31 - 03 - 2020
فقر دلیل اصلی
گروه جامعه- امسال هم زنگ مهر در مدارس کشور به صدا در آمد و بیش از ۱۳ میلیون دانشآموز، سال تحصیلی جدید را در میان هیاهو و خوشحالی خانوادهها آغاز کردند اما در این میان کودکانی هم وجود داشتند که نشستن پشت میز و نیمکت مدرسه باز هم برایشان حسرت شد.
طبق آمارهای رسمی سازمان ثبت احوال کشور تمام کودکان بالای شش سال شامل آموزشهای عمومی میشوند اما کودکان بازمانده از تحصیل به دلایلی در ردیف دانشآموزان وزارت آموزشوپرورش قرار نمیگیرند. آمار کودکان بازمانده از تحصیل رقم بالا و متناقضی را به خود اختصاص داده است تا جایی که اعداد و ارقام تخمینی در مورد تعداد این کودکان، حدود پنج هزار نفر در گزارش وزارت آموزشوپرورش تا ۵/۳ میلیون نفر در گزارش مرکز تحقیقات مجلس ثبت شده است و به نظر میرسد این آمار هم دقیق نیست و پیشبینی میشود تعداد بیشتری کودک از تحصیل محروم هستند.
درصد بالایی از این کودکان جذب بازارهای کار و شغلهای کاذب میشوند و طبق اعلام کارشناسان آموزشی بیشتر آنان در خانوادههای بیبضاعت زندگی میکنند و برای کمک به معیشت خانواده خود به جای رفتن به مدرسه سرکار میروند. همانطور که نرخ بیسوادی در استانهای محروم بیشتر از استانهای مرکزی و توسعهیافته است، سهم کودکان بازمانده از تحصیل این استانهای کم برخوردار نیز در کاروان بازماندگان تحصیل کشور بیشتر از استانهای دیگر است.
تماس تلفنی برای شناسایی بازماندگان از تحصیل
در سالهای اخیر اقداماتی برای شناسایی و بازگرداندن کودکان به تحصیل انجام شده است و در همین راستا معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ضمن اعلام شناسایی ۱۴۲ هزار کودک بازمانده از تحصیل در کشور و همکاری با وزارت ارتباطات برای دسترسی به شماره تلفنهای خانواده این کودکان گفته ۱۵ هزار نفر اصلا شماره تماس نداشتند و در مجموع ۲۷هزار تماس موفق با خانوادهها داشتیم که آنها علل مختلفی را برای بازماندگی از تحصیل فرزندانشان بیان کردند.
احمد میدری با اشاره به اقدامات وزارت رفاه در رفع فقر آموزشی و کودکان بازمانده از تحصیل در دو سال گذشته ادامه داد: ما ابتدا اطلاعات آموزشوپرورش را با ثبت احوال تطبیق میدهیم. آموزشوپرورش کدملی دانشآموزان بازمانده را در اختیار ما قرار داد. البته قبلا ثبت احوال بر اساس خوداظهاری آمار ارائه میکرد و شمار بازماندگان تا ۵۰۰ هزار مورد هم میرسید که این آمار را با اطلاعات آموزشوپرورش تطبیق میدادیم. ورود دستی اطلاعات و سایر عوامل باعث بروز این میزان خطا در آمارهاست. اسامی ۱۴۲ هزار کودک را آبانماه امسال به وزارت ارتباطات دادیم و وزارت ارتباطات ۳۵۰ هزار شماره تماس از خانوادهها در اختیار ما قرار داد و ما پیامکی به خانوادهها ارسال کردیم و پرسیدیم چرا کودکشان به مدرسه نمیرود؟ تعدادی جواب ندادند و به همین علت مرکزی تلفنی، مسوول تماس تلفنی با خانوادهها شد. کدملی افراد واحد هستند و هرجا بروید فورا با مرکز ثبت احوال چک میشود، اما درباره کدپستی اینطور نیست و اگر یک کدملی را وارد پایگاه اطلاعات کنیم شاید به ۵ کدپستی ثبت شده بربخوریم و پیدا کردن آدرس افراد مشکل باشد. بسیج ملی نیاز است که این کودکان را شناسایی کنیم.
نداشتن پول ایاب و ذهاب بیشترین عامل بازماندگی از تحصیل
بر اساس گفتههای میدری از ۲۷ هزار تماس موفق با خانوار، حدود ۳۶۰۰ نفر، فقر را علت بازماندگی اعلام کردهاند. ۱۱۰۰ نفر گفتند که پول ایاب و ذهاب نداریم. ۱۰ هزار نفر، معلولیت را علت اصلی عنوان کردهاند. ۱۷۰۰مورد فوت گزارش نشده ثبت شده است و ۱۰۰۰ مورد نیز از کشور خارج شده بودند. ۴۰۰ مورد در مدارس دینی تحصیل میکنند و عدهای هم به مباحث فرهنگی اشاره کردند.
