قمار سیاسی بزرگ سوناک

رقابت برای ورود به خانه شماره ۱۰ خیابان «داونینگ استریت»، پس از اعلام تاریخ برگزاری انتخابات سراسری در انگلیس، در حالی آغاز شده است که طبق نظرسنجی‌ها، حزب حاکم محافظه‌کار هیچ شانسی برای پیروزی در انتخابات ندارد و تصمیم ناگهانی «ریشی سوناک» برای به‌ جلو انداختن زمان این رویداد سیاسی در واقع آخرین میخ بر تابوت ۱۴سال حکومت محافظه‌کاران بر جزیره خواهد بود.
نخست‌وزیر انگلیس عصر چهارشنبه هفته گذشته در هوای بارانی لندن، مقابل دفتر خود حاضر شد و اعلام کرد که انتخابات سراسری در این کشور ۴جولای (۱۴تیرماه) برگزار می‌شود. او در حالی که هر لحظه بر اثر شدت باران خیس‌تر می‌شد، گفت که در تماس تلفنی با چارلز سوم پادشاه انگلیس موافقت وی را برای انحلال پارلمان گرفته است. به این ترتیب قرار بود روزهای پنجشنبه و جمعه پارلمان انگلیس آخرین لوایح پیشنهادی دولت را بررسی کند و سپس منحل شود.
سوناک در سخنان خود اظهار داشت: اکنون زمان تصمیم‌گیری درباره آینده است. برای اینکه تصمیم بگیریم آیا می‌خواهیم پیشرفت‌هایی را که به دست آورده‌ایم، ادامه دهیم یا اینکه بدون هیچ برنامه‌ای به عقب بازگردیم.
وی ادعا کرد که حزب محافظه‌کار برخلاف حزب کارگر، در تمامی حوزه‌ها برنامه‌ها دارد و مردم کشور می‌توانند در شرایطی که اوضاع بین‌المللی، دوران بی‌ثباتی را سپری می‌کند، به سیاست‌های حزب او اعتماد کنند. او در حالی این ادعا را مطرح کرد که محبوبیت حزب حاکم طبق قریب به اتفاق نظرسنجی‌ها ۲۰واحد درصد نسبت به حزب رقیب (کارگر) کمتر است و انتظار می‌رود که در انتخابات پیش‌رو شکست سنگینی را تجربه کند. حزب محافظه‌کار در انتخابات شوراهای شهر انگلیس که سه هفته پیش برگزار شد، نزدیک به ۵۰۰کرسی خود را از دست داد و به این ترتیب از جایگاه نخست به رده سوم سقوط کرد.
گزارش‌ها حاکی از آن است که مشاوران دولت به سوناک هشدار دادند که اکنون زمان مناسبی برای برگزار انتخابات سراسری نیست، با این حال اکنون ۶ هفته به برگزاری انتخابات باقی مانده و سوناک به تعبیر ناظران، دست به بزرگ‌ترین قمار در زندگی سیاسی خود زده است.
به گزارش ایرنا، انتخابات در انگلیس طبق یک سنت دیرینه در فصل بهار یا پاییز برگزار می‌شود. آخرین بار در سال ۱۹۴۵ بود که انتخابات سراسری انگلیس در تابستان برگزار شد. «وینستون چرچیل» نخست‌وزیر پیشین انگلیس گمان می‌کرد که می‌تواند از محبوبیت خود برای مدیریت کشور در دوران جنگ جهانی دوم استفاده کند و حزب محافظه‌کار را برای یک دوره دیگر بر مسند قدرت نگه دارد اما محاسبات او اشتباه از آب درآمد. نتیجه انتخابات نشان داد که نگرانی مردم درباره دوران پساجنگ و مدیریت اوضاع داخلی کشور، باعث پیروزی خیره‌کننده حزب رقیب (کارگر) شد؛ اتفاقی که به گواه تاریخ حزب محافظه‌کار را شوکه کرد.
جالب اینجاست که نتایج نظرسنجی‌ها پیش از برگزاری انتخابات جولای ۱۹۴۵ نشان می‌داد که چرچیل از محبوبیت بالایی در میان مردم انگلیس برخوردار است و همه‌ چیز برای ادامه قدرت او مهیا بود. با این حال نتایج انتخابات ثابت کرد که مردم انگلیس به مدیریت او درخصوص مسائل غیرجنگی اعتماد ندارند.
طبق آخرین نظرسنجی‌های صورت گرفته در انگلیس، محافظه‌کاران تحت رهبری ریشی سوناک نه تنها شانسی برای پیروزی در انتخابات آتی ندارند که شکست سنگینی را تجربه خواهند کرد. این نکته را باید در نظر گرفت که سوناک در حزب محافظه‌کار نیز از محبوبیت زیادی برخوردار نیست و انتخاب او به عنوان رهبر حزب حاکم در میان یک بحران سیاسی رخ داد. سوناک به عنوان یک عنصر هندی‌تبار در انتخابات درونی حزب محافظه‌کار در تابستان ۲۰۲۲ به «لیز تراس» انگلیسی‌الاصل باخت. پس از سقوط دولت ۴۴روزه تراس، سوناک رقیب جدی نداشت و طی چند روز قدرت را به دست گرفت.
تاکنون اعضای ارشد حزب حاکم محافظه‌کار، به ویژه طیف دست راستی این حزب، تلاش کرده‌اند تا وی را از قدرت برکنار کنند. چند ماه پیش هم چند نامه عدم اعتماد به رهبری سوناک برای رییس فراکسیون حزب محافظه‌کار ارسال شد اما به دلیل اینکه به حدنصاب نرسید، کار به انتخابات کشیده نشد.
مشاهده این شکاف در داخل محافظه‌کاران مردم را نسبت به آینده این حزب دلسرد کرده است. تازه‌ترین یافته‌های موسسه معتبر «یوگوو» نشان می‌دهد که ۴۷درصد مردم انگلیس حامی حزب کارگر به رهبری کی‌یر استارمر و ۲۰درصد طرفدار
محافظه‌کاران هستند.
سوناک با استناد به آمارها و شاخص‌های اخیر در کشور ادعا می‌کند که سیاست‌ها و برنامه‌های دولت او در مسیر درستی پیش می‌رود. ساعاتی پیش از آنکه او تاریخ برگزاری انتخابات را تعیین کند، مرکز آمارهای ملی انگلیس اعلام کرد که نرخ تورم در این کشور به پایین‌ترین حد طی سه سال گذشته رسیده است.
شاخص تورم پس از شکست رکورد ۱۱‌درصدی در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۳/۲‌درصد در ماه آوریل ۲۰۲۴ رسید که یک کاهش چشمگیر به شمار می‌رود. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که این شاخص از مرز ۲‌درصد عبور کرده و پیش از اوج‌گیری مجدد، به ۸/۱‌درصد برسد. بدیهی است این دوره کوتاه زمان مناسبی برای دولت شکننده سوناک است که برای جلب آرای انتخاباتی، مصادره به مطلوب کند.
در حوزه کاهش آمار مهاجران نیز سوناک طرح جنجال‌برانگیز اخراج این افراد به کشور آفریقایی رواندا را ماه پیش در مجلس تصویب کرد. نخستین گروه پناهجویان قرار است تابستان امسال اخراج شوند. در حالی که گروه‌های حقوق بشری برای جلوگیری از انجام این پرواز فعال شده‌اند، سوناک می‌گوید که انتقال پناهجویان پس از برگزاری انتخابات سراسری صورت می‌گیرد.
افزایش ۷۵‌میلیارد پوندی بودجه دفاعی انگلیس از دیگر تصمیماتی است که سوناک طی هفته‌های اخیر گرفت. او به بهانه افزایش تهدیدهای بین‌المللی و ادعای تبدیل شدن جهان به مکانی خطرناک‌تر از پایان جنگ سرد، اعلام کرد که ۷۵‌میلیارد پوند به بودجه دفاعی این کشور اضافه خواهد کرد.
او چهارم اردیبهشت در یک کنفرانس خبری با حضور دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در لهستان اعلام کرد: ما مخارج دفاعی را تا سال ۲۰۳۰ به ۵/۲‌درصد تولید ناخالص داخلی افزایش خواهیم داد. این طرح ۷۵‌میلیارد پوند دیگر به بودجه دفاع کشور اضافه و جایگاه ما را به عنوان بزرگ‌ترین قدرت دفاعی در اروپا تضمین می‌کند.
در همین پیوند وزیر دفاع انگلیس هفته پیش از سفارش ۶ ناو جنگی جدید خبر داد و ادعا کرد که این تصمیم در پی تصمیم دولت برای افزایش بودجه دفاعی کشور اتخاذ شده است. این در حالی است که اولا کارشناسان نظامی نحوه محاسبات صورت گرفته در طرح افزایش بودجه نظامی دولت را زیر سوال می‌برند و معتقدند اختصاص ۵/۲‌درصد تولید ناخالص داخلی طی ۶‌سال آینده، معادل ۷۵‌میلیارد پوند نمی‌شود، در ثانی اوضاع ارتش انگلیس طبق گزارش‌ها به حدی شکننده و ضعیف است که «اگر جنگ شود مهمات نظامی آن در عرض چند روز تمام می‌شود».
از این منظر ادعاهای تبلیغاتی سوناک برای جمعیت رای‌دهنده انگلیس چنگی به دلی نمی‌زند و طبق آمارها، تغییری در محبوبیت این حزب ایجاد نکرده است. رسانه‌های انگلیس می‌گویند احتمالا نخست‌وزیر به این نتیجه رسیده است که شاخص‌ها در کشور طی ماه‌های آینده به ضرر دولت خواهد بود یا در بهترین حالت تغییری نمی‌کند، به همین خاطر او زمان برگزاری انتخابات را جلو انداخته است.
سوناک هفته پیش در یک جلسه تبلیغاتی ادعا کرد که حزب کارگر می‌خواهد اینگونه وانمود کند که نتیجه انتخابات از پیش تعیین شده و آنها پیروز میدان هستند. در مقابل رهبر حزب کارگر هشدار داد که اگر محافظه‌کاران برای پنج سال دیگر قدرت داشته باشند، «هیچ چیز در کشور تغییری نخواهد کرد».
نظریه‌پردازان در انگلیس معتقدند که حزب کارگر در انتخابات پیش‌رو ۴۰۰کرسی پارلمان را تصاحب و شکست سنگینی را به محافظه‌کاران تحمیل خواهد کرد و اگر چنین شود، رکورد انتخابات سال ۲۰۱۹ که در جریان آن، «بوریس جانسون» با اختلاف ۸۰کرسی پارلمانی، بر حزب کارگر تحت رهبری «جرمی کوربین» غلبه کرد، شکسته خواهد شد.
پارلمان انگلیس ۶۵۰ کرسی دارد و حزبی که اکثریت کرسی‌ها (نصف به علاوه یک) را در اختیار داشته باشد، صاحب قدرت است و می‌تواند دولت تشکیل دهد. گاهی پارلمان در وضعیت معلق قرار می‌گیرد و هیچ‌کدام از احزاب سیاسی انگلیس نمی‌توانند اکثریت ۶۵۰کرسی مجلس عوام (۳۲۶کرسی) را به دست آورند. در صورت بروز این وضعیت، حزبی که بیشترین کرسی‌های مجلس عوام را به دست آورده است برای تشکیل دولت باید با یک حزب دیگر ائتلاف کند.
برخی ناظران بر این باورند که حزب کارگر هم قادر به تصاحب اکثریت کرسی‌های مجلس عوام نیست و احتمالا پدیده «پارلمان معلق» رخ خواهد داد. به هر روی پنجم جولای (۱۵تیر‌ماه) نتیجه انتخابات انگلیس روشن و مشخص خواهد شد که کلید خانه شماره ۱۰ برای پنج سال آینده در اختیار کدام حزب قرار خواهد گرفت.