فریب بزرگ

نادر کریمی‌جونی- نه فقط حسن روحانی که محمود احمدی‌نژاد نیز در روزهای اخیر به میدان آمده و درباره این‌که در دوران فعالیت دولت‌شان چقدر به توان تولید برق در ایران افزوده‌اند، به مردم توضیح داده‌اند. در این میان اظهارات حسن روحانی که رییس فعلی دولت است و علی‌القاعده باید در قبال شهروندان ایرانی پاسخگو باشد، بیشتر مورد توجه و استناد مردم قرار گرفته است. اما آقای رییس‌جمهور به‌گونه‌ای صحبت می‌کند که مخاطب از خودش می‌پرسد اگر کارها به این خوبی انجام و در دولت به وظایف و برنامه‌ها به‌طور دقیق توجه شده، چرا پس نتایج این اعمال دقیق، ملموس نیست و آنچه در جامعه مشاهده می‌شود، با آنچه در گفتارها و مصاحبه‌ها به گوش می‌رسد، تفاوت فاحش دارد؟
واقعیت این است که رییس‌جمهور در اظهارات خود اگرچه دروغ نمی‌گوید اما از عبارت‌هایی استفاده می‌نماید که شهروندان را به اشتباه می‌اندازد. او در اظهاراتش که بارها از صداوسیما پخش شده همواره به ظرفیت تولید برق و اینکه در دولت حسن روحانی ظرفیت تولید برق افزایش یافته اشاره و تاکید کرده که از این بابت هم او و هم همکارانش در وزارت نیرو به وظایفشان به خوبی عمل کرده و به همین دلیل شایسته تقدیر هستند. این ادعا البته درست است و ظرفیت تولید برق در ایران هم‌اکنون حدود ۸۵ هزار مگاوات ساعت در روز است. در برخی اسناد این رقم به ۱/۹۲ هزار مگاوات ساعت در روز هم می‌رسد. اکنون پرسش این است که اگر کشورمان ظرفیت تولید ۸۵ یا ۱/۹۲ هزار مگاوات ساعت برق را در روز دارد چرا مدیران صنعت برق ایران می‌گویند تقاضا برای مصرف برق در ایران ۶۶ هزار مگاوات ساعت برق در روز است و هم‌اکنون حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار مگاوات ساعت، کمبود تولید وجود دارد. روشن است که چه ۸۵ و چه ۱/۹۲، از ۶۶ بسیار بیشتر است و با این شرایط نباید کمبود تولید و یا قطعی برق رخ دهد. اما آنچه در واقعیت‌‌ مشاهده می‌شود با آنچه روی کاغذ دیده و یا از مقاماتی همچون حسن روحانی شنیده می‌شود، تفاوت دارد.
واقعیت این است که ظرفیت تولید برق با تولید عملیاتی برق تفاوت زیادی دارد و در واقع از وقتی موافقت اصولی برای تاسیس یک واحد نیروگاهی انجام می‌گیرد، توان تولیدی آن واحد را می‌توان به ظرفیت تولید برق کشور اضافه کرد. یعنی ممکن است یک واحد نیروگاهی هنوز در حد یک مجوز کاغذی باشد و یا عملیات احداث آن در حال انجام باشد، در هر صورت نه فقط برق نیروگاه‌های نام برده شده در فهرست ظرفیت تولید هنوز به مدار وارد نشده بلکه ممکن است عملیات احداث آن به پایان نرسیده و یا اصلا اجرای عملیات احداث نیروگاه هنوز شروع نشده باشد. روشن است که ایجاد ظرفیت تولید برق در این صورت بسیار ساده و البته بی‌ارزش است چراکه هر متقاضی می‌تواند مجوز احداث نیروگاه را دریافت کند. اما اگر بخواهیم توان واقعی تولید برق در کشور را پیدا کنیم، باید ببینیم تقاضا برای مصرف برق در کشور چقدر بوده و مجموعه نیروگاه‌های فعال به چه میزان از این تقاضا پاسخ داده و آن را تامین کرده‌اند. مثلا در سال ۱۳۹۸، در ایران حدود ۶۲ هزار مگاوات تقاضای مصرف وجود داشته و در بالاترین مصرف روزانه در سال (۳۱ تیرماه ۱۳۹۸)، مصرف برق در ایران به ۵۷ هزار و ۶۹۷ مگاوات ساعت رسید. یعنی توان تولیدی کشور در سال ۱۳۹۸ تقریبا به ۹۳درصد تقاضا پاسخ داده و نیاز را تامین کرده است. در همان سال ظرفیت تولید برق در ایران ۸۱ هزار مگاوات بوده که از میزان تقاضا به مراتب بیشتر است. نکته جالب در این میان آن است که هم‌اکنون حدود ۶۶ هزار مگاوات، تقاضای مصرف برق در ایران وجود دارد که در بالاترین میزان تولید، نیروگاه‌های کشور حدود ۵۵ تا ۵۶ هزار مگاوات برق تولید کرده‌اند. یعنی به نسبت سال ۱۳۹۸، میزان توان تولید عملیاتی برق در کشور بیش از هزار مگاوات کاهش یافته است. این ارقام یعنی نیروگاه‌های ایران در مقابل تقاضای مصرف ۶۶ هزار مگاواتی برق در ایران فقط حدود ۸۴ درصد برق را تامین کرده‌اند. حال آنکه در سال جاری ظرفیت تولید برق در کشور به ۸۵ هزار مگاوات ساعت می‌رسد که باز هم از ارقام معمول بسیار بزرگ‌تر است.
البته دولت، حسن روحانی و رضا اردکانیان توضیح نمی‌دهند که چرا طی دو سال گذشته توان عملیاتی تولید برق کشور، دست‌کم هزار مگاوات کاهش یافته و چگونه بدون گفتن این کاهش دودرصدی در توان عملیاتی و واقعی برق کشور، ارقام فریبنده و غیرواقعی ظرفیت‌های اسمی بیان و تبلیغ می‌شود. شاید این فریب بزرگ، خود رییس‌جمهور و وزیر نیرو را هم از واقعیت‌ها دور کرده باشد.