17 - 04 - 2020
فراتر از جنگ سرد
با اعلام خروج آمریکا از پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد با روسیه، پوتین هم در اقدامی مشابه تعلیق در این معاهده را اعلام کرد. پوتین همچنین از تولید موشکهای جدید مافوق صوت نیز خبر داد. به باور تحلیلگران، هدف اصلی از این اقدام آمریکا توسعه قدرت بازدارنگی هستهای خود در مقابل کشورهایی از جمله چین است. مقامات آمریکایی نگران هستند که چین، که عضو این پیمان نیست، با توسعه موشکهایی با بُردی بیش از محدودیتهای این پیمان، به مزیتهای نظامی در آسیا دست یابد. مسوولان اطلاعاتی آمریکا هشدار دادهاند اتحاد روسیه و چین به بالاترین حد خود طی ۵۰ سال پیش رسیده است. برخی دیگر از تحلیلگران نیز بر این باورند که این اقدام آمریکا نه به معنای بازگشت به دوران جنگ سرد، بلکه اقدامی ترسناکتر است.
ممکن است هدف ترامپ از این اقدام، تحت فشار قرار دادن مسکو برای عقد یک توافق موشکی جدید با واشنگتن باشد، اما در هر حال خروج از این پیمان نگرانیها را از احتمال آغاز یک مسابقه تسلیحاتی هستهای جدید میان آمریکا و روسیه در اروپا و یک جنگ سرد جدید به شدت افزایش داده است. خروج آمریکا از این پیمان و همزمان مقابله به مثل روسیه میتواند به یک رقابت تسلیحاتی در سراسر اروپا، مشابه آنچه در دهه ۱۹۸۰ در این قاره رخ داد، دامن بزند.
تعلیق مشارکت روسیه در INF
پس از اقدام دونالد ترامپ در تعلیق مشارکت آمریکا در معاهده نیروهای هستهای میانبرد(آی ان اف) پوتین نیز در اقدامی مشابه تعلیق در این معاهده را اعلام کرد.
رییسجمهور روسیه در نشستی با وزیران خارجه و دفاع روسیه گفت: شرکای آمریکایی ما اعلام کردند که مشارکت در این معاهده را تعلیق کردهاند پاسخ روسیه نیز اقدامی مشابه خواهد بود و ما نیز این معاهده را تعلیق میکنیم. پوتین گفت که روسیه کار روی تولید موشکهای جدید از جمله موشکهای مافوق صوت را آغاز میکند. وی همچنین به وزرایش دستور داد هیچ مذاکره خلع سلاحی را با واشنگتن آغاز نکنند.
آغاز ساخت موشکهای مافوق صوت
او اضافه کرد: اقدام ما پاسخی مشابه به اقدامات آمریکاست. آنها گفتند که تحقیقات و آزمایش روی سلاحهای جدید را آغاز میکنند ما نیز همین کار را میکنیم. رهبر روسیه تاکید کرد مادامی که پیشنهاد مسکو در مدرنیزه کردن و شفافسازی بیشتر قرارداد ۱۹۸۷ روی میز باشد هیچ مذاکرهای نباید با طرفین آمریکایی آغاز شود.
او با این حال گفت که باوجود اقدامات تلافیجویانه روسیه هرگز آغازگر مسابقه تسلیحاتی نخواهد بود. پوتین گفت: من میخواهم توجه شما را به این نکته جلب کنم که ما نباید و هرگز وارد مسابقه تسلیحاتی که برای ما هزینهبر خواهد بود نمیشویم. وزیر دفاع روسیه نیز در این راستا گفت: طی روزهای آینده ما متمم بودجه ۲۰۱۹ را ارائه میدهیم که بر اساس آن ما در چارچوب برنامههای تسلیحات در کشور و برنامههای دفاعیمان برای سال ۲۰۱۹ برنامههای خود را اجرا خواهیم کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا گفته که ظرف شش ماه از آیاناف خارج میشود مگر آنکه روسیه به آنچه وی آن را نقض این معاهده کنترل تسلیحاتی ۱۹۸۷ خواند، خاتمه دهد. رییسجمهوری روسیه در دیدار با حضور سرگئی لاوروف و سرگئی شویگو گفت، پیشنهادات درباره معاهده آیاناف روی میز است و در مذاکره همچنان باز است اما من از شما میخواهم تا آغازگر مذاکرات روی این مساله نباشید.
