فعلا صبر کنید!

بیش از یک هفته از کلید خوردن طرح «اچ‌دی شدن شبکه‌های تلویزیون» می‌گذرد و حالا هر شبکه‌ای را که انتخاب کنید احتمالا باید با ارتقای کیفیت تصویر، نور، رنگ و وضوح آن مواجه شوید. تحول مهمی که اهمیتش نه تنها بر کسی پوشیده نیست که با توجه به همه مشکلات سازمان صداوسیما در زمینه بودجه و مسائل و بحران‌های جاری و روتین آن، جای تقدیر هم دارد.
پیش از این سه شبکه تلویزیونی سه، مستند و تماشا، اچ‌دی شده بود و در تاریخ نهمین روز از نهمین ماه سال ۹۹ صداوسیما تلاش کرد یک‌باره ۱۰ شبکه دیگر را هم اچ‌دی کند تا شمار شبکه‌های اچ‌دی تلویزیون به ۱۳ عدد برسد. شبکه یک، خبر، پویا، ورزش، افق، نمایش، نسیم، آی‌فیلم، ایران کالا، العالم از شبکه‌هایی هستند که در این تاریخ پخش تصاویر به صورت اچ‌دی از آنها کلید خورد؛ شبکه‌هایی که از مدتی قبل به صورت تستی و آزمایشی در درون سازمان اچ‌دی شده بودند.
هنوز برخی شبکه‌های اصلی مثل دو، چهار، پنج و… باقی مانده‌اند که به دلیل بودجه‌هایی که نیاز است، به پروسه اچ‌دی‌سازی وارد نشده‌اند. پروسه‌ای که از بخش تولید تا استودیوهای پخش، رژی و در نهایت پهنای باند لازم برای اچ‌دی شدن را دربر می‌گیرد. برای همین است که شبکه یک و سه که استودیوهای آنها پیش از این اچ‌دی شدند زودتر توانستند به این پروسه ورود کنند.
چرا برخی نتوانسته‌اند شبکه‌های اچ‌دی را دریافت کنند
بعد از گذشت چند روز از اجرایی شدن طرح اخیر صداوسیما برخی از مخاطبان هنوز نتوانسته‌اند شبکه‌های اچ‌دی را به درستی دریافت کنند، اما چرا؟
در این چند روز چندین بار اطلاع‌رسانی شده است که گیرنده‌ها باید مجهز به قابلیت «اچ‌ای وی‌سی» باشند و ستاپ باکس‌ها یا گیرنده‌هایی که صرفا Mpeg4 را پشتیبانی می‌کنند، با اختلال برای دریافت شبکه‌های اچ‌دی مواجه خواهند شد.
اطلاع‌رسانی برای دریافت شبکه‌های اچ‌دی البته به طور کامل انجام نشده و هنوز برخی از مخاطبان رسانه ملی سرگردانند و نمی‌دانند چطور می‌توانند شبکه‌های اچ‌دی را دریافت کنند. در بیشتر اطلاع‌رسانی‌ها هم تنها به یک نکته تاکید شده است؛ اینکه «کانال‌های خود را دوباره جست‌وجو کنید» با این حال حتی بعد از این مساله هم هنوز بسیاری مشکل دارند، برخی هنوز تعدادی از شبکه‌های اچ‌دی را ندارند، یا تصویر برایشان ثابت می‌ماند و به اصطلاح فریز می‌شود و یا تصویر برایشان پرش دارد. اینها عمده‌ترین مشکلاتی است که مخاطبان با آنها مواجه هستند.
چرا شبکه‌های سیما «اچ‌دی» شد؟
علیرضا یادگاری مدیر ایستگاه‌های ماهواره صداوسیما است. یادگاری درباره دلیل اجرای طرح اچ‌دی شدن شبکه‌های سیما گفت: صداوسیما پهنای باند محدودی دارد. در این پهنای باند محدود می‌خواهد شبکه بیشتری قرار دهد و باید شبکه‌ها را فشرده‌تر کند. در فرآیند اچ‌دی‌سازی، تصاویر و یا پیامی که قرار است به مخاطب برسد فشرده می‌شود. مثل فایل کامپیوتری که زیپ می‌شود تا حجم کمتری بگیرد. این فرآیند با همان پشتیبانی «اچ‌ای‌وی‌سی» ممکن است در حالی که در شبکه‌های اس‌دی که به صورت mpeg4 دریافت می‌شد تا حدود ۵۰ درصد بیشتر پهنای باند هدر می‌رفت و این فشردگی نبود.
وی در توضیحاتی درباره مشکلات عمده مخاطبان در دریافت تصاویر نیز بیان کرد: مشکل عمده به ستاپ باکس‌ها برمی‌گردد و اینکه مخاطبان باید حتما بدانند که گیرنده آنها باید Hevc با فرمت ۱۰ بیت را پشتیبانی کند، در حالی که اکنون در بازار ستاپ باکس‌های مختلفی وجود دارد که نهایت فرمت ۸ بیت را پشتیبانی می‌کند.
اگرچه یادگاری مشکل اصلی را به ستاپ باکس‌ها مرتبط می‌داند، اما این سوال پیش می‌آید که چرا زودتر این اطلاع‌رسانی نسبت به لزوم تغییر ستاپ باکس‌ها صورت نگرفته و یا مخاطبانی که با گیرنده‌های تلویزیونی شبکه‌ها را دریافت می‌کنند چرا درگیر این معضل هستند؟
به آنتن‌های داخل خانه اکتفا نکنید
محمودرضا تیموری مدیر فرستنده‌های کم و متوسط قدرت اداره کل فرستنده‌های تلویزیونی و رادیویی در صداوسیما نیز یکی دیگر از مسوولان پروژه اجرا شده در تلویزیون است. او در پاسخ به معضل دریافت شبکه‌ها بیان کرد: پشتیبانی از Hevc توسط گیرنده‌ها حتما باید با فرمت ۱۰ بیت باشد. از طرف دیگر برخی به آنتن‌های داخلی اکتفا می‌کنند در صورتی که بهتر است روی پشت بام هم آنتن داشته باشند.
تیموری همچنین درباره کسانی که در شهرستان‌ها قادر به دریافت تصاویر اچ‌دی نیستند هم به این توضیح بسنده کرد: دریافت شبکه‌های اچ‌دی در مراکز استان مشکلی ندارد و در خارج از مراکز استان‌ها نیز «دسترسی به شبکه‌ها» در برنامه توسعه سازمان وجود دارد که به مرور انجام می‌شود.
با این حال بخشی از مشکلات دریافت تصاویر اچ‌دی نه به شهرستان‌ها مربوط می‌شود و نه به ستاپ باکس‌ها، بلکه بخشی از مخاطبان با گیرنده‌های تلویزیونی که قابلیت دریافت تصاویر Hevc را آن هم با فرمت ۱۰ بیت دارند، باز هم با اختلالاتی مواجه هستند.
برخی اختلال‌ها طبیعی است؛ یکی دو ماه صبر کنید
بیژن ابوالحسنی از دیگر متخصصان حوزه فنی صداوسیما در این باره با اشاره به تحولات عظیمی که در سازمان و در راستای اچ‌دی‌سازی رخ داده است برخی از این اختلالات را طبیعی می‌داند و معتقد است طی یک پروسه یکی دو ماهه رفع خواهد شد.
ابوالحسنی که مدیر توسعه ارتباطات نوری در اداره کل ارتباطات زمینی صداوسیما است در گفت‌وگو با اشاره به اچ‌دی شدن شبکه‌ها و مشکلاتی که مردم در سراسر کشور برای دریافت شبکه‌های اچ‌دی دارند، بیان کرد: برنامه‌ریزی شبکه‌ها در بسته‌هایی که روی فرستنده‌ها پخش می‌شود، تغییر کرده و با اچ‌دی شدن شبکه‌ها رمزنگاری جدیدی اضافه شده که تحولات جدیدی را هم در پی داشته است.
وی با اشاره به آنچه که در پی اچ‌دی‌سازی شبکه‌ها انجام شده، یادآور شد: تصاویر خامی که از دوربین‌ها دریافت می‌شوند حجم بالایی دارند و نمی‌توان آنها را در پهنای باند کم گنجاند. باید این تصاویر را فشرده‌سازی کرد که نیاز به کدگذاری‌های استاندارد دارد. این کدینگ پیش از این در بستر ۴ MPEG انجام می‌شد و حالا با اچ‌دی شدن شبکه‌ها که (در آینده همه شبکه‌ها را شامل می‌شود) نیاز به کدینگ دیگری داشتیم تا فشرده‌سازی بیشتر شود.
ابوالحسنی توضیح داد: اطلاعات تصویر از جمله رنگ، داده و… اکنون با فشرده‌سازی، این وضوح تصویر بالاتر را حاصل کرده است. شبکه‌های اس‌دی در واقع Standard Definition هستند و در مقابل آنها اچ‌دی High Definition است، یعنی وضوح تصویری بالاتری دارد.