فرصت‌سازی« زیره سبز» برای بورس کالا

برخورداری ایران از اکولوژی مناسب برای کشت زیره سبز، این کشور را به یکی از تولیدکنندگان عمده این محصول در جهان تبدیل کرده است‌ به‌طوری که حجم قابل قبولی از تولید زیره در جهان به کشور ما اختصاص دارد و سالانه مقدار قابل توجهی از این محصول به نقاط مختلف دنیا صادر می‌شود‌. به گزارش سنا، سال‌هاست زیره سبز به صورت سنتی در منطقه خراسان معامله می‌شود‌. نحوه معامله این محصول به شکل قراردادها و ابزارهایی است که شباهت بسیاری به قراردادهای مشتقه دارد‌. با این وجود که معاملات زیره سبز سنتی انجام می‌شود اما می‌توان گفت تقریبا همه حالت‌های قراردادهای اختیار معامله و آتی در این بازار رعایت می‌گردد‌. از این رو بازار زیره سبز پتانسیل تبدیل به بازار مشتقه را دارد‌. اردیبهشت‌ماه سال‌جاری پای زیره سبز به بورس کالای ایران باز شد و در حال حاضر معاملات کم حجمی را تجربه می‌کند‌. در راستای گسترش معاملات آتی و بالا بردن آگاهی مخاطب‌های این بازارها شرکت مشاور سرمایه‌گذاری آوای آگاه در همکاری مشترکی با بورس کالا اواخر مهرماه دوره آموزشی زیره سبز را برگزار خواهد کرد‌. در همین خصوص عزیزی، مدیر توسعه بازار مشتقه گفت: بورس کالا در سال‌های اخیر به منظور توسعه کمی و کیفی بازارهای خود بخصوص بازار مشتقه اقداماتی را انجام داده است‌. در گذشته تجربه موفقی در زمینه بازار آتی داشت که حجم معاملات قابل توجهی را به خود اختصاص داده است‌. وی افزود: در سال‌جاری بورس کالا پذیرش تعدادی دارایی پایه را در دستور کار خود قرار داد‌. زیره سبز اواخر اردیبهشت‌ماه امسال در بورس کالا پذیرش شد و در آینده‌ای نزدیک کنجاله سویا نیز به بورس کالا راه خواهد یافت‌. وی با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای بورس کالا ابراز داشت: یکی از برنامه‌های بورس کالا برای توسعه بیشتر بازارهای خود برگزاری دوره‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی است که در این راستا همکاری خوبی با شرکت مشاور سرمایه‌گذاری آوای آگاه آغاز شده است‌. عزیزی گفت: باید توجه داشت بازار مشتقه و آتی بازاری نوپاست و نیاز به آموزش دارد‌. این نیاز به خصوص درباره مخاطبین کالاهای کشاورزی احساس می‌شود‌. پیشتر این دوره‌های آموزشی به دفعات در شهر مشهد و برای فعالان محلی برگزار شده و در حال حاضر مخاطبین این دوره‌ها ساکنین تهران و سایر شهرهاست‌. مدیر توسعه بازار در ادامه به سرفصل‌های دوره‌های آموزشی زیره سبز اشاره کرد و گفت: «در این دوره‌ها اولویت اول آموزش ماهیت قراردادها و تفاوت با بازار نقدی است‌. در کنار این آموزش‌ها فرآیندهای اجرایی و تداوم آن بیان خواهد شد‌. لازم است فعالان این بازارها آگاه باشند که حین انجام معاملات با چه مسایلی روبه‌رو خواهند شد‌. قوانین و مقررات و به‌خصوص مسایل حقوقی این بازار در اولویت بعدی آموزش قرار دارد‌. وجود فرهنگ معاملاتی قوی ابزار مشتقه در بازار سنتی زیره سبز راه‌اندازی قرارداد آتی این محصول در بورس کالا را توجیه‌پذیر می‌نماید‌. از این‌رو انتظار می‌رود در آینده معاملات این دارایی پایه رونق قابل توجهی داشته باشد‌.
کاهش نگرانی مرغداران و دامداران
اما در عین حال باید اشاره کرد که تمام بورس‌های کالایی دنیا معاملات آتی را از محصولات کشاورزی آغاز کردند که در کشور ما نیز نبوده سازوکاری کارآمد برای مدیریت ریسک قیمتی محصولات کشاورزی بیش از گذشته احساس می‌شود‌. در این ارتباط مدیر کالایی کارگزاری بانک کشاورزی به ایسنا می‌گوید: یکی از نگرانی‌های اصلی مرغداران و بخشی از دامداران، افزایش قیمت کنجاله سویاست چراکه آنها مجبورند این محصول را به هر قیمتی که باشد برای ادامه فعالیتشان تهیه کنند که در برخی مقاطع شاهد نوسان شدید قیمتی این کالا و ایجاد مشکلات فراوان برای مرغداران بوده‌ایم‌. محمود حسینی‌پور ادامه داد: در این میان راه‌اندازی معاملات آتی کنجاله سویا و مدیریت ریسک قیمتی این محصول در بورس کالا به راحتی مشکل فوق را برطرف می‌کند و مرغداران در حاشیه امن قیمتی به فعالیت خود ادامه می‌دهند‌. حسینی‌پور تصریح کرد: برای مثال اگر قیمت کنجاله سویا در هر کیلو گرم یک‌هزار تومان باشد، مرغداری که برای شش ماه آینده به حجم مشخصی از این محصول نیاز دارد نگران افزایش یکباره قیمت و رشد هزینه‌هایش است اما با راه‌اندازی معاملات آتی کنجاله سویا، این مرغدار به راحتی می‌تواند محصول مورد نیازش را برای چند ماه آینده تامین کند و به هیچ عنوان نگران نوسان شدید قیمت‌ها در بازار نباشد‌. مدیرکالایی کارگزاری بانک کشاورزی گفت: در طرف مقابل تولیدکنندگان و واردکنندگان کنجاله سویا نیز ازمعاملات آتی سود می‌برند زیرا آنها با فروش محصولاتشان در بازه‌های زمانی مشخص، ازافت قیمت‌ها و زیان‌های هنگفت مصون می‌مانند‌. همچنین دیگر نگران فروش به موقع محصولاتشان و هزینه‌های انبارداری نخواهند بود زیرا کالایشان را چند ماه زودتر در معاملات آتی به فروش رسانده اند‌. وی با بیان اینکه بخش اعظمی از نیاز کشور به کنجاله سویا از طریق واردات تامین می‌شود، اظهارداشت: واردکننده‌ای که یک کشتی کنجاله سویا را برای مثال به مقدار ۵۰ هزار تن از برزیل روانه کشورمان کرده، حتی در صورت افت چند ده تومانی قیمت در هر کیلو گرم نیز با زیان بزرگی روبه‌رو می‌شود که اگر این واردکننده قبل از واردات، محموله خود را برای تحویل دو ماه آینده در معاملات آتی و با قیمت معقول به فروش برساند، در زمان دو ماهی که کشتی به کشورمان می‌رسد هیچ نگرانی نخواهد داشت‌. حسینی‌پور در پایان با امیدواری به رونق معاملات کنجاله سویا در قراردادهای آتی بورس کالا گفت: این مکانسیم به نفع صنعت کشاورزی است و تشکل‌های مختلف همچون اتحادیه مرغداران گوشتی، اتحادیه مرغداران میهن، اتحادیه مرکزی دامداران ایران و انجمن صنفی تولیدکنندگان جوجه یک روزه و‌.‌.‌.‌. می‌توانند نیاز اعضای خود به کنجاله سویا را از طریق معاملات آتی این محصول در بورس کالا تامین کنند‌.