12 - 06 - 2021
غبارروبی از کسب و کار صنایعدستی
«جهانصنعت»- همواره بر کاهش اتکای اقتصاد کشور بر صادرات نفتی تکیه میشود و هرگز به حمایت از صنایعدستی و صادرات محصولات آن چنان که باید توجه نمیشود. صنایعدستی نهتنها میتواند صادرات و درآمد ارزی برای کشور به همراه داشته باشد بلکه اشتغالزایی و کارآفرینی بسیاری نیز دارد. ایران نیز در حوزه صنایعدستی ظرفیت بسیاری دارد. با وجود پیشرفت تکنولوژی، صنایعدستی نه تنها اهمیت خود را از دست نداده بلکه ارزش آن نیز بیشتر شده است. در واقع توسعه تکنولوژی موجب شد مردم بیشتر متوجه ارزش محصولات صنایعدستی شوند و از سویی دیگر خردهفروشی آنلاین صنایعدستی نیز در دنیا رونق گرفت. فناوری موجب رشد فزاینده فروش محصولات صنایعدستی شد.
۷۱۸ میلیارد دلار ارزش بازار جهانی صنایعدستی در سال ۲۰۲۰ بود اما ارزش صادرات صنایعدستی ایران در سال ۱۳۹۷ تنها ۲۸۹ میلیون دلار بود.
ایران دارای ۲۹۵ رشته فعال صنایعدستی و جزو کشورهای برتر از لحاظ تنوع محصولات این هنر- صنعت است. به طور کلی صنایعدستی شامل چندین زیرشاخه مثل منسوجات، پوشاک، قالی و قالیچه، محصولات چوبی و… است. صنایعدستی را میتوان به نوعی پدربزرگ صنعت خواند. در چندهزار سال گذشته که خبر چندانی از خطوط تولید نبود، همه یا حداقل بخش زیادی از تولیدات صنعتی، همین چیزهایی بود که امروز آنها را صنایعدستی مینامیم. از ظرف و ظروف گرفته تا قالی و قالیچه همه جزو صنایعدستی بودند که در حال حاضر برای تولید هر کدام از اینها کارخانههای بزرگ زیادی تاسیس شده است.
پیشینه طولانی و افتخارآفرینیهای ایرانیها در صنایعدستی
ایران دارای پیشینه چندهزار ساله تاریخی و افتخارآفرینیهای بسیار در حوزه صنایعدستی است. به عنوان نمونه چندین نشان بینالمللی مرغوبیت به صنایعدستی ایران اعطا شده است. اعطای نشان مرغوبیت صنایعدستی یونسکو از سال ۲۰۰۱ شروع و از سال ۲۰۰۶ به مهمترین پروژه یونسکو در حوزه صنایعدستی تبدیل شد. ۶۵ اثر ایرانی در سال ۱۳۸۹ نشان اصالت یونسکو گرفتند. در سال ۱۳۹۷ هم یونسکو به ۴۶ اثر ایرانی مهر اصالت زد. گذشته از نشان اصالت و مرغوبیت یونسکو، ایران ۱۴ شهر و روستای صنایعدستی ثبتشده در دنیا دارد که ایران را به رتبه اول جهان در این حوزه تبدیل کرده است. از سوی دیگر بیشتر شاخههای صنایعدستی کوچک مقیاس هستند و جزئی از صنایع کوچک و متوسط به حساب میآیند. این مزیت باعث میشود برای راهاندازی هر کارگاه صنایعدستی، نیاز به سرمایه زیاد نباشد. با توجه به مقیاس کوچک این فعالیتها، هر شخص حتی در خانه خودش هم میتواند به صورت مستقل یک کارگاه صنایعدستی راه انداخته و در فروشگاههای آنلاین به راحتی بفروشد.
برای راهاندازی شغل در این بخش در گرانترین حالت تنها ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان لازم است (۱۳۹۷). ارزانترین استان هم سیستان و بلوچستان است با سه میلیون تومان سرمایه. مشاغل حوزه صنایعدستی از جمله مشاغل با هزینه اولیه کم هستند که به خوبی میتوانند فرصتهای شغلی زیادی ایجاد کنند. مثلا برای اشتغالزایی در این بخش در استان هرمزگان نزدیک به چهار میلیون تومان سرمایه لازم است و از طرفی میبینیم که این استان بالاترین میزان اشتغال در کارگاههای تولید صنایعدستی را دارد.
