قطع صادرات گاز به ایران منتفی شد

گروه نفت و انرژی-در حالی که قرار بود صادرات گاز ترکمنستان به ایران از اول ژانویه (روز جاری) قطع شود، وزیر نفت از توافق ایران و ترکمنستان بر سر صادرات گاز به ایران خبر داد.
بیژن زنگنه در تشریح جزییات توافق گازی روز گذشته ایران و ترکمنستان گفت: تفاهمنامه مشترک گازی بین دو کشور امضا شده و قرار است تا دستیابی به توافق نهایی مذاکرات بین شرکت ملی گاز ایران و ترکمن گاز ادامه یابد.
وزیر نفت با اعلام اینکه براساس توافق دوجانبه باید با انجام مذاکرات بیشتر درخصوص موارد مورد اختلاف گفت‌وگو و در نهایت توافق نهایی بین دو کشور انجام شود، گفت: براساس توافق دیروز باید حجم واردات گاز ایران از ترکمنستان تا چند روز آینده افزایش یابد.
زنگنه با بیان اینکه واردات گاز طبیعی از ترکمنستان از لحاظ زیست‌محیطی برای ایران اهمیت دارد، افزود: ایران برای تامین گاز طبیعی هیچ‌گونه محدودیتی و کمبودی ندارد.
این مقام مسوول با بیان اینکه تا چند هفته گذشته هم حداکثر واردات گاز طبیعی از ترکمنستان حدود ۱۰ میلیون مترمکعب در روز بوده است، تاکید کرد: هم‌اکنون ظرفیت تولید گاز ایران به بیش از ۷۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسیده و قطعا با تکمیل فازهای باقیمانده پارس‌جنوبی ظرفیت تولید گاز به حدود یک میلیارد مترمکعب در روز می‌رسد.
بدعهدی گازی ترکمن‌ها از جایی شروع شد که، زمستان ۱۳۸۶ و درحالی ایران به دلیل بارش شدید برف، سرمای تاریخی و فراگیر در اکثر استان‌های کشور با یک بحران انرژی روبه‌رو شده بود ترکمن‌ها، شیرهای صادرات گاز را روی ایران بستند.
با این بدعهدی ترکمن‌ها به طمع فروش گاز گران قیمت‌تر به ایران، پروژه‌های متعددی برای خودکفایی از واردات گاز این همسایه همیشه ناراضی تعریف و اجرایی شد.
در طول حدود یک دهه گذشته تاکنون نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی، میان‌دستی و پایین‌دستی صنعت گاز ایران انجام شد تا همچون ۱۰ سال قبل با بارش اولین برف زمستانی کشور با بدعهدی‌های ترکمن‌ها غافلگیر نشود.
براساس این سیاست کلان گازی ترکمن‌ها از حدود یک ماه گذشته تاکنون هم مذاکرات و گفت‌وگوهای متعددی بین شرکت گاز ترکمنستان و شرکت ملی گاز ایران بر سر اختلاف حساب حدود دو میلیارد دلاری گازی بین دو طرف انجام شد.در نهایت دوشنبه گذشته (ششم دی‌ماه) شاهد تهدید دیگری برای بالا بردن قیمت گاز سوی ترکمنستان بودیم.
بر همین اساس ترکمنستان مجددا امسال با توجه به کاهش دمای هوا در روزهای گذشته و افزایش مصرف گاز در کشور، فرصت را برای اعمال فشار به ایران غنیمت شمرده و خواستار طلب ادعایی ۸/۱ میلیارد دلاری شده است.
این درحالی است که قراردادهای خرید و فروش گاز قراردادهای بلندمدتی هستند که موارد اختلاف طرفین در آن صرفا از طریق مراجعه به داور مرضی‌الطرفین امکان‌پذیر است و این روش معمول نیست که همزمان با اوج نیاز کشورخریدار، فروشنده به نوعی اقدام به مطرح کردن شرایط غیرمنطقی و غیرقانونی کند.با این حال با وجود درخواست مالی غیرمنطقی ترکمن‌ها هیات ایرانی به سرپرستی حمیدرضا عراقی، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی گاز به عشق‌آباد سفر کرد تا با مذاکراتی، اختلافات موجود را برطرف کند.
این مذاکرات که از چهارشنبه شب آغاز شده بود و تا پنجشنبه شب به طول انجامید در نهایت به حصول توافق منجر شد اما طرف ترکمن صبح جمعه به جای امضای توافق صورت گرفته، بار دیگر بر مواضع اولیه خود تاکید کرد.
یک منبع آگاه درباره جزییات مذاکرات ایران و ترکمنستان درباره صادرات گاز تصریح کرد: ترکمنستان مبلغی را به عنوان بدهی در دولت گذشته مطرح می‌کند و خواستار دریافت یک جای این مبلغ است، این درحالی است که از زمان آغاز به کار این دولت، حساب گاز دریافتی به‌طور کامل پرداخت شده است و اکنون نیز هیات ایرانی پذیرفته بود که میزان بدهی مورد ادعای ترکمنستان را پس از تایید در نهادی بین‌المللی به صورت تقسیط شده پرداخت کند که ترکمن‌ها ابتدا این شرایط را پذیرفتند اما درنهایت بار دیگر بر مواضع اولیه خود تاکید کردند که منجر به ترک مذاکرات از سوی هیات ایرانی شد.
اما در حالی که هیات مذاکره‌کننده ایرانی پس از زیاده‌خواهی ترکمن‌ها در مذاکرات گازی با ترک مذاکرات در حال بازگشت به ایران بودند و معاون وزیر نفت ادامه روابط تجاری را در گرو گازرسانی به ایران اعلام کرده بود، ترکمن‌ها از مواضع خود کوتاه آمده و آماده پذیرفتن شرایط ایران برای امضای توافق جدید شدند.
از این رو در حالی که قرار بود صادرات گاز ترکمنستان به ایران از امروز قطع شود، توافق دو کشور برای تایید نهایی توسط رییس‌جمهور ترکمنستان در اختیار این مرجع قرار گرفت.
بر همین اساس تفاهمنامه گازی بین دو طرف امضا و بحث توقف صادرات گاز ایران به ترکمنستان منتفی شد.
یک مقام مسوول در وزارت نفت با اشاره به توافق ایران و ترکمنستان بر سر اختلاف گازی بین دو کشور گفت: تفاهمنامه جدید گازی بین شرکت ملی گاز ایران و ترکمن گاز امضا شده است.
وی با تاکید بر اینکه با امضای تفاهمنامه گازی عملا موضوع و بحقث توقف صادرات گاز ترکمنستان به ایران منتفی شده است، تصریح کرد: در این صورت ترکمنستان مقید خواهد بود که در جریان صادرات گاز به ایران به هیچ‌وجه با وقفه مواجه نشود.
آماده‌باش گازی ایران
حمیدرضا عراقی‌، مدیرعامل شرکت ملی گاز با اشاره به تولید و مصرف ۷۰۰ میلیون مترمکعب گاز در کشور بیان کرد: اگرچه میزان واردات گاز از ترکمنستان ناچیز است اما بخشی از نیازهای ما را در شمال تامین می‌کند، هرچند که ایران از این کشور، امکان دریافت بیشتر گاز را داریم و همچنان تلاش می‌کنیم به صورت برد- برد ارتباط با این کشور را حفظ کنیم.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با بیان اینکه با انجام پروژه‌های جدید گازرسانی، طول شبکه انتقال و انشعاب کشور به بیش از ۳۰۰ هزار کیلومتر رسیده است، خاطرنشان کرد: هم‌اکنون ۶۸ درصد روستاها از این نعمت طبیعی بهره‌مند هستند.
سناریوی‌های خودکفایی از گاز ترکمنستان
همزمان با عهدشکنی‌های گاه و بیگاه گازی عشق‌آباد علیه تهران در طول پنج سال گذشته تاکنون خط لوله شمال و شمال‌شرق به طول تقریبی یک‌هزار و ۲۴ کیلومتری و خط لوله سوم سراسری به طول یک‌هزار و ۲۷۰ کیلومتری به‌منظور کاهش وابستگی گازی استان‌های حاشیه دریای خزر و شمال‌شرق کشور در مدار بهره‌برداری قرار گرفته است.
از سوی دیگر هم اکنون آخرین مراحل ساخت خط لوله کیاسر- دامغان به طول تقریبی ۱۷۰ کیلومتر و به قطر ۴۲ اینچ توسط سازندگان و پیمانکاران ایرانی در حال انجام بوده که مهم‌ترین هدف از ساخت این خط لوله گاز افزایش پایداری شبکه انتقال گاز در شمال‌شرق و استان‌های حاشیه دریای خزر است.
با ساخت این خط لوله گاز امکان انتقال گاز بیشتر از میادین گازی جنوب به شمال کشور و به ویژه حاشیه دریای خزر فراهم می‌شود، علاوه بر این از حدود سه سال قبل تاکنون مخزن ذخیره‌سازی گاز شوریجه و تاسیسات جدید تقویت فشار گاز در استان‌های شمالی در مدار بهره‌برداری قرار گرفته و حتی امسال رکورد ذخیره‌سازی گاز در این مخزن زیرزمینی برای کاهش وابستگی گازی به ترکمنستان شکسته شده است.