به گفته رییسجمهوری روسیه، ابتکارات روسیه برای خلع سلاح مورد حمایت شرکایی که به دنبال بهانههایی برای از بین بردن سیستم امنیت بینالمللی هستند، قرار نمیگیرد. پوتین وزرای دفاع و خارجه کشورش را موظف کرد تا از نزدیک استقرار موشکی سایر کشورها را دنبال کنند. رییسجمهوری روسیه تاکید کرد، تا زمانی که آمریکا موشکهای میانبرد و کوتاهبرد در مناطق متبوع مستقر نکرده باشد، از استقرار چنین موشکهایی خودداری میکند.
رییسجمهوری روسیه گفت: ما منتظر خواهیم ماند تا شرکایمان آماده مشارکت در گفتوگویی برابر و حقیقی درباره خلع سلاح شوند. وزیر خارجه روسیه هم تاکید کرد، پس از تعلیق گفتوگوها روی دفاع موشکی در ۲۰۱۴ آمریکا مواضعش را در اروپا و آسیا گسترش داد و سامانههایش از جمله در آلاسکا و ساحل شرقی را تقویت کرد. او اضافه کرد: روسیه از دکترین نظامی آمریکا برای ایجاد مهمات هستهای با قدرت انفجاری کمتر روی موشکهای میانبرد نگران است.
لاوروف همچنین اضافه کرد، آمریکا به پیشنهادات روسیه برای ادامه دادن به معاهده استارت جدید توجهی نمیکند و این امر نگرانکننده است. رییس دستگاه دیپلماسی روسیه تاکید کرد: روسیه نهایت تلاشش را برای نجات معاهده آیاناف انجام میدهد چرا که حفظ ثبات استراتژیک در اروپا و جهان اهمیت دارد. رییسجمهوری روسیه همچنین از لاوروف و شویگو درخواست کرد تا درباره تهدید احتمالی اقدامات برخی از کشورها برای استقرار تسلیحات در فضا گزارشی تهیه کند.
پوتین و لاوروف تاکید کردند استقرار سامانههای امکا ۴۱ ایالات متحده در اروپا که مناسب موشکهای تامهاوک است، نقض آشکار پیمان آیاناف محسوب میشود. لاوروف گفت: روسیه محق است تا اطمینان حاصل کند آمریکا اجرای استارت جدید را تضمین میکند و این روند را با تغییر و جابهجایی موشکها به غیرهستهای دچار اخلال نمیکند.
پوتین گفت، مسکو واکنشی متقابل به تصمیم آمریکا درباره خروج از پیمان آیاناف خواهد داشت و مشارکت در این توافق را به حالت تعلیق درمیآورد. او افزود: روسیه بهرغم اتخاذ تدابیر تلافیجویانه، نباید و نمیخواهد وارد رقابت تسلیحاتی هزینهبرد شود. در همین حال وزیر خارجه روسیه تاکید کرد، آمریکا از ۱۹۹۹ با آزمایش پهپادهای مسلح موجب نقض پیمان آیاناف شد. به گفته او پیشنهادهای روسیه درباره پیمان آیاناف مورد تهاجم آمریکا قرار گرفت و روسیه نمیتواند ضربالاجل آن را بپذیرد چون خلاف روح و محتوای این معاهده است.
مخالفت ناتو با استقرار جنگافزارهای هستهای جدید در اروپا
اعلام خروج آمریکا از پیمان موشکهای هستهای میانبرد منجر به افزایش نگرانیهای امنیتی کشورهای اروپایی شده است. دبیرکل پیمان ناتو مخالفت خود را با استقرار جنگافزارهای هستهای در خاک اروپا اعلام کرده است.