جامعه تخصصی صنایعدستی
کارشناسان معتقدند تشکیل جامعه تخصصی صنایعدستی میتواند به هنرمندان این حوزه کمک کند.
حجتاله مرادخانی پژوهشگر صنایع خلاق و مدرس دانشگاه درباره اینکه اساسا تشکیل جامعه تخصصی صنایعدستی چه کمکی به هنرمندان و فعالان این حوزه میکند، اظهار کرد: بیتردید وجود یک جامعه و نهاد تخصصی غیردولتی در حوزه صنایعدستی که برآمده از بدنه میدانی و واقعی این حوزه باشد، میتواند به حل مشکلات و چالشهای روز این حوزه بپردازد. او با بیان اینکه مسوولان از نزدیک با مشکلات حوزه صنایعدستی آشنا نیستند، بیان کرد: حوزه صنایعدستی با مباحث متفاوتی از تامین مواد اولیه گرفته تا بستهبندی و عرضه محصولات و نیروهای انسانی مواجه است که هنرمندان از نزدیک با ابعاد متفاوت این مسائل آشنا هستند. طبیعتا اگر جامعه تخصصی از جامعه هنرمندان وجود داشته باشد، قطعا میتواند سازنده و قدم محکمی رو به جلو برای بهبود وضعیت صنایعدستی باشد.
این کارشناس حوزه صنایعدستی همچنین درباره اینکه آیا جامعه تخصصی صنایعدستی را تشکلی خصوصی میداند گفت: با توجه به اینکه وزارت میراث فرهنگی در تلاش است تا این جامعه تخصصی را در استانهای مختلف تشکیل دهد، با در نظر گرفتن برخی از بندهای اعلامیه و فراخوان منتشرشده، نمیتوان این انجمن را خصوصی دانست. به عنوان مثال در برخی از بندهای این فراخوان ذکر شده که اعضای تشکل هر استان باید به تایید معاونت صنایعدستی هر استان برسد.
مرادخانی افزود: اگر قرار است این تشکل به صورت خصوصی فعالیت کند، دو پرسش مطرح میشود؛ اینکه چرا اعضا باید مورد تایید معاونت صنایعدستی قرار بگیرند و دوم اینکه اساسا چرا این معاونت به عنوان متصدی، این تشکل را پایهگذاری میکند. اگر هدف، راهاندازی تشکل صنفی است که نیازی به مداخله نیست و هنرمندان میتوانند خودشان فراخوان را طراحی و منتشر کنند.
او ادامه داد: اگر دولت بخواهد این انجمن را تشکیل دهد، فایدهای نخواهد داشت، مگر آنکه نهاد صنفی در واقع جایگاهی موازی برای بیان عقاید دولتی از یک تشکل صنفی باشد. به نظرم اگر این تشکل به صورت دولتی راهاندازی شود، نتیجهای مطلوب به دنبال نخواهد داشت و حتی شرایط را نیز بدتر میکند.
این کارشناس حوزه صنایعدستی با بیان اینکه مشخص نیست چند تشکل فعال در حوزه صنایعدستی وجود دارد، تاکید کرد: عمده تشکلهایی که در حوزه صنایعدستی فعالیت میکنند در قالب تعاونیها و اتحادیههای روستایی و شهری هستند. بر این اساس فکر میکنم ساماندهی همین اطلاعات و دادهها یکی از مهمترین کارهایی است که بخش دولتی میتواند انجام دهد و نه اینکه خودش بخواهد در جایگاه تصدیگری یک تشکل قرار بگیرد.
راهاندازی نمایشگاه دائم صنایعدستی در تپه هگمتانه
علی مالمیر، مدیرکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان همدان گفت: ۴۵ هزار هنرمند و ۳۰ هزار کارگاه دارای مجوز در استان وجود دارد که در عرصه اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی نقشآفرینی میکنند.
او با اشاره به اینکه باید اساتید این حوزه را ارج نهاد و معرفی کرد، گفت: در سالهای گذشته ۱۳ هزار نفر به هنرمندان این حوزه در استان اضافه شدهاند، ۱۶۰ میلیارد تومان تسهیلات کمبهره ارائه شده همچنین ۱۲ هزار نفر در این حوزه آموزش دیدهاند و ۲۷۰ نمایشگاه صنایعدستی برگزار شده است.
او با اشاره به اینکه به دنبال راهاندازی نمایشگاه دایمی صنایعدستی در تپههگمتانه هستیم، گفت: حضور پررنگ تشکلهای حرفهای در صنایعدستی مثبت و در تداوم و حرکت رو به جلو این حوزه موثر است و همچنین به بخش دولتی کمک میکند بنابراین میراث فرهنگی استان در راستای تشکلسازی گام برمیدارد.
مدیرکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان همدان بیان کرد: بیش از ۷۰۰ مجموعه تولیدی با اشتغالزایی بین ۲۵ تا ۱۰۰ نفر در استان فعالیت دارند که از منظر اقتصادی بسیار بااهمیت است.
راهاندازی آنلاینشاپها در شرایط کرونا
حسین عباسزاده، معاون صنایعدستی ادارهکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری خراسان جنوبی گفت: با اشاره به اینکه بستریسازی و ایجاد فروشگاههای اینترنتی صنایعدستی در شرایط کرونا برای هر شهرستان تعریف شده است، گفت: چند شرکت اینترنتی فعال داریم و بهترین فرصت استفاده از فضای اینترنتی است.
او با اشاره به ملی شدن مله خوسف گفت: به دنبال جهانی شدن این پرونده هستیم و ۲۰۰ میلیون تومان برای فعال شدن دبیرخانه ملهخوسف در حال ابلاغ است. عباسزاده از فعال بودن ۲۵ رشته صنایعدستی در استان خبر داد و یادآور شد: تاکنون ۸۰ رشته صنایعدستی شناسایی شده که هر ساله تعدادی از آن احیا میشود.
قدمت ۶ هزار ساله سفال در سمنان
جعفر صفاخواه، سرپرست معاونت صنایعدستی و هنرهای سنتی ادارهکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان سمنان از پرداخت حدود ۱۹ میلیارد ریال تسهیلات مشاغل خانگی به هنرمندان صنایعدستی استان سمنان خبر داد و گفت: هنرمندان صنایعدستی این استان در یک سال اخیر ۳۶ هزار دلار صادرات صنایعدستی به خارج از کشور داشتند.
او با اشاره به تنوع بالای صنایعدستی در این استان اظهار کرد: معرق، منبت، گرهچینی و حجمهای چوبی، شبکهبریهای حجیم فلزی، دستبافتههای ابریشمین، نگارگری و تذهیبهای زرین، گلیم، گلیچ و جاجیم، ظروف سفالی، نمد، پارچه قلمکار و… ازجمله صنایعدستی استان سمنان و تبلور هنر مردم در این منطقه هستند.
صفاخواه با بیان اینکه سفال، سرامیک، گلیم، قلمکار، منبت، معرق، نمدمالی، دستبافتههای سنتی و… از صنایعدستی فعال استان سمنان است، اضافه کرد: پیشینه صنایعدستی و هنرهای سنتی در این استان به بیش از شش هزار سال میرسد. سرپرست معاونت صنایعدستی و هنرهای سنتی ادارهکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان گفت: هنر سفال و سرامیک در استان سمنان حدود ششهزار سال قدمت دارد و پیشینه هنر نساجی سنتی، گلیمبافی، رودوزیهای سنتی و منبت چوب در این استان نیز به حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ سال قبل برمیگردد. صفاخواه با اشاره به اینکه بیش از چهارهزارو۵۰۰ هنرمند صنایعدستی در این استان مشغول فعالیت هستند، گفت: ۱۲ مجوز مشاغل خانگی در سال گذشته صادر شد.
او با بیان اینکه ۲۰۷ مجوز صنایعدستی در سال گذشته صادر شده است، افزود: استان سمنان دارای ۴۸ رشته فعال صنایعدستی است.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد