فارغ از بحث‌های مالکیتی، کنسرسیوم شرکت‌های بزرگ را تشکیل دهید

گروه معدن- نخستین چالش حوزه فولاد، تامین مواد اولیه است، مساله‌ای که برای فعالان این عرصه دغدغه‌مند شده است. امروز ذخیره قطعی سنگ آهن کشور ۸/۲ میلیارد تن است. با اینکه طی سال‌های گذشته به میزان یک میلیارد تن به ذخایر کشور اضافه شده اما پاسخگوی نیازها نبوده و این رقم نمی‌تواند ما را به اهداف چشم‌اندازه ۱۴۰۴ در حوزه فولاد برساند.
در کنار این مهم قطعی گاز تامین ۵۵ میلیون تن فولاد را تا ۴ سال آینده مه آلود کرده است و فعالان این عرصه را با مشکلات جدی روبه‌رو ساخته است. حالا وزارت صمت اعلام کرده که درصدد برنامه‌ریزی برای تامین گاز شرکت‌های فولادی است که در همین راستا رایزنی‌هایی در حال انجام است. از طرف دیگر مشکل بی‌برقی در فصل تابستان مضراتی را برای چندین شرکت معدنی به همراه داشت و به تولید ضربه زد. این در حالی است که گفته می‌شود در بخش فولاد بین ۸ تا ۹ هزار مگاوات برق نیاز است و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که ۱۲ هزار مگاوات برق برای کل این صنایع لازم است. مساله دیگر اینکه با توجه به طرح جامع فولاد در ۱۴۰۴ حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون تن از ۵۵ میلیون تن فولاد باید صادر شود. این در حالی است که ۴ سال بیشتر فرصت باقی نمانده است و از اهداف مد نظر به شدت فاصله گرفته‌ایم. پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۵۰ تقاضای فولاد به ۲ میلیارد و ۶۶۹ میلیون تن برسد و در بیشتر کشورها افزایش تولید فولاد اتفاق بیفتد که در این راستا ایران هم باید با برنامه‌ریزی و سیاستگذاری مناسب دست به توسعه در این عرصه بزند.گفته می‌شود تهدید صنعت فولاد کشور توسط کشورهای منطقه مساله‌ای است که باید مورد توجه قرار گیرد. به طور مثال خط لوله تاپی افغانستان برای انتقال گاز یکی از اتفاقاتی است که اگر اجرایی و به پاکستان و هندوستان وصل شود، خطری برای فولاد ایران خواهد داشت. توسعه اکتشافات، تشکیل کنسرسیوم‌، حرکت به سمت معادن زیرزمینی و عمیق، توسعه، زنجیره پایین‌دستی‌، توسعه صادرات، افزایش درایت سیاستگذاران و مسوولین مرتبط با حوزه معدن از جمله مواردی است که باید بر آن تمرکز کرد.
اهمیت داشتن نگاه یکپارچه «از معدن تا صنعت»
وجیه اله جعفری رییس‌ هیات‌عامل ایمیدرو با بیان این که ایمیدرو به دنبال نگاه یکپارچه «از معدن تا صنعت» در زنجیره فولاد است، گفت: وزارت صمت درصدد برنامه‌ریزی برای تامین گاز شرکت‌های فولادی است که در همین راستا رایزنی‌هایی در حال انجام است تا نگرانی‌ها و دغدغه‌ها در این خصوص کاهش یابد.رییس‌ هیات‌عامل ایمیدرو گفت: امروز تولید شمش فولاد کشور از ۳۰ میلیون تن و ظرفیت نصب‌شده از ۴۰ میلیون تن گذشته است و صادرات فولاد در سال جاری به میزان ۸/۵ میلیون تن رشد داشته است. وی افزود: قطعا اهمیت صنعت فولاد در کشور بر کسی پوشیده نیست و در این زنجیره برای آهن اسفنجی ۳۶ میلیون تن و برای گندله ۷/۶۶ میلیون تن ظرفیت نصب‌شده داریم اما در بخش مواد اولیه مشکلاتی وجود دارد.رییس هیات‌عامل ایمیدرو با تاکید بر در نظر گرفتن توانمندی‌های داخلی و کشورهای همسایه خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت فولاد و پیشرفت‌هایی که در تولید فولاد انجام شده، می‌توان به قابلیت بازیافت ۱۰۰ درصدی، افزایش استحکام در صنعت ساختمانی و مواد غذایی، ارزآوری برای کشور و بالا رفتن کیفیت لوله‌های گاز اشاره کرد و همه این موارد نشان می‌دهد که این صنعت در حال رشد است.وی اذعان کرد: در سال ۲۰۵۰ تقاضای فولاد به ۲ میلیارد و ۶۶۹ میلیون تن می‌رسد و در بیشتر کشورها افزایش تولید فولاد پیش‌بینی می‌شود که در این راستا باید برنامه‌ریزی کنیم. امسال نیز در سومین سال متوالی موفق به کسب رتبه دهم تولیدکننده فولاد جهان شدیم و با توجه به برنامه‌ریزی کلان، ظرفیت تولید ۵۵ میلیون تن فولاد در کشور محقق خواهد شد و هفت میلیون به ۴۰ میلیون تن ظرفیت نصب‌شده اضافه خواهد شد.جعفری که در کنفرانس بین‌المللی استیل‌پرایس با موضوع «فولاد، مواد اولیه و چالش‌های پیش رو با نگاهی ویژه به داینامیک صادرات و بازارهای جدید» سخنرانی کرده در ادامه با بیان این که در حال حاضر در صنعت فولاد کشور به میزان ۵/۲۱ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری شده و ۱۹ میلیارد دلار آن در حال استفاده و تولید است، تصریح کرد: نخستین چالش برای فولاد، تامین مواد اولیه آن است و این در حالی است که امروز ذخیره قطعی سنگ آهن کشور ۸/۲ میلیارد تن است. با اینکه طی سال‌های گذشته به میزان یک میلیارد تن به ذخایر کشور اضافه شد اما پاسخگوی نیاز نخواهد بود. بنابراین نیازمند توسعه اکتشافات هستیم.
وی با بیان اینکه در ۳۰ استان کشور بیش از ۶۴۰ هزار کیلومتر معدن در حال اکتشاف است و برای اینکه بتوانیم ذخایر معدنی کشور را افزایش دهیم باید به سمت معادن زیرزمینی و روبه عمق برویم، گفت: زیرساخت‌هایی همچون برق، آب، گاز، حمل و نقل و جاده و ریل در صنعت فولاد مهم است، در چند سال گذشته صنعت فولاد توانست با انتقال آب خلیج فارس این مشکل را تا حدودی حل کند؛ این اقدام می‌تواند به توسعه و پایداری در زنجیره فولاد کمک کند.
رییس هیات‌عامل ایمیدرو تاکید کرد: در حال حاضر سالانه ۱۰۷ میلیون مترمکعب آب خلیج‌فارس توسط آب‌شیرین‌کن‌ها برداشته می‌شود که سهم ایران ۵/۲ درصد است و باید این کار با سرعت بیشتری انجام شود.
به گفته وی، در بخش فولاد بین ۸ تا ۹ هزار مگاوات برق نیاز است و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که ۱۲ هزار مگاوات برق برای این صنایع لازم است؛ این درحالی است که در فصل تابستان، قطع شدن برق، برای ۱۲ شرکت عدم نفع داشته و در این زمینه نیز قرار بر تولید و احداث ۱۰ هزار مگاوات انرژی توسط شرکت‌های معدنی و فولادی است.
اهمیت تشکیل کنسرسیوم شرکت‌های بزرگ
مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی چادرملو نیز خواستار آن شد تا ایمیدرو فارغ از بحث‌های مالکیتی به تشکیل کنسرسیوم شرکت‌های بزرگ اقدام کند. ناصر تقی‌زاده افزود: با تشکیل واقعی این کنسرسیوم امکانات دستگاه حفاری و تجهیزات شرکت‌های بزرگ به اشتراک گذاشته می‌شود و در این صورت می‌توان از کویر مرکزی ایران به سمت سیستان و بلوچستان و عملیاتی پرداخت. به گفته وی، شرکت‌های بزرگ از نظر مالی و همچنین نیروهای متخصص مشکلی در این زمینه ندارند.تقی‌زاده ادامه داد: در کویر مرکزی ایران اگر اکتشافات قطعی و درستی انجام شود، بدون تردید بیش از چندین میلیارد تن ذخیره داریم. فقط در اطراف شرکت چادرملو چند میلیارد تن اکتشاف می‌توان انجام داد. به این ترتیب کنسرسیوم شرکت‌های بزرگ راهکاری خوب در این راستا و توسعه اکتشاف است. مدیرعامل چادرملو تاکید کرد: برای ارتقای بهره‌برداری معادن باید به سمت نوآوری و فناوری‌های جدید برویم. وی بیان کرد: تا زمانی که قاضی ۳۰۰ تومانی در کشور وجود دارد معادن ما به گورستان ماشین آلات معدنی تبدیل خواهند شد.
تقی‌زاده یکی دیگر از الزامات این مهم را مشارکت با دانشگاه‌ها و فعال‌تر شدن بخش معدن و صنایع معدنی در این زمینه عنوان کرد. وی همچنین به انتقاد از تولید شمش فولاد از سوی همه واحدها پرداخت و گفت: باید بر روی آلیاژی نیز کار کنیم و از انجمن فولاد ایران و ایمیدرو می‌خواهیم که مطالعات برای صنایع پایین‌دستی با ارزش‌افزوده بالا را آغاز کنند. مدیرعامل چادرملو یادآور شد: ما با صنعتی کردن برخی شهرها و مناطق، کشور را از بین بردیم و در مقابل بیکاری و فقر را در برخی دیگر از مناطق افزایش دادیم، باید شرکت‌های بزرگ را تشویق کنیم تا به سمت مناطق محروم و توسعه آنها بروند و دولت باید در این راستا مشوق‌هایی در نظر بگیرد.
