فرانسه از بحران داخلی تا چالش خارجی

مانا اسکویی*
اعتراض‌های یک ماه اخیر فرانسه که با اعتصاب یک روزه پلیس این کشور نیز همراه شد، اگرچه از نظر کمی به ویژه با توجه به اختلاف نظر در میان «جلیقه‌زرد»ها، رو به کاهش است اما همچنان به آتش زیر خاکستر می‌ماند که هر لحظه ممکن است شعله‌ور شود. امانوئل ماکرون هنگامی که وارد کاخ سفید شد، با توجه به برنامه و وعده‌های انتخاباتی‌اش، امیدواری زیادی را نزد اقشار کم‌درآمد و اکثریت مردمی که از پوسیدگی و از‌کارافتادگی احزاب سنتی به تنگ آمده بودند، برانگیخت؛ رویدادی که با توجه به تحولات جهانی، سیاست‌های متناقض و در موارد زیادی خرابکارانه ترامپ و همچنین رفتار غیرمتعارف ماکرون که از بالا به مردم و شرایط کشورش نگاه می‌کرد، خیلی زود رنگ باخت، ضمن اینکه تضعیف قدرت مرکل از یک‌سو و پیامد برگزیت از سوی دیگر هم مزید بر علت شد تا نگاه و سیاست رییس‌جمهور فرانسه در ارتباط با اتحادیه اروپا و دیگر تحولات جهانی، از کارایی لازم برخوردار نباشد.
با وجود فروکش کردن ظاهری اعتراضات، آنچه رییس‌جمهور فرانسه در قالب وعده‌های مالی برای جلب رضایت ناراضیان مطرح کرده، تحقق آنها به خودی خود می‌تواند به یک مشکل و حتی به یک بحران اقتصادی عمیق‌تر بدل شود، چراکه با توجه به کسری بودجه و همچنین بدهکاری خارجی، برآورد اولیه اعتبارات مورد نیاز‌ از هم‌اکنون برای دولت چالش‌برانگیز شده، تا جایی که در راستای اجرایی کردن وعده‌ها با برخی اما و اگرها و وقفه‌های زمانی روبه‌رو شده است.
ماکرون که از روزهای نخست حضور در الیزه، در سیاست خارجی بسیار فعال‌تر از برنامه‌های داخلی به نظر می‌رسید و در ارزیابی‌ عملکردش، در نظرسنجی‌ها در این زمینه موفق‌تر بود، در حال حاضر با چالش‌ روبه‌رو شده است به ویژه با توجه به اعلام خروج آمریکا از سوریه، پاریس به عنوان یکی از اعضای ائتلاف نظامی غرب، دست تنها مانده است، چراکه بریتانیا خود در دایره برگزیت گرفتار آمده. آلمان هم که چندان همکاری قابل توجهی نداشت، خود با مشکلات داخلی از جمله بحث مهاجرت دست و پنجه‌ نرم می‌کند.
واکنش فوری پاریس به خروج آمریکا از سوریه اگرچه تند و تیز بود و بر ضرورت ادامه حضور نظامی‌اش برای مبارزه با تروریسم اصرار داشت اما به روشنی مشخص است با توجه به مشکلات و چالش‌های داخلی و همچنین گرفتاری و درگیری‌های اتحادیه اروپا، فرانسه یک‌تنه نمی‌تواند جای خالی آمریکا را در ائتلاف نظامی غرب پر کند، ضمن اینکه پاریس از دیر‌باز به واسطه رابطه قدیمی استعماری و همچنین تبادل و نزدیکی فرهنگی با کشورهای آفریقایی به ویژه مدیترانه‌ای در معادله و بازی‌های سیاسی منطقه به طور خاص در سوریه و لبنان برای خود جایگاه خاصی در نظر دارد که در سال‌های اخیر هنگام بهار عربی و ظهور داعش و جنگ سوریه و چالش‌های لبنان، دیپلماسی فعال فرانسه‌ خود را نشان داده است.
فرانسه که به نظر نمی‌رسد به این زودی‌ها از بحران‌های داخلی فارغ شود، امروز در سیاست خارجی به طور خاص در خاورمیانه هم چالش تازه‌ای را روبه‌روی خود می‌‌بیند که می‌تواند بر مشکلات ماکرون و در نهایت تنهایی او بیفزاید.
* تحلیلگر مسائل سیاست بین‌الملل
osk.ma@yahoo. com