فولادسازی یکی‌ از مهم‌ترین دستاوردهای بعد از انقلاب

با وجود اینکه تولید فولاد در دنیا همچنان رشد منفی را تجربه می‌کند، ایران توانست طی ۸ ماه سال ۲۰۲۰ با رشد ۳/۱۱ درصدی، ۱۸ میلیون و ۶۲۵ هزار تن فولاد تولید کند. در همین خصوص سعید عسکرزاده، دبیرکل انجمن سنگ‌آهن ایران در خصوص رویکرد دولت به صنعت بزرگ فولاد و همچنین دغدغه‌های پیش روی این صنعت گفت: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مهم ایران بعد از انقلاب، موضوع صنعت فولاد بوده‌ است. در هیچ زمینه دیگری ما به اندازه فولاد رشد و توسعه نداشته‌ایم و به همین دلیل هم صیانت از این دستاورد وظیفه ماست و باید فکری برایش بکنیم که این دستاورد بزرگ حفظ شود و همچنین با تداوم و توسعه همراه باشد.
عسکرزاده اهمیت دادن به دغدغه‌های فولادی‌ها را از مسائل بسیار مهم دانست و گفت: مهم‌ترین دغدغه فولاد برمی‌گردد به نحوه توسعه زنجیره تولید فولاد. ما در زنجیره فولادی که شامل زنجیره‌های تولید، تامین و زنجیره ارزش است، در حوزه زنجیره فولاد، متاسفانه به دلیل اینکه در گذشته بخش‌های مختلف زنجیره، دولتی بود و کسی به بهای تمام شده، سود ترجیحی و وضعیت سرمایه‌گذاری‌ دقت کافی نداشته، تنظیم سود بیشتر بر سود انتهای زنجیره متمرکز شده و همین علت سبب اخذ مجوزهای زیادی در حوزه فولاد شده و در نهایت قبل از اینکه ما به ۱۴۰۴ برسیم شاهد تکمیل ظرفیت ۵۵ میلیون تن ظرفیت فولاد تکمیل و تامین شده‌ایم.
وی ادامه داد: اما اینها، نیازمند پشتوانه‌هایی هستند که باید همزمان رشد کنند و اتفاق بدی که افتاده در مرحله دوم به لحاظ همین نیاز، محصولات معدنی و صنایع بالادستی هم به سرعت شروع به رشد کرده‌اند و گاهی از فرآیندهای فولادی هم جلو افتاده‌اند. یعنی ما از سال۱۳۹۷ شاهد این هستیم که میزان تولید محصولات بالادستی بیش از مصرف بوده و قاعدتا فضا برای صادرات فراهم بوده است، اما این اتفاق در حوزه معدن نیفتاده و ما در این زمینه دچار یک عقب‌ماندگی هستیم که اتفاقا عقب‌ماندگی ریشه‌ای است.
دبیرکل انجمن سنگ‌آهن ایران تاکید کرد: در معدن اساسا سرمایه‌گذاری چندانی نکرده‌ایم و یک سری اعداد هم به نظر می‌رسد در طرح جامع فولاد اعداد واقعی نیستند. به عنوان مثال سهمی که برای معدن سنگان دیده شده، سهم غیرواقعی است؛ چیزی حدود ۴۰ میلیون تن از یک معدن برداشت کردن مستلزم ۱۲۰ میلیون تن برداشت باطله است و قاعدتا نیازمند ۱۶۰ میلیون تن حمل‌ونقل و صرفا فقط موضوع حمل و نقل‌اش می‌تواند این پروسه را دچار مشکل کند. از طرف دیگر تمام ذخایری که کشف کرده‌ایم مربوط به دو دهه‌ ابتدایی فعالیت سازمان زمین‌شناسی کشور است یعنی از سال ۴۰ تا ۶۰ و بعد از آن نه بودجه قابل توجه و نه فعالیتی برای این موضوع در نظر گرفته شده است.
عسکرزاده در این خصوص ضمن ابراز تاسف بیان کرد: این مساله موجب ایجاد یک گسست در بحث ذخیره‌ها می‌شود و اگر به سرعت به این موضوع پرداخته نشود و شرایط مساعد را برای حضور سرمایه‌گذاران فراهم نکنیم این را باید باور کنیم که جبران این عقب‌ماندگی از عهده دولت به تنهایی خارج است.
دبیر کل انجمن سنگ‌آهن ایران اذعان کرد: اگر شرایط به گونه‌ای شود که ما وضعیت صنعت بالادست فولاد را در کشور نداشته یا کمتر از نیاز داشته باشیم، آن بخشی که از این صنایع بالادستی بهرمند نمی‌شود مطمئن باشد نمی‌تواند با این اعداد و ارقام مرسوم در دنیا کار کند، بنابراین به جز مجموعه فولاد مبارکه که همیشه بخشی از درآمد خود را صرف تحقیق و توسعه و به روزآوری فناوری‌ها می‌کند، زنجیره تامین به شدت دچار آسیب خواهد شد و اینجا آن نقطه‌ای است که تعداد کمی از مجموعه‌ها، مانند فولاد مبارکه، همان‌طور که گفته شد زیرساخت‌های مناسبی را برای مجموعه‌اش فراهم کرده است بتوانند سرپا بمانند .
وی ادامه داد: بسیار حیف است که ظرفیت بزرگی را که در کشور ایجاد کرده‌ایم پیش‌نیازهای مورد نیازش را فراهم نکنیم.
رشد ۳/۱۱ درصدی تولید فولاد
گفتنی است علی‌رغم اینکه تولید فولاد در دنیا همچنان رشد منفی را تجربه می‌کند، ایران توانست طی ۸ ماه سال ۲۰۲۰ با رشد ۳/۱۱ درصدی، ۱۸ میلیون و ۶۲۵ هزار تن فولاد تولید کند.
مدتی است که آمریکا بخش‌های مختلفی از صنعت فولاد ایران را تحریم کرده به گونه‌ای که فروش تجهیزات و مواد اولیه ساخت فولاد به ایران ممنوع شده است؛ با این حال طبق جدول منتشر شده از سوی اتحادیه جهانی فولاد در مورد میزان تولید فولاد، اگرچه عمده کشورها در ۸ ماه سال ۲۰۲۰ نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۱۹ با کاهش تولید مواجه شده‌اند اما تولید فولاد در ایران با رشد ۳/۱۱ درصدی مواجه بوده به گونه‌ای که در سال ۲۰۲۰ ایران توانسته ۱۸ میلیون و ۶۲۵ هزار تن فولاد تولید کند؛ این در حالی است که در هشت ماه سال گذشته میلادی میزان تولید کشور ۱۶ میلیون و ۷۳۹ هزار تن بوده است. بر این اساس از ۶۴ کشوری که مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند تنها ۹ کشور شامل چین (به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد جهان)، ایران، ازبکستان، ویتنام، مصر، شیلی، ترکیه، نروژ و استرالیا رشد تولید داشته‌اند و ۵۵ کشور با کاهش تولید مواجه بوده‌اند.
از این ۹ کشور ازبکستان، استرالیا، نروژ، شیلی و مصر که رشد تولید داشته‌اند چندان نقش فعالی در بازار فولاد ندارند و فقط ۳ کشور چین، ترکیه و ویتنام به عنوان فعالان بازار فولاد شناخته می‌شوند؛ به عنوان نمونه اگرچه تولید فولاد در ازبکستان طی این مدت، رشد ۶/۴۴ درصدی داشته است اما کل تولید این کشور در سال ۲۰۱۹ به میزان ۴۲۶ هزار تن بوده که در سال جاری به ۶۱۶ هزار تن رسیده است.
بر این اساس، در بین ۵۵ کشوری که کاهش تولید داشته‌اند، نام دو تولیدکننده بزرگ فولاد یعنی هند و ژاپن نیز به چشم می‌خورد. هند به عنوان دومین تولید‌کننده بزرگ فولاد جهان در این مدت ۶۱ میلیون و ۱۱۱ هزار تن فولاد تولید کرده که در مقایسه با ۸ ماه سال قبل (۷۵ میلیون و ۲۸۳ هزار تن) کاهش ۸/۱۸ درصدی داشته است. در ژاپن سومین تولید‌کننده بزرگ فولاد جهان نیز در هشت ماه سال جاری میلادی ۵۴ میلیون و ۷۲۰ هزار تن فولاد تولید شده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل (۶۷ میلیون و ۵۹۳ هزار تن) ۱۹ درصد کاهش یافته است. همچنین ایالات متحده آمریکا در این مدت ۴۷ میلیون و ۴۱۰ هزار تن فولاد تولید کرده که در مقایسه با هشت ماه سال قبل (۵۹ میلیون و ۱۲۸ هزار تن) کاهش ۸/۱۹ درصدی داشته است و یا در روسیه طی سال گذشته ۴۸ میلیون و ۲۱۰ هزار تن فولاد تولید شده بود که این عدد امسال با کاهش ۳/۳ درصدی به ۴۶ میلیون و ۶۰۴ هزار تن رسیده است.