کشورهای اروپایی، آمریکا و روسیه شش ماه فرصت دارند تا پیمان INF یا پیمان موشکهای هستهای میانبرد را نجات دهند. توافقی از دوران جنگ سرد که در سال ۱۹۸۷ بین دو کشور آمریکا و اتحاد شوروی به امضا رسیده بود. اعلام خروج آمریکا از این پیمان به نگرانیهای گسترده امنیتی کشورهای اروپایی دامن زده است. اروپا نگران آن است که لغو این پیمان به جنگ تسلیحاتی دامن زده و منجر به استقرار جنگافزارهای هستهای در اروپا شود. ینس استولتنبرگ تصریح کرده که ناتو مخالف استقرار جنگافزارهای هستهای در خاک اروپاست.
اختلافنظر در اروپا
کشورهای اروپایی عضو ناتو بر سر استقرار موشکهای هستهای و حضور نظامی آمریکا در این قاره اتفاقنظر ندارند. کشورهای اروپای شرقی و بالکان به علت نگرانیهای امنیتی خود از حضور نظامی پررنگتر آمریکا در اروپا دفاع میکنند. کشورهای اروپای شرقی و بالکان نسبت به حمایت و پشتیبانی کشورهای اروپای غربی از آنها در برابر تهدیدهای روسیه تردید دارند. وزیر خارجه لهستان در گفتوگو با اشپیگل اعلام کرده که حضور نظامی آمریکا و استقرار موشکهای هستهای این کشور در خاک اروپا به سود کشورهای این قاره است. این در حالی است که هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان، با استقرار موشکهای هستهای در خاک اروپا مخالف و بر این باور است که دوران جنگ سرد به پایان رسیده است.
وزیر خارجه آلمان در عین حال تاکید کرده است که جهان به یک کارزار جدید بینالمللی علیه جنگافزارهای هستهای نیاز دارد. اشاره هایکو ماس به تولید سامانههای جدید موشکی و همچنین ورود کشورهای دیگر به عرصه تولید موشک است. دبیرکل ناتو نیز مخالفت خود را با استقرار جنگافزارهای هستهای در اروپا اعلام کرده است.
اروپا و تهدیدهای امنیتی
وزیر خارجه آمریکا شش ماه به روسیه فرصت داده تا به نقض پیمان موشکهای هستهای میانبرد پایان دهد. آمریکا و کشورهای متحد آن در پیمان ناتو بر این باورند که روسیه با تولید موشکهای نوع ۹M729 پیمان یاد شده را نقض کرده است؛ موشکهایی که در پیمان ناتو از آنها با کد SSC-8 یاد میشود.
روسیه مدعی است که برد این موشکها کمتر از ۵۰۰ کیلومتر است و از این رو، تولید این موشکها شامل موارد پیشبینی شده در پیمان موشکهای هستهای میانبرد نمیشود. این در حالی است که بر اساس ارزیابی ناتو، برد این موشکها دستکم ۲۶۰۰ کیلومتر است و از این رو میتوانند تهدیدی برای هر نقطه از اروپا باشند. سیاستمداران روسیه، ایالات متحده را به تضعیف امنیت جهانی با خروج از پیمان تسلیحات هستهای آیاناف متهم کردند، ناتو هم روسیه را مقصر نابودی این پیمان میداند و کشورهای اروپایی با نگرانی این تحولات را دنبال میکند.
به گزارش آسوشیتدپرس، ایالات متحده بارها مدعی شده است که برد موشک ۹ ام ۷۲۹ روسیه نقض محدودیتهای این توافق است؛ اتهامی که مسکو نمیپذیرد. روسیه هم گلایه میکند که سامانههای دفاعی آمریکا در اروپا به تجهیزاتی برای شلیک موشکهای کروز میانبرد مجهز است.