وی همچنین از ایمیدرو و وزارت صمت خواست تا برای واگذاری معادن دقت بیشتری انجام دهند.
لزوم تغییر تکنیک در شرکت‌های فولادی
مدیرعامل شرکت ملی مس ایران نیز با بیان اینکه اگر بازار داخلی را هم از دست بدهیم صادرات را از دست خواهیم داد، گفت: چین به عنوان یک کشور فولادی، این استراتژی را داشته که به تناسب رشد تولید، در بازار داخلی برای توسعه آن برنامه‌ریزی انجام دهد. اردشیر سعدمحمدی اظهار کرد: در یک دهه گذشته کشور چین همواره جزو مهم‌ترین تولیدکننده فولاد جهان بوده و این در حالی است که فولادسازان خاورمیانه در سال ۲۰۲۰ حدود ۴/۲ درصد فولاد جهان را تولید کرده‌اند. وی با بیان اینکه چین به عنوان یک کشور فولادی، این استراتژی را داشته که به تناسب رشد تولید، در بازار داخلی برای توسعه آن برنامه‌ریزی انجام دهد، افزود: زمانی می‌توان در صادرات موفق شد که میزان تولید و مصرف در داخل کشور بالا باشد، همچنین برای بازارهای هدف باید تمرکز کرده و برای تولیداتی که ارتقا پیدا می‌کند، برنامه‌ریزی داشته باشیم‌. مدیرعامل شرکت ملی مس ایران با بیان اینکه در سال ۲۰۲۱ رشد تولید فولاد در جهان بهبود خواهد یافت، گفت: تناسب تولید به کارکنان در شرکت‌های فولادی ایران نسبت به شرکت‌های برتر پنج به یک است و باید تغییر تکنیک در شرکت‌های فولادی همچون فولاد مبارکه انجام شود تا از دنیا جا نمانیم. در این زمینه انجمن فولاد می‌تواند گستره ارزیابی داشته باشد و به بازار آینده فکر کند.وی با بیان اینکه میزان مصرف سرانه فولاد در ایران از ۲۴۲ کیلوگرم به ۲۰۰ کیلوگرم رسیده و در حال کاهش است، خاطرنشان کرد: اگر بازار داخلی را از دست بدهیم صادرات را هم از دست خواهیم داد. قطعی برق در تابستان امسال برای فولادسازان مشکل‌ساز شده است و این در حالی است که در ۳۰ سال آینده سهم نفت در انرژی کم و مصرف برق افزایش می‌یابد. سعدمحمدی ادامه داد: در جهان سالانه چهار تریلیون دلار برای زیرساخت‌ سرمایه‌گذاری می‌شود. ما نیز در ایران باید روی زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری کنیم‌.
ضرورت صادرات ۱۲ میلیون تن فولاد
همچنین کیوان جعفری‌طهرانی کارشناس ارشد حوزه فولاد با اشاره به طرح جامع فولاد کشور گفت: ۱۲ تا ۱۵ میلیون تن از ۵۵ میلیون تن فولاد باید صادر شود. این در حالیست که چهار سال بیشتر فرصت باقی‌نمانده است. حال اگر توسعه صادرات نداشته باشیم بازار فولاد منطقه را به قطر، عمان و پاکستان خواهیم باخت.او اظهار کرد: تهدید صنعت فولاد کشور توسط کشورهای منطقه موضوعی است که مغفول باقی‌مانده است. خط لوله تاپی یا همان ترانس افغانستان برای انتقال گاز یکی از اتفاقاتی است که اگر اجرایی و به پاکستان و هندوستان وصل شود، خطری برای فولاد ایران خواهد داست و این درحالیست که طالبان تامین امنیت انتقال این خط را اعلام کرده است. این کارشناس ارشد حوزه فولاد با بیان اینکه گازرسانی به هندوستان برای فولاد ایران خطرناک است، گفت: در چند سال آینده تولید فولاد هندوستان به ۳۵۰ میلیون تن می‌رسد. عمان در ۲۰۳۰ قرار است به تولید ۲۵میلیون تن فولاد برسد، این درحالیست که طی سه روز گذشته قطر، عمان و امارات اعلام کردند که سه میلیارد دلار برای تامین گاز از طریق خط دلفین قطر در نظر خواهند گرفت و در نهایت منجر به افزایش تولید فولاد این کشورها خواهد شد.او خاطرنشان کرد: تامین خوراک کارخانه‌های جنوب کشور قرار است از کدام کشورها باشد؟ این درحالیست که با حضور طالبان امکان استفاده از معدن حاجی‌گک افغانستان از دست رفت و پاکستان با طالبان برای این معدن به توافق رسید. از طرف دیگر هند نیز به ذخیره بسیار بالایی از سنگ‌آهن رسیده است. جعفری‌طهرانی تصریح کرد: با توجه به شرایط موجود باید دید قراردادهایی که در خارج از کشور توسط دیگر کشورها در حوزه فولاد بسته می‌شود چه تاثیری بر صنعت فولاد کشور خواهد داشت.