او درباره تسهیلاتی که مجلس میتواند فراهم کند گفت: فرآیند کاری که با آموزشوپرورش و موسسات خیریه داریم به این ترتیب است که ابتدا تطبیق اطلاعات آموزشوپرورش با ثبت احوال انجام میشود. اطلاعات خانوار را دریافت و تماس برای آگاهی از علت بازماندگی کودکان برقرار میشود و سپس کمیته امداد، بهزیستی و موسسات خیریه به در منازل مراجعه میکنند. همچنین موسسات خیریه سایتی به نام «مشق ما» راهاندازی کردهاند تا مردم را به کمک مالی دعوت کنند. هرچند وظیفه قانونی دولت است اما آنقدر همدردی وجود دارد که خیرین ورود میکنند. ولی مسلما باید بودجه در اختیار نهادهای حمایتی قرار بگیرد.
معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تاکید بر اینکه والدین حق ندارند کودک را از تحصیل محروم کنند اضافه کرد: این مورد باید در قانون بیاید، ممانعت از تحصیل در بسیاری کشورها جرم است.
با توجه به گفتههای میدری در این رابطه دارای نقص اطلاعاتی هستیم، کار ما هم تجمیع اطلاعات است و در این حوزه هم به تازگی کارهایی آغاز کرده که با این نواقص مقابله کنیم. دولت هر ساله به نهادهای حمایتی بودجهای برای پوشش خانوار فقیر میدهد و این دو نهاد حمایتی باید این کار را انجام دهند. بهزیستی و کمیته امداد ردیف ایاب و ذهاب هم برای معلولین دارند. به عنوان دستگاه سیاستگذار از این نهادها خواستیم ورود کنند. هفته آینده وزرای آموزشوپرورش و رفاه جلسهای برای ارتقای شاخصهای آموزشی در مناطق محروم دارند.
تهران و سیستانوبلوچستان بیشترین در صدر بازماندگان از تحصیل
به گزارش ایسنا، رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزشوپرورش نیز با بیان اینکه خوشبختانه بعد از انقلاب در نرخ پوشش دسترسی به آموزش جهش بسیار خوبی داشتیم و از نرخ ۶۰ درصد قبل انقلاب به بالای ۹۰ درصد رسیدیم اظهار کرد: اکنون نرخ پوشش در دوره ابتدایی ۱۳/۹۸ درصد است. در واقع فراهم کردن دسترسی به آموزش از وظایف اصلی دولتهاست. در قانون اساسی و سایر مستندات بالادستی نیز به این امر اشاره شده است.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزشوپرورش با بیان اینکه از سال ۱۳۹۲ برنامه انسداد مبادی بیسوادی به استانداران و مدیران کل آموزشوپرورش استانها ابلاغ شد گفت: استانداران موظفند به عنوان روسای شوراهای آموزشوپرورش کارگروههایی تشکیل دهند و کودکان بازمانده را شناسایی و موانع ادامه تحصیل آنها را رفع کنند. مسوولیتهایی بر عهده آموزشوپرورش و استانداریها گذاشته شده که مهمترین آن، شناسایی و رفع موانع است. این برنامه به صورت جدی تدوین و با دستورالعمل مشخصی ابلاغ شد. از جمله مسوولیتهای راهبران آموزشی نیز شناسایی کودکان بازمانده است. البته بودجه مجزایی به آموزشوپرورش داده نشده در حالی که از مهمترین بازماندگی، مسائل اقتصادی است.
بیشتر بازماندگان از تحصیل پسرند
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزشوپرورش با اشاره به اینکه در دوره ابتدایی در گروه سنی ۶ تا ۱۱ سال روی این موضوع کار میکنیم گفت:۱۴۲ هزار و ۵۰۲ بازمانده از تحصیل در سال ۹۶-۹۷ داشتیم که ۶۹ هزار و ۹۴ نفر دختر و ۷۳ هزار و ۴۰۸ نفر پسر هستند. همچنین در سمنان، زنجان، ایلام، قزوین و یزد دارای کمترین میزان بازماندگی و سیستانوبلوچستان، تهران، خراسان رضوی، خوزستان و کرمان دارای بیشترین آمار بازماندگی از تحصیل هستند.