کنستانتین کساچف، رییس کمیته روابط خارجی شورای فدراسیون روسیه گفت: به کل جهان تبریک میگویم؛ ایالات متحده امروز گامی دیگر در راستای تخریب خودش برداشت. ایگور موروزف، از دیگر سناتورهای روسیه تاکید کرد این اقدام تهدیدی علیه کل سیستم امنیت بینالمللی از جمله برای روسیه است زیرا آمریکاییها پس از خروج از آیاناف موشکهایشان را در کشورهای اروپایی مستقر میکنند.
در همین حال ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو گفت: تمام متحدان ناتو از تصمیم آمریکا برای آغاز روند خروج حمایت میکنند اما شش ماه تا تکمیل آن زمان باقی است. بنابراین ما همچنان از روسیه میخواهیم تا به تبعیت کامل و رعایت کامل پیمان آیاناف بازگردد. سامانه موشکی روسیه که در کانون مناقشه کنونی قرار دارد، برد آن به اکثر کشورها در اروپا میرسد و این دقیقا همان چیزی است که مایه نگرانی متحدان اروپایی شده است.
پیش از آنکه آمریکا خروج از آیاناف را اعلام کند، فدریکا موگرینی رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا از دو طرف خواست تا به آن متعهد بمانند. او در جمع خبرنگاران در رومانی گفت: آنچه که ما به طور قطع نمیخواهیم در قاره خودمان شاهد باشیم این است که به میدان جنگ یا جایی برای رویارویی سایر ابرقدرتها تبدیل شویم.
در همین حال دولت فرانسه از روسیه خواسته است با استفاده از فرصت شش ماهه، از تعهدات این توافق تاریخی تبعیت کند. در بیانیه وزارت خارجه فرانسه آمده است: بابت تصمیم آمریکا برای خروج از آیاناف متاسفیم. فرانسه از گفتوگو با روسیه طی این دوره شش ماهه و رایزنی با شرکای ناتو حمایت میکند.
در همین حال دبیرکل ناتو تاکید کرد سازمان پیمان آتلانتیک شمالی قصد ندارد موشکهای هستهای جدید مستقر در زمین در اروپا مستقر کند. او تاکید کرد: ما نباید کاری که روسیه انجام میدهد، دنبال کنیم. اما همزمان باید اطمینان حاصل کنیم که بازدارندگی ما معتبر و اثرگذار باقی خواهد ماند.
نقش چین
روسیه در واکنش به اعلام خروج آمریکا از پیمان موشکهای هستهای میانبرد اعلام کرده این اقدام آمریکا بیپاسخ نخواهد ماند. سخنگوی وزارت خارجه روسیه اما توضیحی پیرامون سیاستهای روسیه در این زمینه نداده است. این در حالی است که آمریکا هم اعلام کرده به فعالیتهای خود در زمینه تولید نوع جدیدی از موشکها ادامه خواهد داد. اشاره به سامانه سیار موشکهایی است که از طریق زمین پشتیبانی میشوند.
گرچه روسیه و اروپا شش ماه برای نجات پیمان موشکهای هستهای میانبرد فرصت دارند، اما ناظران بر این باورند که آمریکا تمایلی برای پایبندی به این پیمان ندارد. گفته میشود پیمان INF در دوران جنگ سرد شکل گرفته و با مختصات زمان حاضر سازگار نیست. به عنوان نمونه، این پیمان ناظر بر فعالیتهای موشکی آمریکا و روسیه است، اما فعالیتهای موشکی و هستهای چین را شامل نمیشود. ناظران این موضوع را یکی از دلایل مخالفت آمریکا با پیمان یادشده میدانند.
