فقدان استراتژی

گروه بازرگانی- با اینکه خودکفایی در تولید برخی محصولات استراتژیک از جمله گندم جزو ضرورت‌های ایران در زمان تحریم‌ها به شمار می‌رود اما نه تنها خود دولت نسبت به این حوزه بی‌توجه است بلکه برخی سودجویان بدون در نظر گرفتن منافع ملی به دنبال واردات کالاهای اساسی هستند. این در حالی است که واردات کالاهای اساسی حتی اگر با ارز دولتی هم انجام شود، در نهایت به ضرر مردم است و با قیمت‌های بالا به دست آنها می‌رسد. اما ضرر این اقدام از آن جهت است که علاوه بر اینکه به تولید داخل و کشاورزان ضربه می‌زند، می‌تواند با افزایش وابستگی ایران به واردات، امنیت غذایی کشور را تهدید کند. به همین دلیل است که این روزها اعلام به موقع نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی از دیدگاه کارشناسان بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد چرا که اگر در اعلام این نرخ‌ها تعلل شود، تمایل کشاورزان به تولید کالاهای استراتژیک کاهش پیدا خواهد کرد و به تبع آن سال آینده با کمبود و افزایش قیمت قابل توجهی در بازار روبه‌رو خواهیم بود. این در حالی است که همین حالا نیز با قیمت‌های عجیب و غریب و غیرواقعی در بازار کالاهای اساسی روبه‌رو هستیم که نتیجه حضور حداکثری دلالان و مدیریت نامناسب در این بخش است.
اهمیت امنیت غذایی‌ برای شرق و غرب
بر همین اساس وزیر جهاد کشاورزی در همایش ملی کشاورزی و رونق تولید اعلام کرد که خوداتکایی در تامین امنیت غذایی از طریق ارتقای تولید محصولات کشاورزی است. به گفته محمود حجتی، از نگاه کشورهای جهان سلطه، غذا عملا به یکی از اهرم‌ها و حربه‌های اعمال فشار بر سایر کشورها برای پیشبرد سیاست خارجی و اغراض سلطه‌گرانه بدل شده است. این مهم به خوبی نشانگر اهمیت دو چندان بخش کشاورزی و ضرورت عدم وابستگی و استقلال حداکثری در تولید غذا و تامین امنیت غذایی کشور است.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت با بیان اینکه تمام کشورها فارغ از نوع اقتصاد حاکم در دولت‌های آنها به امنیت غذایی امنیت می‌دهند، گفت: در این شرایط برخی به دنبال واردات محصولات کشاورزی هستند و می‌گویند چرا گندم را وارد نمی‌کنیم؟
به گفته عباس کشاورز، تمام کشورهای دنیا فارغ از اینکه غرب‌گرا باشند یا شرق‌گرا، موضوع امنیت غذایی برای آنها بسیار مورد اهمیت است و برای آن هزینه می‌کنند به طوری که بخش کشاورزی همواره مورد حمایت دولت‌هاست. وی افزود: برخی از این اهداف مورد نظر کشاورزان و برخی دیگر مورد توجه سیاستگذاران است اما در نهایت کشاورزان راضی نگه داشته می‌شوند تا سیاست‌های دولت را دنبال کنند.
معاون وزیر جهاد کشاورزی با تاکید بر اینکه باید هزینه امنیت غذایی را مانند سایر امنیت‌ها مانند امنیت منابع آب و امنیت سیاسی پرداخت کرد، ادامه داد: در این شرایط برخی در داخل کشور می‌گویند چرا گندم زیاد می‌کاریم و چرا وقتی این همه گندم در دنیا وجود دارد آن را وارد نمی‌کنیم. این در حالی است که کشورهایی مثل انگلیس نیز گندم‌شان را خودشان تولید می‌کنند.
به گفته وی، کشاورزان همواره در کشور ما مظلوم بود‌ه‌اند به طوری که قیمت گندم در کشور ما با قیمت نان گره می‌خورد و هزینه‌های آن را باید کشاورزان پرداخت کنند.
نمی‌گذارند قیمت واقعی شود
معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت اضافه کرد: به دلایلی اجازه داده نمی‌شود قیمت‌ها در کشور واقعی شود و ما معمولا نرخ‌ها را سرکوب می‌کنیم که این امر به ضرر تولیدکنندگان است اما در شرایط تحریم قبول کردیم که نرخ واقعی دلار چه نرخی است که این امر منجر شده کشاورزی ما کمی جان بگیرد. این مقام مسوول در بخش زراعت گفت: کشاورزی در شرایط فعلی کشور به داد اقتصاد می‌رسد.
کشاورز گفت: یکی از مشکلاتی که در بخش کشاورزی وجود دارد این است که مداخلات دولت در این بخش زیاد است اما در مقابل حمایت‌ها حداقلی است و این میزان حتی در کشورهای فقیر نیز کمتر است.
وی اضافه کرد: هند و پاکستان می‌دانند که چگونه از تولید پنبه در کشورشان حمایت ‌کنند اما در کشور ما اجازه داده نمی‌شود این محصول با هر نرخی و با هر حجمی به کشور وارد شود که این امر منجر به از دست رفتن تولید داخلی می‌شود.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت با بیان اینکه سرمایه‌ زیادی نیز به بخش کشاورزی تزریق نمی‌شود، گفت: همه تزریق سرمایه در بخش کشاورزی را نمی‌توانیم از بانک کشاورزی توقع داشته باشیم. همچنین نرخی که این بانک با توجه به سیاست‌های عمومی کشور در اختیار بخش کشاورزی قرار می‌دهد، بالاست.
کشاورز افزود: در این دولت تا حدودی میزان سرمایه‌گذاری‌ها در بخش کشاورزی افزایش یافته اما کماکان میزان سرمایه‌گذاری در این بخش پایین است.
کمبود تکنولوژی
وی با اشاره به اینکه در بخش کشاورزی کمبود تکنولوژی داریم، گفت: علاوه بر کمبود تکنولوژی، شاهد ناکارآمدی در برخی از تکنولوژی‌های موجود در بخش کشاورزی هستیم و دسترسی به آنها دشوار است. معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت اضافه کرد: میزان دسترسی کشاورزی به تکنولوژی باید افزایش یابد تا بهره‌وری کشاورزی افزایش یابد.
کشاورز خاطرنشان کرد: بوروکراسی پیچیده در دولت نیز یکی از مشکلات است و دولت نمی‌تواند نیازمندی‌های بخش خصوصی را در یک پنجره واحد فراهم کند. وی اظهار کرد: استراتژی بلند و میان‌مدتی برای کشاورزی نداریم اما با مشارکت بخش خصوصی باید استراتژی‌های منطقی ایجاد کنیم.
این مقام مسوول ادامه داد: بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌ها حضور موثری ندارد که باید زمینه حضور بیشتر بخش خصوصی در تصمیم‌سازی‌ها فراهم شود.
کشاورز در ادامه صحبت‌های خود با اشاره به تولید بیشتر از‌ اندازه برخی محصولات کشاورزی گفت: در حال حاضر شاهد هستیم که میزان تولید خیار و هندوانه بیشتر از مصرف کشور است و هر چقدر از کشاورزان می‌خواهیم که سطح تولید و الگوی کشت را رعایت کنند در برخی موارد اثری ندارد که این افزایش تولید خود به ضرر تولیدکنندگان و کشاورزان است.
وابستگی به دانه‌های روغنی
وی با اشاره به اینکه در بخش دانه‌های روغنی دارای بیشترین وابستگی هستیم، تصریح کرد: میزان وابستگی به دانه‌های روغنی مشکلی تاریخی است این در حالی است که ۱۲ درصد انرژی ما از همین بخش تامین می‌شود. کشاورز اظهار کرد: ۴۲۰ هزار تن کلزا تولید کردیم که به نظر می‌رسد اگر مشارکت بخش خصوصی در این بخش وجود داشته باشد می‌توانیم تولید خود را بالا ببریم. البته اگر اراده محکمی داشته باشیم ظرف مدت سه سال می‌توانیم به ۴۰ تا ۵۰ درصد خودکفایی در این بخش دست یابیم.
وی افزود: میزان تولید و مصرف شیر در کشور کم است که این امر به موضوع علوفه گره خورده است زیرا ما آب مناسب برای تولید یونجه نداریم اما پکیج جدیدی برای علوفه در نظر گرفته شده است که اتکای کمتری به آب دارد و میزان بهره‌وری آن بالاست که این طرح به زودی و از پاییز سال جاری شروع می‌شود. کشاورز گفت: برای تحقق این امر فرمول تغذیه متناسب، سیلو و در مجموع یک پکیج و کار گروهی طراحی شده است.
وعده ارزان شدن گوشت
معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی نیز در این همایش با بیان اینکه خودکفایی در گوشت تا سال ۱۴۰۴ دست‌یافتنی است، گفت: امسال تولید گوشت قرمز در کشور ۳۰ هزار تن افزایش می‌یابد.
مرتضی رضایی درباره وضعیت گوشت قرمز گفت: به‌ اندازه کافی گوشت پرواری زنده دپو شده و بیش از نیاز بازار وجود دارد و هیچ مشکلی از نظر تامین نیست. معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی در پاسخ به اینکه گفته می‌شود علت افزایش قیمت گوشت در بازار به دلیل ممانعت دامداران از عرضه دام زنده به بازار است، گفت: چنین مساله‌ای صحت ندارد و هر میزان تقاضایی که برای گوشت انجام شود دامداران آماده عرضه هستند.
وی در واکنش به اینکه قیمت گوشت گوسفندی اخیرا افزایش یافته، گفت: شاید دلیل بالا رفتن قیمت بیشتر شدن حجم تقاضاها به دلیل ایام حج باشد و حتی به دلیل غنی شدن مراتع ما پیش‌بینی می‌کنیم که با افزایش تولید قیمت‌ها در آینده کاهش یابد. به گفته رضایی، مصرف کشور در حال حاضر یک میلیون تن است و حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن نیاز به واردات داریم اما با توجه به اقداماتی که برای افزایش تولید انجام می‌شود پیش‌بینی ما این است که تا سال ۱۴۰۰ رسیدن به خوداتکایی گوشت دست‌یافتنی است.
اعتراض به قیمت سبوس
رضایی در مورد بازار مرغ نیز گفت: بارها این موضوع را گفته‌ام که تولید مرغ در داخل کشور به هیچ عنوان کمبود ندارد. ما در مرداد امسال ۱۲۴ میلیون قطعه جوجه‌ریزی کردیم که نسبت مشابه سال گذشته که ۱۰۷ میلیون قطعه بود، ۱۷ میلیون قطعه افزایش یافته است بنابراین ما نه تنها کمبود مرغ نداریم بلکه اضافه هم وجود دارد .
وی با بیان اینکه مصرف گوشت مرغ در کشور بالاست گفت: ما با توجه به این مساله از ماه‌های پیش گله‌های مادر را افزایش دادیم و تولید مرغداری‌ها بیشتر شد. کمبود زمانی گفته می‌شود وجود دارد که مرغ در مرغ‌فروشی‌ها نباشد اما در هر زمانی از روز مراجعه کنید مرغ در مرغ‌فروشی‌ها فراوان وجود دارد.
رضایی در ادامه با گلایه از افزایش قیمت سبوس گفت: قیمت کیلویی ۱۲۵۰ تومان برای سبوس در حالی که جو کیلویی ۱۳۵۰ تومان به فروش می‌رود غیرعلمی و غیرمنطقی است و در این زمینه وزارت جهاد با وزارت صمت نامه‌نگاری کرده و اعتراض خود را مطرح کرده است.
معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی همچنین با بیان اینکه تولید شیر در کشور امسال به ۱۱ میلیون تن می‌رسد، گفت: پرورش شتر در ۷ منطقه کشور به صورت پایلوت آغاز شده است. رضایی پیش‌بینی کرد که تولید شیر در کشور امسال به ۱۱ میلیون تن و در سال ۱۴۰۰ به ۱۲ میلیون تن برسد در حالی که تولید آن در سال گذشته ۵/۱۰ میلیون تن بود.
به گفته رضایی، تولید تخم‌مرغ نیز در کشور از مرز خودکفایی گذشته و به دلیل فراوانی اکنون مرغداران به دنبال صادرات و تثبیت قیمت هستند.
طرح الگوی کشت آماده اجرا
همچنین در این همایش معاون حفاظت از آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی گفت: معاونت زراعت و اصلاح نباتات، طرح الگوی کشت را اجرایی می‌کند و گزارش آن در شورای‌عالی آب به بحث گذاشته شده و به زودی در معاونت زراعت اجرایی خواهد شد. علیمراد اکبری در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه میزان اعتبار طرح‌های نوین آبیاری امسال چقدر است و چه سطحی از زمین‌ها به این سامانه تجهیز می‌شود، گفت: امسال ۱۵۰ میلیون یورو اعتبار برای توسعه آبیاری‌های نوین در کشور تخصیص یافته که معادل آن با ارز نیمایی ۱۵۰۰ میلیارد تومان است و قرار است به ۱۵۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی به سامانه‌های نوین آبیاری تجهیز شود.
معاون حفاظت از آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه امسال ۴۵ هزار هکتار از این اراضی به سامانه‌های نوین آبیاری تجهیز شده است، گفت: ۱۳۰ هزار هکتار هم در حال اجراست.
اکبری در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه شما متولی بخش آب و خاک هستید اما عدم اجرای الگوی کشت در کشور منابع آب و خاک را هدر می‌دهد، گفت: متولی اجرای طرح الگوی کشت معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی است و ارتباطی به معاونت آب و خاک ندارد. به گفته وی، اجرای الگوی کشت بسیار سخت است و الزاماتی دارد که باید همه آنها مدنظر قرار بگیرد. این الزامات از آمایش سرزمین گرفته تا ملاحظات اقتصادی کشاورزان را شامل می‌شود.
وی ادامه داد: اجرای الگوی کشت تنها محدود به بررسی‌های زمین‌های کشاورزی و اینکه چه استانی چه محصولی را به چه میزانی کشت کند، نیست بلکه سود آن محصول است که تعیین می‌کند کشاورز چه بکارد و چه نکارد. معاون حفاظت از آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی این را هم گفت که می‌توان با مدیریت، کشاورزان را به سمت محصولات اساسی سوق داد اما مولفه‌های زیادی هم در کنار آن وجود دارد که باید اصلاح شود.
طرح ملی مبارزه با نیوکاسل
در این همایش همچنین رییس سازمان دامپزشکی کشور با بیان اینکه بیماری نیوکاسل ۶۰ سال است به مرغداری‌ها خسارت جدی وارد می‌کند، گفت: طرح مبارزه با این بیماری آغاز شده و قرار است تا سال آینده کنترل این بیماری در حد استانداردهای جهانی باشد. علیرضا رفیعی‌پور گفت: طرح واکسیناسیون مبارزه با این بیماری شروع شده و قرار است ۴۵ میلیون دوز واکسن در سه وعده چهار ماهه به طیور بومی تزریق شود.
وی ابراز امیدواری کرد که تا سال ۹۹ این بیماری در کشور که ۶۰ سال است به مرغداری‌ها آسیب جدی وارد می‌کند در حد استانداردهای جهانی کنترل شود. رفیعی‌پور در ادامه به بیماری تب کریمه کنگو و آخرین تلفات این بیماری اشاره کرد و گفت: تاکنون پنج نفر در کشور به واسطه این بیماری فوت شده‌اند و ۵۴ نفر هم مبتلا شده اما بهبود یافته‌اند.
رییس سازمان دامپزشکی کشور به نگرانی‌هایی درباره انتقال این بیماری از دام به انسان، گفت: در صورتی که افراد به توصیه‌های بهداشتی توجه کنند، از مواجهه با کنه پرهیز کرده و گوشت خام مصرف نکنند این بیماری به انسان منتقل نخواهد شد. وی توصیه کرد که قبل از مصرف گوشت حداقل ۲۴ ساعت در دمای یخچال نگهداری شود.
رفیعی‌پور در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه در حاشیه تهران مرغداری‌های نیمه‌صنعتی تلفات زیادی داده‌اند که در برخی موارد یک سوم گله‌ها و حتی نصف آنها از بین رفته است آیا بیماری جدیدی شایع شده است، گفت: در صورتی که تعداد تلفات از ۳۰ درصد فراتر برود باید ارزیابی‌های میدانی انجام شود و دامپزشکی به آنها ورود پیدا کند. اما بیماری خاصی که شیوع پیدا کرده باشد به ما گزارش نشده است و باید بررسی‌های بیشتری صورت بگیرد.