او همچنین با بیان اینکه از مجموع آمار بازماندگان در سال تحصیلی گذشته ۳۱ هزار و ۹۱۰ نفر به مدرسه برگشتند، درباره موانع بازماندگی ادامه داد: موانع اقتصادی، موانع فرهنگی و اجتماعی وجود دارند. خانوادهها ممکن است در مناطقی چون شهرهای مرزی دخترانشان را به دلیل تعصباتی به مدرسه نفرستند که البته در دوره متوسطه محسوستر است. فاصله از مدرسه و ازدواج زودهنگام دختران نیز از دیگر عوامل است. از سوی دیگر باید گفت به لحاظ قانونی مانعی نداریم، حتی جزو معدود کشورهایی هستیم که نه تنها برای فرزندان ایرانی بلکه برای اتباع نیز با دستور رهبری امکان تحصیل حتی برای آنها که فاقد مدارک هویتی بودند فراهم شد. طبق گفتههای حکیمزاده، در ایران۴۵۰ هزار نفر از اتباع به مدرسه میروند که ۳۲۰ هزار مورد در دوره ابتداییاند. امسال ۵۵۰۰ کودک فاقد مدارک هویتی ثبت نام شدند که ۱۱ درصد رشد داشتیم، بدون آنکه یک ریال کمک بینالمللی داشته باشیم و از دولت بودجه مازاد بگیریم. جالب است که چرا مجامع بینالمللی به این اتفاق توجهی نداشتند؟ ما موانع قانونی نداریم، ولی شاید خلأهای قانونی برای والدینی داشته باشیم که فرزندشان را به مدرسه نمیفرستند. در لایحه حمایت از حقوق کودکان بر این حق کودکان برای تحصیل تاکید شده است. او همچنین با اشاره به رتبه ۶۰ ایران در شاخص توسعه انسانی گفت: متوسط سطح سواد ۲/۳ بوده که به ۲/۹ رسیده است. شیب رشد ایران تند بوده است و در آخرین مرحله ۹ پله صعود داشتهایم و از ۶۹ به۶۰ رسیدهایم. نروژ اولین کشور است. وضعیت ما در این شاخص از ترکیه بهتر است.
حکیمزاده درباره عوامل بازماندگی از تحصیل که به صورت حضوری از خانوادهها احصا شده است نیز اشاره و خاطرنشان کرد: عوامل اقتصادی چون فقر، بحرانهای اجتماعی، مهاجرت، اعتیاد، آسیبهای اجتماعی و عوامل فرهنگی چون ناآگاهی از حقوق و مسوولیتها، تبعیض، بیسرپرست و بدسرپرست بودن، خانواده گسسته، خانواده پرتنش، دلایل زیستی و فردی چون معلولیت و مسائل درونمدرسهای چون بیانگیزگی و عدم کسب موفقیت درمدرسه از این جملهاند.
افزایش آمار بازماندگی از تحصیل
از سوی دیگر جبار کوچکینژاد، نایبرییس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی نیز با بیان اینکه انسداد مبادی بیسوادی را دنبال میکنیم به این موضوع ورود کرد که نرخ باسوادی ما ۹۸ درصد است.
براساس گفتههای او آنچه تهدیدکننده است بازماندگی از تحصیل است، یعنی کسانی که در سن ورود به مقاطع تحصیلی بالاتر هستند، اما نمیتوانند وارد شوند که در دوره ابتدایی تا متوسطه دوم وجود دارد و بهویژه در دوره ابتدایی خطرناکتر است. علت این است که در برخی روستاهای دورافتاده پوشش نداریم و اجاره خرید خدمات دادیم در حالی که آموزشوپرورش برعکس عمل کرده و در تهران خرید خدمات انجام میدهد. اینطور میتوان گفت که دولت در شهرهای بزرگ خرید خدمات را به علت کمبود معلم انجام داد. حملونقل دانشآموزان به مدارس روستای مرکزی هم معضل است و دولت را ملزم کردیم که آن را حل کند.
او درباره حق تحصیل کودک در لایحه حمایت از حقوق کودکان گفت: بخشی از حقوق کودک، آموزش است. بازمانده از تحصیل فقط به کودکان دوره ابتدایی اطلاق نمیشود و در دوره متوسطه هم وجود دارد. معتقدم باید یک دستگاه، محور جلوگیری از بازماندگی باشد.
عدم ردیف حمایت از بازماندگان تحصیل از سوی دولت
جبار کوچکینژاد در آخر این نکته را بیان میکند که دولت ردیفی را برای حمایت از رفع بازماندگی پیشنهاد نکرده است. بودجه ۹۸ آموزشوپرورش را دچار مشکل میکند و تعطیلی ادارات زیرپنج هزار نفر مشکلزاست و یقینا به افزایش بازماندگی از تحصیل میانجامد. دولت به جای کاهش ۱۵ درصد حجم خود در بخشهای دیگر، نوک پیکانش را به سمت آموزشوپرورش و تجمیع ساختار آموزشوپرورش گرفته است. متاسفانه آموزشوپرورش هم سکوت کرده است. معلمان ما در دورترین نقاط بهترین افرادی هستند که میتوانند جلوی بازماندگی از تحصیل را بگیرند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد