فرصت‌سوزی بزرگ

گروه معدن- کاهش ۱۵ درصدی مجموع صادرات فولاد موضوعی است که به وضوح در آمارهای صادراتی به چشم می‌خورد اما نکته قابل تامل در مورد آن این است که تنها تحریم‌های خارجی نبوده که منجر به کاهش صادرات ایران شده است بلکه اتفاقا خودتحریمی‌های داخلی نقش اصلی را در این خصوص بازی کرده‌اند. در این خصوص کارشناسان نیز اعلام می‌کنند که عمده دلیل بروز این اتفاق به اعمال عوارض صادراتی روی محصولات فولادی در ابتدای سال برمی‌گردد.
امسال منحنی قیمت فولاد سینوسی بوده و آنچه برای فولادی‌ها باقی مانده خسارت چشمگیر است. با اینکه قیمت‌ها در اوایل سال با توجه به حمله روسیه به اوکراین افزایشی شدند و این عرصه از نظر قیمتی به قله رسید اما با سیاست‌های دولت و اعمال عوارض صادراتی یک فرصت‌سوزی بزرگ صورت گرفت و باعث شد درست زمانی که فولادی‌ها در اوج بودند به سرعت به زمین بخورند.
به این ترتیب یکی از مسائلی که امسال فولادی‌ها تجربه کرده‌اند، کاهش ۱۵ درصدی مجموع صادرات فولاد کشور بوده که عمده دلیلش هم همان‌طور که اشاره شد، به عوارض صادراتی روی محصولات فولادی در ابتدای سال برمی‌گردد؛ موضوعی که باعث شد ایران بازار صادراتی را از دست بدهد و کشور خسارت یک میلیارد دلاری ببیند.
حالا طبق پیش‌بینی‌ها گفته می‌شود که تا ۳ ماه اول سال ۲۰۲۳ روند تقاضای فولاد نزولی خواهد بود. با توجه به این مهم عملا پیش‌بینی نمی‌شود که قیمت‌ها افزایش خاصی داشته باشند.
البته در مورد کف قیمتی فولاد دو نظریه وجود دارد؛ نخست اینکه به دلیل بالا رفتن نرخ بهره در آمریکا و نزولی بودن نرخ کامودیتی‌ها، نرخ فولاد از این هم کمتر خواهد شد و نظریه دوم هم این است که به دلیل افزایش نرخ گاز و رسیدن قیمت‌ها به کف، دیگر قیمت فولاد از این پایین‌‌تر نخواهد رفت. حالا باید منتظر ماند و دید بازار چه تصمیمی می‌گیرد.
مصوبه عوارض صادراتی باعث از دست رفتن بازار ایران شد
در این خصوص معاون انجمن فولاد با بیان اینکه با یک فرصت‌سوزی بزرگ خسارت یک میلیارد دلاری به کشور وارد شد، گفت: در نیمه نخست سال صادرات ۲/۲ میلیارد دلار بود و تا پایان سال به ۵ تا ۵/۵ میلیارد دلار می‌رسد.
وحید یعقوبی در مورد وضعیت صادرات فولاد در سال جاری اظهار کرد: در آمار شش ماهه فولاد ۲ اتفاق قابل توجه بود که مورد نخست مربوط به وضعیت تولید می‌شود که در مقایسه با مدت مشابه پارسال افزایش یافته و عمده دلیل آن نیز مدیریت بهتر انرژی بود؛ در ماه‌های تیر و مرداد وضعیت تامین برق واحدهای تولیدی نسبت به پارسال بسیار بهتر بود.
معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران افزود: نکته بعدی که در این آمار به چشم می‌خورد مربوط به کاهش ۱۵ درصدی مجموع صادرات فولاد می‌شود؛ عمده دلیل بروز این اتفاق به اعمال عوارض صادراتی روی محصولات فولادی در ابتدای سال برمی‌گردد.
وی ادامه داد: منحنی قیمتی فولاد یک منحنی سینوسی است و با توجه به تاثیر جنگ اوکراین، قیمت فولاد به قله خود رسیده بود اما متاسفانه کشور یک فرصت‌سوزی بزرگ انجام داد و در قله قیمت‌ها، عوارض صادراتی روی فولاد اعمال کرد.
یعقوبی افزود: زمانی که ایران می‌توانست در خلاء روسیه و اوکراین، بازارهای صادراتی را بگیرد، مصوبه عوارض صادراتی باعث از دست رفتن بازار صادراتی ایران شد و تخمین زده می‌شود که یک میلیارد دلار از این ناحیه به کشور خسارت وارد شده باشد.
وی اضافه کرد: در واقع در آن زمان که ایران می‌توانست صادرات خوبی در حوزه فولاد داشته باشد، مصوبه عوارض صادراتی مانع از تحقق این امر شد و کشورهای ترکیه و چین بازارها را قبضه کردند.
معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران ادامه داد: همان زمان هم ما نامه زدیم که نتیجه این عوارض صادراتی در سه تا چهار ماه آینده دیده می‌شود زیرا صادرات فولاد ایران از نوع سفارشی است؛ یعنی امروز سفارش می‌گیرید، تولید می‌کنید و در ۳ تا ۴ ماه آینده صادر می‌کنید؛ بنابراین نتایج اعمال عوارض صادراتی را تیر و مرداد دیدیم و در آمارها به وضوح این مساله مشخص شده است.
کاهش صادرات فولاد
یعقوبی اضافه کرد: در ۶ ماه نخست امسال صادرات فولاد در مجموع ۱۵ درصد و در ۵ ماه نخست در مجموع ۱۹ درصد کاهش یافت.
وی ادامه داد: پس از اینکه اخذ عوارض صادراتی متوقف شد در شهریور ماه نسبت به مرداد ماه افزایش صادرات داشتیم زیرا هم به دلیل رفع محدودیت‌های برقی تولید افزایش یافته و هم سفارشات خرداد ماه و قبل‌تر آماده صادرات شده بود که منجر به افت ۱۹ درصدی در مرداد ماه و تبدیل به افت ۱۵ درصدی در شهریور ماه شد، اما نکته این است که به هر حال کاهش ۱۵ درصدی در صادرات داریم.
دامپینگ روسیه و کاهش سهم بازار ایران
یعقوبی در مورد میزان ارزآوری صادرات فولاد، اظهار کرد: سال گذشته حدود ۶ میلیارد دلار صادرات فولاد داشتیم و در ۶ ماه نخست امسال نیز تقریبا ۲/۲ میلیارد دلار صادرات انجام شده و اگر عوارض صادراتی اعمال نمی‌شد پیش‌بینی‌ها افزایش صادرات یک میلیون تنی بود و صادرات در نیمه نخست ۳ میلیارد دلار می‌شد.
در ادامه معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران تصریح کرد: روسیه به واسطه تحریم‌هایی که دارد وارد بازارهای صادراتی ما شد و رقابت بین ما و روسیه شکل گرفت و با دامپینگی که روسیه کرد سهم ما در بازارهای صادراتی کم شد و اگرچه صادرکنندگان در برخی از محموله‌ها دچار زیان شدند و سهم کم شد، اما بازارها را حفظ کردند زیرا بازارهای صادراتی بلندمدت هستند.
وی در خصوص جبران زیان واردشده، گفت: طبق پیش‌بینی‌هایی که موسسات تحلیلی ارائه کردند، تا ۳ ماه اول سال ۲۰۲۳ روند تقاضای فولاد نزولی است؛ یعنی عملا پیش‌بینی نمی‌شود که قیمت افزایش چندانی یابد و نوسان خاصی نخواهد داشت.
دو نظریه برای قیمت فولاد
معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران افزود: در مورد کف قیمتی فولاد هم دو نظریه وجود دارد؛ نخست اینکه به دلیل بالا رفتن نرخ بهره در آمریکا و نزولی بودن نرخ کامودیتی‌ها، نرخ فولاد متاثر و از این هم کمتر خواهد شد و نظریه دوم هم این است که قیمت کمتر از این برای تولیدکنندگان فولاد جهان به صرفه نیست و به دلیل افزایش نرخ گاز و تعطیلی برخی از کارخانجات در اروپا و رسیدن قیمت‌ها به کف، دیگر قیمت فولاد از این پایین‌تر نخواهد بود. این دو نظریه متفاوت است که باید ببینیم کدام یک محقق می‌شود.
صادرات به ۵ تا ۵/۵ میلیارد دلار می‌رسد
یعقوبی ادامه داد: روند نزولی قیمت‌های جهانی روی صادرات فولاد اثرگذار است؛ اگرچه صادرات در شهریور ماه افزایش یافته اما روند نزولی است و به نظر نمی‌رسد که بتوان تا پایان سال این افت ۱۵ درصدی را جبران کرد و حتی پیش‌بینی این است که به میزان صادرات پارسال هم نرسیم.
وی تصریح کرد: امسال احتمالا در بهترین حالت و با کمک دولت برای توسعه صادرات، ۵ تا ۵/۵ میلیارد دلار صادرات خواهیم داشت.