ترامپ، روسیه را به پاسخ نظامی تهدید کرد
رییسجمهوری آمریکا در پی اعلام خروج کشورش از معاهده منع موشکهای هستهای میانبرد و کوتاهبرد «آیاناف» تصریح کرد قصد دارد گزینههایی برای واکنش نظامی نسبت به بازدارندگی برتری نظامی روسیه در نتیجه نقض معاهده (آیاناف) در نظر بگیرد. دونالد ترامپ در بیانیهای که کاخ سفید منتشر کرد، گفت: ما گام دیگری برخواهیم داشت و گزینههایی خاص خود را برای پاسخ نظامی در نظر خواهیم گرفت و با ائتلاف ناتو، همپیمانان و شرکای دیگرمان برای جبران هر گونه برتری نظامی که روسیه در نتیجه فعالیتهای غیرقانونیاش به دست میآورد، عمل خواهیم کرد. ترامپ اضافه کرد دولتش بر لزوم حفظ نظارت کارآمد بر اشاعه تسلیحات تاکید دارد زیرا برای آمریکا و شرکایش مزیتهایی به همراه دارد. او تصریح کرد صحبت درباره نظارت بر تسلیحاتی است که قابلیت نظارت را دارند و شرکای توانایی را دربر میگیرد که میتوانند به تعهداتشان عمل کنند. رییسجمهوری آمریکا خاطرنشان کرد: شرکای واشنگتن در پیمان ناتو از تصمیم ما برای خروج از معاهده حمایت میکنند زیرا خطر ناشی از نقض معاهده از سوی روسیه و خطراتی که در خصوص اشاعه تسلیحات به دلیل نقض بندهای معاهده وجود دارد را درک میکنند. او تاکید کرد آمریکا از دوم فوریه (یعنی از دیروز) تدابیر خروج از معاهده را جهت تکمیل فرآیند خروج رسمی خود از اواسط سالجاری میلادی در صورت تغییر نکردن رویه روسیه در این مدت آغاز کرد. رییسجمهوری آمریکا بار دیگر روسیه را به نقض بدون مجازات بندهای معاهده منع موشکهای هستهای میانبرد و کوتاهبرد متهم کرد و در عین حال گفت خواهان مذاکراتی با هدف دستیابی به توافقنامهای جدید برای کاهش این نوع سلاحهاست. ترامپ به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: این امید را دارم که بتوانیم با همه طرفها در یک اتاق بزرگ و زیبا بنشینیم و توافقنامه جدیدی را امضا کنیم که بسیار بهتر از معاهده قبلی باشد. قطعا دوست دارم شاهد این اتفاق باشم. وی پیشتر گفته بود دوم فوریه آمریکا تعهداتش به معاهده موشکهای هستهای را تعلیق خواهد کرد و فرآیند خروج را شروع میکند؛ فرآیندی که یک پروسه شش ماهه است تا روسیه کل موشکهای ناقض این معاهده و بمبافکنهایش را از بین ببرد. مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا پیشتر اعلام کرده بود روسیه ۶۰ روز مهلت دارد به اجرای این معاهده بازگردد، اما روسیه این مدت هیچ اقدامی در جهت تایید خواسته آمریکا انجام نداد، بنابراین او جمعه گذشته در گامی دیگر تاکید کرد: از دوم فوریه آمریکا خروج از معاهده موشکهای هستهای را آغاز میکند و به روسیه و دیگر طرفها در این معاهده اخطار رسمی میدهیم. اگر ظرف شش ماه طبق ماده ۱۵ معاهده به آن عمل نکنند آمریکا رسما از معاهده منع موشکهای هستهای خارج خواهد شد.
اقدام مشابه باراک اوباما با پایانبندی متفاوت
باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین آمریکا نیز یک بار ادعای مشابهی مانند آنچه ترامپ مطرح کرده را گفته بود. با این حال اوباما تاکید کرده بود که با هدف جلوگیری از بروز یک جنگ تسلیحاتی از آن پیمان خارج نخواهد شد. دونالد ترامپ ۲۱ اکتبر ۲۰۱۸ گفته بود به دلیل نقض مکرر این پیمان توسط روسیه، آمریکا از پیمان مذکور خارج خواهد شد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد