غرب، ایران را به رادیکالیسم می‌کشاند

نادر کریمی‌جونی- در چند روز گذشته و پس از توقیف کشتی کره‌ای در خلیج‌فارس، مقامات کره‌ای به تهران آمدند تا درباره رفع توقیف و آزادی این کشتی با ایرانیان مذاکره کنند. همان هنگام همه ناظران و تحلیلگران بین‌المللی تصریح کردند که دست‌کم یکی از انگیزه‌های ایران برای توقیف این کشتی، موضوع بدهی‌های کره به ایران بوده و تهران بدین وسیله می‌خواسته سئول را برای پرداخت بدهی‌هایش تحت فشار بگذارد. آنچه پس از مذاکرات طرفین ایرانی و کره‌ای اعلام شد نشان داد که این نظر تحلیلگران چندان دور از واقعیت نبوده و یکی از مسائل مطرح‌شده در این مذاکرات پرداخت بدهی‌های کره به ایران بوده و مقامات کره‌ای برای حل و فصل این مشکل قول مساعد داده‌اند.
قرینه مهمی که نشان می‌دهد کره‌ای‌ها برای رفع توقیف کشتی‌شان به جای تلاش در جهت رفع مشکلات و آلودگی‌های زیست‌محیطی مستقیما به سوی مشکل اصلی یعنی بدهی‌شان به ایران رفته‌اند، ملاقات قائم‌مقام وزیر خارجه کره با رییس کل بانک مرکزی کشورمان بوده است. در این ملاقات البته طرف کره‌ای پیشنهادهایی هم برای پرداخت بخشی از این بدهی‌ها به وسیله کالا داشته که از طرف کشورمان رد و تاکید شده که منابع ایران همراه با سود مربوطه باید آزاد شود و در دسترس کشورمان قرار گیرد. جالب است که طرف کره‌ای وعده داده که برای حل مشکل بکوشد و در سفر آینده‌اش به تهران- که به زودی انجام خواهد شد- خبرهای امیدوارکننده‌ای برای ایرانیان بیاورد؛ وعده‌ای که اگرچه خوش‌بینی ایرانیان را کسب کرد اما به آزادی کشتی توقیف‌شده منجر نشد.کره‌ای‌ها در بادی امر تصمیم گرفته بودند که با چنگ و دندان نشان دادن و تهدید ایرانیان را مرعوب و کشتی‌شان را آزاد سازند اما واکنش ایران در برابر حضور ناو نظامی کره در خلیج فارس و نزدیک شدن آن به آب‌های داخلی ایران نشان داد که تهران تصمیمی برای کوتاه آمدن در این ماجرا ندارد. واکنش‌های رسانه‌ای پس از بازگشت قائم‌مقام وزیر خارجه کره‌جنوبی به سئول نیز حاکی از ناامید شدن کره‌ای‌ها از پیروزی در این ماجراست چنان که روزنامه‌ها در سئول با زدن تیترهایی مانند «بازگشت با دست خالی» این ناامیدی را ابراز کردند. در عین حال در ایران به ویژه رسانه‌ها و صفحه‌های اصولگرایان در فضای مجازی خوشحالی خود را از توقیف کشتی کره‌ای توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ابراز و اظهار امیدواری کردند که این اقدام بتواند باعث آزادسازی پول‌های ایران و تمکین سئول به خواست‌های تهران شود. روشن است که سپاه درباره توقیف شناور کره‌ای به تصمیم نظام عمل کرده و در این ‌باره جمهوری اسلامی ایران یک کار تیمی که از کارشناسان وزارت امور خارجه و سازمان محیط‌زیست تا مقامات دریایی و نیروهای نظامی سپاه را دربر می‌گرفت، انجام داده بود اما دلواپسان علاقه دارند که ابتکار عمل در این کار تیمی را به سپاه نسبت دهند و از این مساله برای تحقیر و سرزنش مقامات دولت تدبیر و امید استفاده کنند.
البته ایران تجربه‌های متعددی در انجام اقدام متقابل به منظور پس گرفتن حقوق و منافع خود دارد. در ماه‌های اخیر و پس از توقیف یک کشتی ایرانی توسط نیروهای متحد انگلستان، ایران نیز یکی از کشتی‌های انگلستان در خلیج فارس را توقیف کرد که در نهایت و پس از آزاد شدن کشتی ایرانی، کشتی انگلیسی هم آزاد شد.

نی که توسط کشورهای غربی انجام شده نیز ایران از همین تکنیک استفاده کرده است و با بازداشت افراد متناظر اتباع کشور دستگیرکننده برای آزادی اتباع ایرانی گام برداشت. این‌گونه اقدام‌ها- که البته در میان کشورها خوشنام نیست- گاهی در میان دولت‌ها مرسوم است و کشورها وقتی در موردشان چنین اقدام‌های تلافی‌جویانه‌ای انجام می‌شود آن را گروگانگیری می‌دانند و اگر خود به این اقدام‌ها، متوسل شوند آن را مقابله به مثل و رفتاری در جهت دفاع از حقوق و منافع ملی می‌دانند. با این حال غرب که در مقابل کشورهای دیگر معمولا خود را در جایگاه بالاتر قرار می‌دهد، این‌ گونه رفتارهای تلافی‌جویانه را محکوم می‌کند. اما خود رفتاری را مرتکب می‌شود که به انجام واکنش‌های تلافی‌جویانه از سوی کشورهای دیگر می‌انجامد، چنان‌که در همین نمونه اتباع و دارایی‌های ایران، کره‌جنوبی، انگلستان و اروپا می‌توانستند موضوع را بدون تخاصم و با شیوه‌هایی مسالمت‌آمیز و میانه‌روانه، حل و فصل کنند اما سئول و برخی اروپاییان ترجیح دادند که در جبهه ایالات متحده قرار گیرند و یک مورد اختلاف را به یک منازعه تبدیل کنند.
از یک نظر واقعا جز رادیکالیسم، راهی برای ایران نمانده است. در موارد پیش‌گفته ایرانیان راه‌های گفت‌وگو و دیپلماسی را آزموده و نتیجه گرفته‌اند. در عین حال رسانه‌های متحد غرب، توسل ایران به راه‌های دیپلماتیک برای حل مشکل را نشانه ضعف و ناتوانی ایران قلمداد کرده‌اند. جالب توجه آن است که همین رسانه‌ها، اقدام تلافی‌جویانه ایران را نیز گروگانگیری توصیف و سرزنش کرده‌اند اما ایران تصمیم گرفته است در مواقع لازم از تکنیک‌های تلافی‌جویانه بهره گیرد و از سرزنش دیگران نهراسد.
این امر، بدین معنی است از این پس هم ایران در مواقع لزوم استفاده از تکنیک‌های تلافی‌جویانه و قهرآمیز را در دستور کار خود قرار خواهد داد، هرچند که دیگران این تکنیک‌ها را گروگانگیری بنامند و آن را سرزنش کنند.