رشته و دانشگاه پدیرفته شده بودند و این یعنی امسال وضعیت خیلی تغییر کرده بود.
نتیجه مراجعه به سازمان سنجش چه بود؟
سیدعلیرضا سیدعرب که در کنکور امسال رتبه ۲۲۸۸ را داشته است نیز اکنون دانشجوی رشته عمران در واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد است. وی که بعد از مشاهده نتایج کنکور شگفتزده شده و برای اعتراض به سازمان سنجش هم مراجعه کرده است در گفتوگویی با «جهانصنعت» گفت: میخواستم عمران قبول شود و با توجه به اطلاعاتی که از سایتهای قلمچی، گزینه ۲ یا کتاب کارنامه و کارنامه دانشآموزان دبیرستان خودمان داشتم، میدانستم که به راحتی با این رتبه در رشته عمران یکی از دانشگاههای تهران یا نهایتا خوارزمی (کرج) پذیرفته میشوم.
سیدعرب ادامه داد: بعد از اعلام نتایج اولیه و دیدن رتبهام، ۶۶ انتخاب کردم یعنی از انتخابهای از یک تا ۶۰ را به هفت یا هشت رشته مورد علاقهام در تهران اختصاص دادم و جهت اطمینان شش مورد آخر هم در دانشگاههای گرمسار، قزوین و غیرانتفاعی انتخاب کردم. از میان این ۶۶ انتخاب مهندسی نساجی دانشگاه امیرکبیر و مهندسی عمران واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد قبول شدم.
وی در پاسخ به این پرسش که از نتایج اعلام شده رضایت داشتید یا خیر، گفت: با آنچه انتظار داشتم اختلاف فاحشی داشت، حتی خوارزمی هم قبول نشده بود درحالی که میدانستم سال قبل کسانی که هزار رتبه با من فاصله داشتهاند در این رشته و دانشگاهها قبول شده بودند. من حتی به این فکر کرده بودم که اگر عمران نشد، معماری بخوانم اما حتی معماری هم قبول نشدم! به همین خاطر از خیر دانشگاههای دولتی گذشته و رشته عمران در دانشگاه آزاد را انتخاب کردم.
سیدعرب در توضیح اینکه مهندسی نساجی براساس نتایج قبولی سالهای قبل به چه رتبهای نیاز داشته است، اظهار کرد: یکی از دانشآموزان دبیرستان ما سال ۹۲ با رتبه پنج هزار و اندی در این رشته قبول شد اما در کنکور ۹۳ یکی از دوستانم با رتبه کمی بیشتر از سه هزار هم نتوانست قبول شود.
وی با تاکید بر اینکه نتایج کنکور تعجبآور بود، برایمان تعریف کرد که دو روز پس از اعلام نتایج به همراه چند نفر از همه مدرسهایهای خود به سازمان سنجش رفته و فهمیدهاند که به جایی نخواهند رسید.
این دانشجوی دانشگاه آزاد در پاسخ به این سوال که چرا در اولین مراجعه فکر کردید به جایی نمیرسید؟ گفت: آن روز خیلی شلوغ بود و عده زیادی مراجعه کرده بودند. در بخشی با عنوان روابط عمومی شماره میدادند و در باجههایی پاسخگوی سوالات بودند اما بسیاری از افراد پشت باجه حتی نمیدانستند که کنکور چیست و انتخاب رشته چگونه است.
استفاده از نخبههای شهرستانی!
سیدعرب اضافه کرد: آن روز پنجشنبه از هشت صبح تا دو بعدازظهر آنجا بودیم و یکی از افراد پشت باجه نهایتا به ما گفت که امسال معدل دیپلم را مستقیما در نتیجه کنکور تاثیر دادهاند، خیلی متعجب شدم و از خودم پرسیدم وقتی معدل دیپلم من ۶۰/۱۹ بوده است؛ مگر چند نفر با معدل بالاتر و رتبه بهتر بودهاند؟!
این داوطلب کنکور ۹۳ در ادامه این گفتوگو افزود: وقتی مقابل سازمان سنجش بودیم از بخش خبری ۳۰/۲۰ برای تهیه گزارش آمده بودند و به بچهها گفتند سوالات خود را به ما بدهید تا از طرف شما بپرسیم؛ بعد آمدند و گفتند آقای خدایی گفته است که امسال میخواستیم از نخبههای شهرستانی بیشتر استفاده کنیم!به گفته وی، بعد از آن اعلام شد که رتبههای بین ۱ تا ۵۰۰۰ و کسانی که به اشتباه انتخاب رشته کردهاند به سازمان سنجش مراجه کنند زیرا تمهیداتی اندیشیده شده است. سیدعرب گفت: شنبه با یکشنبه بعد، دوباره به سازمان سنجش رفتم و خوشبختانه فردی که پاسخگو بود این بار برخورد بهتری داشت البته به خیلی از مراجعان پاسخ درستی داده نمیشد و میگفتند رتبهات به اندازه کافی خوب نبوده و قبول نشدهای اما وقتی من به مسوول پشت باجه رتبهام را گفتم، مرا برد پشت کامپیوتر خود شروع کرد به توضیح که رتبهات چیست، رتبه نفر آخر چیست و... اما گفتم اینها را میدانم لطفا یک حرف تازهتری به من بگویید. وی ادامه داد: نهایتا گفت که امسال سهمیه شهدا را افزایش دادهاند. این درحالی بود که ما از اخبار شنیده بودیم سهمیه شهدا کاهش یافته است. مسوول پاسخگویی در سازمان سنجش گفت که حتی چون کسانی که سهمیه شاهد دارند کمتر از سهمیه در نظر گرفته شده هستند، اضافه آن را با سهمیه مناطق ۲ و ۳ پر کردهاند.
سیدعرب در پاسخ به این پرسش که نام آن مسوولی که این توضیحات را داد به یاد داری؟ گفت: نامشان را که نمیگفتند. در حقیقت همین که توضیح داد خیلی محبت کرد.
نظر مجلسیها
سوال این است که چه کسی مسوول پیگیری و رسیدگی به این ماجراست؟ بدون شک کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی محل مناسبی است تا توقع داشته باشیم که وکلای ملت در آنجا موضوع را پیگیری کرده و علامت سوالهای ایجاد شده در ذهن کنکوریهای سال ۹۳ را حل کنند. با همین پیگیریها و اطلاعرسانیهاست که میتوان روشن کرد تخلفی اتفاق افتاده است یا خیر، به هر ترتیب پرداختن به این مساله و در جریان قرار دادن مردم میتواند ابهامات موجود را رفع کند.
جواد هروی، رییس کمیته آموزش عالی در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در پاسخ به جهانصنعت در مورد این جریان به گفتن این جمله که اجازه دهید موضوع روشن شود اکتفا کرد و افزود: بهتر است براساس شنیدهها سخنی نگویم اما به زودی در این خصوص بررسیهایی خواهیم کرد.
قاسم جعفری، دبیر کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نیز نسبت به این موضوع ابراز بیاطلاعی کرد و گفت: تاکنون گزارشی مبنی بر این مساله به دست ما نرسیده است.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا کمیسیون مربوطه این موضوع را پیگیری خواهد کرد یا خیر، اظهار کرد: کمیسیون زمانی میتواند به موضوع ورود کند که نامهای اعتراضی یا گزارشی بر این اساس به دست ما برسد یا منتشر شود. در این صورت اعضای کمیسیون همان نامها گزارش را مبنا قرار داده و موضوع را پیگیری میکنند اما در غیر این صورت، مسالهای برای پیگیری وجود ندارد.
نماینده بجنورد در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: اگر گزارشی در این رابطه در رسانهها منتشر شود یا به دفتر خود من فکس شود میتوانم بگویم که حتما از طریق کمیسیون پیگیری کرده و از سازمان سنجش میخواهیم که در این خصوص توضیح دهد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد