قفل اقتصاد باز می‌شود

گروه اقتصادی- این روزها شاهد بروز تحولاتی مهم در روابط ایران و آمریکا هستیم. در اولین روز معاملات هفته در پی انتشار اخبار مثبت از نشست وزرای خارجه ایران و آمریکا و تماس تلفنی حسن روحانی و باراک اوباما، روسای جمهور ایران و آمریکا، بازار با شوک رو به پایین مواجه شد.روز گذشته بازار ارز با افت ۸۵ تومانی قیمت دلار مواجه شد و قیمت دلار به حدود ۲۹۴۰ تومان هم رسید اما پس از سقوط آزاد دوباره به کانال ۳۰۰۰ تومان بازگشت این در حالی است که قیمت دلار در پایان معاملات هفته گذشته به ۳۰۲۵ تومان رسیده بود. همزمان با فضای مثبت مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ در بازار ارز در ایران شاهد افت قیمتی بودیم که در روز چهارشنبه به دنبال اظهار نظر رییس کل بانک مرکزی در مورد کف قیمت مناسب ۲۹۰۰ تومانی برای دلار، قیمت دلار افزایش یافت و از ۲۹۲۰ تومان به ۳۰۶۰ تومان رسید.
اما اظهار‌نظر رییس کل که با انتقادهای فراوانی مواجه و به نوعی خود‌زنی جهت جلوگیری از شوک قیمتی دلار تعبیر شد تنها یک روز بازار را به عدم سقوط قیمت متقاعد کرد و روز پنجشنبه دوباره قیمت افت کرد و به ۳۰۲۵ تومان رسید.روز گذشته نیز به دلیل انتشار اخبار مثبت از مذاکرات ایران و آمریکا در روز جمعه، بازار با شدت قیمت بیشتری سقوط کرد.این سقوط محدود به دلار نبوده است؛ یورو با ۱۱۵ تومان کاهش به ۴۰۱۰ تومان، پوند انگلیس با ۷۵ تومان کاهش به ۴۷۸۵ تومان و درهم امارات با ۲۰ تومان کاهش به ۸۰۰ تومان رسید.قیمت سکه بهار آزادی نیز با ۲۶ هزار تومان کاهش به ۹۴۵ تومان، نیم سکه با ۹ هزار تومان افت به ۴۹۶ هزار تومان، ربع سکه بدون تغییر نسبت به روز پنجشنبه ۳۱۰ هزار تومان و سکه یک گرمی با پنج هزار تومان کاهش به ۲۰۰ هزار تومان رسیدند.فعالان بازار پیش‌بینی افت بیشتر قیمت را در ادامه معاملات دارند و از توقف خرید و شکل‌گیری صف فروش خبر می‌دهند.فعالان حاضر در بازار می‌گویند از صبح دیروز مردم فقط درباره قیمت دلار سوال کرده‌اند و کمتر کسی دلار خریده یا فروخته است. عملا امروز بازار ارز فقط شاهد رکورد‌زنی دلار بوده و برخلاف روزهای قبل معامله چندانی در آن انجام نشده است.البته با توجه به اخبار و روند هفته گذشته احتمال کاهش قیمت ارز و سکه در روزهای آینده نیز افزایش یافته است و با شروع عرضه ذخایر خانگی ارز و طلا به بازار، چشم‌انداز کاهشی پیش‌روی این بازارها انتظار می‌رود. در عین حال، با توجه به مقتضیات تعادل مالی دولت، دولت تحمل کاهش شدید در قیمت ارز را نخواهد داشت و با ابزارهای گوناگون جلوی سقوط ارز را خواهد گرفت. در همین راستا، حضور دوباره سیف و ارسال سیگنال مجدد برای جلوگیری از کاهش دلار نیز دور از انتظار نیست.حال باید دید باز هم رییس کل بانک مرکزی درباره قیمت ارز در بازار موضع‌گیری خواهد کرد یا این بار با موضع سکوت خود، خواهد گذاشت بازار به روند عادی خود ادامه دهد.انتظار می‌رود تا معلوم شدن نتایج اولین دور مذاکرات هسته‌ای در سه هفته آینده، وضعیت ابهام در بازار ادامه‌دار باشد و پس از آن با مشاهده نخستین نشانه‌های رویکرد عملی غرب به برنامه هسته‌ای ایران، این دو بازار نیز به سمت تعادل میان مدت حرکت کنند.
در روزهای آینده قیمت ارز کاهش می‌یابد
محمد حسن‌نژاد یک عضو شورای پول و اعتبار خاطرنشان کرد: برآیند مذاکرات ایران در نیویورک و گفت‌وگو‌ی تلفنی رییس‌جمهور با رییس‌جمهور آمریکا امیدواری‌هایی را ایجاد کرده است و ما در بخش اقتصاد خوشبین هستیم که با کاهش تحریم‌ها مواجه شویم‌ اما باید بپذیریم که نمی‌شود انتظار داشت در مدت کوتاهی همه تحریم‌ها برداشته شود.وی افزود: این موضوع که تحریم جدیدی به تحریم‌های سابق اضافه نشود و شیب تحریم‌ها رو به کاهش باشد خود یک امیدواری در بازار ایجاد می‌کند کمااینکه در روزهای اخیر شاهد اثرات آن در بازار و مراودات اقتصادی بوده‌ایم.این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با اشاره به صحبت‌های چند روز اخیر رییس کل بانک مرکزی در مورد نرخ ارز‌ گفت: من فکر می‌کنم رییس بانک مرکزی اگر هم نظر‌ خاصی روی نرخ ارز دارد نباید آن را اعلام می‌کرد چرا‌که همین اعلام به بازار جهت و سمت و سو می‌دهد و اثرات منفی خواهد داشت.
وی به ایسنا گفت: آنچه در قانون آمده، مدیریت شناور نرخ ارز است‌ اما آنچه مشخص است نرخ واقعی ارز بسیار پایین‌تر از آن است که در بازار شاهد هستیم و اینکه بگوییم در صورت کاهش بیشتر قیمت ارز صادرکنندگان دچار مشکل می‌شوند، منطقی و علمی نیست.حسن‌نژاد تاکید کرد: ما در طول حدود یک سال شاهد کاهش محسوس ارزش پول ملی و در مقابل افزایش بی‌سابقه نرخ دلار بوده‌ایم که شاید در دنیا با این سرعت تغییرات بی‌سابقه بوده و با افزایش قیمت ارز نیز هیچ‌گاه ندیدیم که صادرکنندگان منفعت ببرند، پس اینکه بگوییم کاهش قیمت ارز صادر‌کننده را دچار مشکل می‌کند درست و منطقی نیست و تنها عده‌ای واردکننده و دلال‌های سودجو هستند که نگران کاهش قیمت ارز در شرایط فعلی بازار هستند.
نماینده مردم مرند در مجلس شورای اسلامی در پایان تصریح کرد: آنچه باید به آن امیدوار بود کاهش بیشتر قیمت ارز است و با توجه به تاثیرات سیاسی و تحولات اخیر در مراودات سیاسی بین ایران و کشورهای بزرگ جهان این امیدواری وجود دارد که در صورت عدم دخالت یا تصمیمات غیرکارشناسی کاهش قیمت ارز ادامه پیدا کند‌ ضمن آنکه در روزهای آینده شاهد تاثیر تصمیمات اقتصادی در بازار ارز نیز خواهیم بود و این تصمیمات در کنار موضوعات سیاسی می‌تواند سرعت بیشتری به کاهش نرخ ارز بدهد.
جلوی کاهش قیمت ارز را نگیرید
وی با انتقاد از اظهارات اخیر رییس بانک مرکزی مبنی بر اینکه کاهش بیشتر قیمت ارز به نفع کشور نیست، گفت که هیچ‌کسی حق ندارد جلوی کاهش قیمت ارز و سکه را بگیرد.
در همین حال ارسلان فتحی‌پور، رییس کمیسیون اقتصادی مجلس در واکنش به اظهارات اخیر رییس کل بانک مرکزی مبنی بر اینکه در حال حاضر نرخ ارز در بازار به کف قیمت رسیده است و کاهش بیشتر آن به نفع کشور نیست، گفت: انتظار نداشتیم آقای سیف چنین صحبت‌هایی را مطرح کند چون همه می‌دانند که تقاضا و عرضه نرخ ارز را مشخص می‌کند و نمی‌توان گفت که ارز نباید از فلان قیمت کمتر فروخته شود.
وی افزود: عرضه و تقاضا در بحث مبادلات تجاری قیمت ارز را مشخص می‌کند که به باور ما این نرخ باید کاهش پیدا کرده و قطعا کمتر خواهد شد.
رییس کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه بعد از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آرامشی در بازار کشور به وجود آمد، گفت: بعد از انتخابات وضعیت کشور به سمت و سوی قیمت‌های واقعی رفت و به دنبال آن نرخ‌های حبابی و کذایی شکسته شد.وی افزود: باید قیمت‌ها به وضعیتی برسد که مردم بتوانند مسکن، کالاهای اساسی و حتی سکه و ارز را با نرخ واقعی آن خریداری کنند. اینکه یک دفعه قیمت ارز از ۱۰۰۰ به ۳۰۰۰ تومان رسید اتفاق قابل قبولی نبود.
فتحی‌پور اضافه کرد: حال سوال این است که مگر بانک مرکزی باعث فروکش کردن قیمت ارز شده است که اکنون آقایان می‌گویند که نرخ ارز نباید کمتر از این شود؟ به دلیل تقاضا و عرضه و آرامش به وجود آمده در بازار قیمت ارز کاهش پیدا کرد.
رییس کمیسیون اقتصادی مجلس خاطر‌نشان کرد: با امید به وجود آمده در جامعه مردم به حاکمیت و دولت اعتماد کردند پس نباید اینگونه در مورد کاهش قیمت ارز و سکه اظهار نظر کنیم، این اظهارنظرها بازار را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
وی با تاکید بر اینکه نباید مانع رسیدن قیمت ارز به قیمت واقعی‌اش شویم، گفت: مردم پیش از این ارز را به عنوان کالا و سرمایه‌ای در خانه‌هایشان نگهداری می‌کردند اما امروز ارز را به بازار وارد کردند که با به وجود آمدن تعادل نسبی در تقاضا و عرضه ارز نرخ ارز در بازار فروکش کرد. طبیعتا این کاهش قیمت‌ها در قیمت سایر کالاها نیز تاثیر بسزایی دارد.
فتحی‌پور با تاکید بر افزایش قدرت خرید مردم گفت: در شرایطی که تورم نقطه به نقطه ۴۲ درصد و تورم سالانه بالای ۳۸ درصد است باید کاری کنیم که قدرت خرید مردم افزایش پیدا کرده و آنها بتوانند زندگی متعادل، مناسب و استانداردی داشته باشند به طوری که بدون دغدغه بتوانند مواد غذایی و نیازهای درمانی‌شان را تامین کنند.
رییس کمیسیون اقتصادی مجلس با تاکید بر اینکه کسانی که از وضعیت معیشتی مردم بی‌خبرند، نباید اظهارنظر کنند، افزود: مردم منتظر کاهش قیمت‌ها هستند که اگر این اتفاق رخ ندهد برای ما عیب است. امروز مردم به دولت اعتماد کردند که با همین اعتماد آرامش و امیدی در جامعه به وجود آمده است.
وی ادامه داد: امروز دیگر وعده و وعید‌ها و دروغ‌ها تمام شده است پس باید با مردم همراه باشیم و بهبود وضعیت معیشتی مردم را در اولویت قرار دهیم، این انتظار مردم از دولت تدبیر و امید است.
فتحی‌پور خاطر‌نشان کرد: مجلس، دولت و قوه قضاییه باید در کنار هم برای تثبیت وضعیت اقتصادی و به دنبال آن رسیدن قیمت ارز و سکه به نرخ واقعی و نه کذایی تلاش کنند. براین اساس کسی حق ندارد جلوی کاهش قیمت ارز و سکه را بگیرد، باید این نرخ‌ها به قیمت واقعی خود نزدیک شود تا مردم زندگی‌شان را با آرامش ادامه دهند.
رییس کمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: باید کاری کنیم تا مردم دیگر مجبور نشوند خانه‌ای را با رهن و کرایه‌های کلان اجاره کنند یا مجبور باشند برای درمان خود پول‌های هنگفتی بپردازند. همه باید تلاش‌شان بر بهبود وضعیت مردم باشد تا قیمت‌هایی که یک شبه افزایش پیدا کرد به نرخ واقعی خود برسد و جامعه به آرامش دست پیدا کند.
وی با تاکید بر اینکه قیمت واقعی ارز را میزان عرضه و تقاضا تعیین می‌کند، گفت: در دولت گذشته اقتصاد با رویکردهای دستوری مدیریت می‌شد، کاری که نادرست بود پس ما که به این رویکرد ایراد می‌گرفتیم نباید خودمان اقتصاد را دستوری کنیم.
نوسان به اقتصاد ضرر می‌زند
‌محسن جلال‌پور‌، نایب رییس اتاق ایران نیز در مورد نوسانات اخیر قیمت ارز گفت: ‌تردیدی نیست مدیریت قیمت ارز طی سال‌های گذشته علمی و کارشناسی نبوده و از آنجا که این مدیریت سلیقه‌ای و بنا به ضرورت‌های زمان تنظیم شده صدمه فراوانی به اقتصاد کشور وارد کرده است.‌
وی به تسنیم گفت: ‌از این رو بهترین تصمیم برای باز گرداندن آرامش به بازار ارز اجرای مصوبات برنامه‌های چهارم و پنجم بود و هست که بر مبنای آن باید در سال‌های گذشته نرخ ارز متناسب با نرخ تورم داخلی و خارجی افزایش پیدا می‌کرد.‌
جلال‌پور ادامه داد: ‌آنچه در یک سال و نیم اخیر شاهد آن بودیم در واقع جهش نرخ ارز به علت اجرا نشدن احکام برنامه‌های چهارم و پنجم در مورد ارز بود که متاسفانه کل اقتصاد کشور را تحت‌تاثیر قرار داد.‌وی افزود: ‌خوشبختانه رییس کل بانک مرکزی هفته گذشته در اظهار نظری سنجیده، افت یک باره و توهمی دلار در بازار را منطقی ندانست و همین سخنان باعث شد امروز که شوک سیاسی داشتیم، قیمت بی‌دلیل و تحت تاثیر هیجانات روانی افت نکند.‌
عضو هیات‌رییسه اتاق ایران گفت: ‌واقعیت این است که قیمت ارز یک تیغ دو لبه است و هر دو لبه افزایش و کاهش آن فواید و مضراتی می‌تواند داشته باشد‌ به همین دلیل نیز سیاست‌گذاری در این مورد باید به گونه‌ای باشد که عوامل پیرامونی کمترین تاثیر را بر قیمت‌ها داشته باشد.‌
جلال‌پور با اشاره به شرایط فعلی اقتصاد کشور گفت: ‌باید قبول کنیم طی چند سال اخیر تورم بالا، فاصله واقعی قیمت دلار و ریال را افزایش داده است و پایین نگه داشتن مصنوعی آن هم آسیب‌های زیادی به توان صادراتی و تولید ما وارد کرده است.‌
وی ادامه داد: ‌‌از سوی دیگر افزایش قیمتی دلار نیز طی دو سال اخیر جهشی بوده و همین جهش نیز آسیب‌های بسیاری به دنبال داشته است، از این رو اگر قرار است تعدیلی در قیمت‌ها به وجود بیاید باید در یک روند ملایم و حداکثر بین ۱ تا ۵/۱ درصد در ماه کاهش یابد.‌
جلال‌پور گفت: ‌خوشبختانه روند حرکتی اقتصاد کشور روبه بهبود است و باید اجازه و فرصت داد تا این روند رو به بهبود، تغییرات واقعی ایجاد کند تا در پی آن ارزش برابری دلار و ریال نیز واقعی شود.‌
رابطه با آمریکا در اقتصاد معجزه نمی‌کند
سیدبهاء‌الدین حسینی‌هاشمی یک کارشناس اقتصادی اظهار کرد: بخش عمده‌ای از مشکل اقتصاد ما ناشی از عدم مدیریت و ناکارآمدی است و اینکه اقتصاد ما رشد منفی پیدا کرد، علت‌های مختلفی در این موضوع دخالت داشتند.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین دلایل در این رابطه عدم استفاده از ظرفیت کامل منابع است که مهم‌ترین منابع هم مربوط به منابع مدیریتی و نیروی انسانی می‌شود و بعد از آن باید به منابع طبیعی اشاره کرد‌ همچنین باید به برنامه‌ریزی توجه کافی داشت و جزیره‌ای کار نکرد.
این کارشناس مسایل اقتصادی اظهار داشت: البته نباید از اثر مشارکت در بعد بین‌الملل در همه زمینه‌ها غافل شد و در اقتصاد هم نمی‌توان این مساله را نادیده گرفت، ما در کشور یک خزانه ریالی داریم و از سوی دیگر هم یک پس‌انداز در سایر کشورها وجود دارد، پس‌انداز کشور ما رشد منفی داشته و افزایش سرمایه‌گذاری از محل پس‌انداز ملی برای ما مقدور نبود و در واقع در این رابطه رشد ما منفی بود.
حسینی‌هاشمی با بیان اینکه در کشور ما پس‌انداز واقعی برای توسعه سرمایه‌گذاری که معیار رشد و توسعه است وجود نداشت‌ به فارس گفت: اکثر کشورها از یک خزانه غنی به اسم خزانه بین‌الملل برخوردارند و در واقع از سایر ملت‌ها برای توسعه خود استفاده می‌کنند.
وی اضافه کرد: ایران یک مزیت نسبی بسیار خوبی برای سرمایه‌گذاری خارجی دارد‌ چرا‌که ایران کشوری ثروتمند است و به راحتی می‌تواند در طول سال ۲۰۰ میلیارد دلار منابع طبیعی خود را به پول تبدیل کند که این ۲۰۰ میلیارد دلار پشتوانه بسیار خوبی برای سرمایه‌گذاری‌های خارجی و همچنین انگیزه بسیار مناسبی در این زمینه است.
حسینی ‌هاشمی اظهار داشت: ما ۷۵ میلیون نفر جمعیت داریم که این رقم با جمعیت کشورهای اطراف ایران می‌تواند هسته مرکزی سرمایه‌گذاری قرار گیرد و با کشورهای اطراف خودش تجارت کند‌ چرا‌که آنها هم در این رابطه نیازمند هستند که یک مرکز قدرتمند تشکیل دهند چراکه ما به آب‌های آزاد دسترسی داریم و نیروی انسانی خوب و موقعیت مناسبی هم داریم و در واقع این یک فرصت طلایی برای ماست.مدیرعامل سابق بانک‌های تات و صادرات گفت: ما نمی‌توانیم انکار کنیم که قطع روابط خارجی در اقتصاد ‌تاثیر دارد و البته تاثیر زیادی هم دارد و از آنجایی که ما برخی مشکلات را در این رابطه داشتیم نه تنها نتوانستیم از پس‌اندازها استفاده کنیم،‌ بلکه استفاده از سرمایه‌گذاری‌های ملی را هم با مشکل مواجه کرد‌ چرا‌که تحریم‌هایی علیه ما وضع شده بود که از جمله آن می‌توان به تحریم بانک مرکزی و ممنوعیت استفاده از سوئیفت اشاره کرد.وی ادامه داد: سوئیفت یک شبکه ارتباطی ویژه بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری است و اگر نتوانیم با آن ارتباط برقرار کنیم، در واقع رابطه ما با دنیای پولی و سرمایه‌گذاری قطع می‌شود.
این کارشناس مسایل اقتصادی گفت: همه این مسایل دست به دست هم داد تا ما نتوانیم از منابع به درستی استفاده کنیم و حتی واردات ما چه در زمینه کالا و چه در زمینه تکنولوژی با مشکل مواجه شد.