لایحه فرونشست زمین در یک قدمی بررسی در مجلس

فرونشست در کشور متولی خاصی ندارد و این موضوع سبب شده تا شورای شهر تهران تصمیم بگیرد از طریق شورای عالی استان‌ها، لایحه‌ای به مجلس ارائه دهد تا حداقل دستگاه مسوول مساله فرونشست زمین در کشور مشخص شود تا بتوان برای این مساله فکری کرد. اواخر سال گذشته سلسله جلساتی در کمیته عمران شورای شهر تهران پیرامون بررسی وضعیت فرونشست زمین در شهر تهران برگزار شد که هدف از برگزاری این جلسات، تدوین گزارشی در مورد وضعیت فرونشست در کشور و تهران و ارائه آن به شورای عالی استان‌ها و پس از آن ارائه لایحه‌ای به مجلس بود تا بالاخره متولی و دستگاه مسوول فرونشست زمین در کشور مشخص شود و حالا بعد از گذشت حدودا یک ‌سال، آخرین وضعیت این مهم نشان می‌دهد که هنوز بررسی این موضوع ادامه دارد.
محمدآقامیری رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران، در مورد علت فرونشست زمین با تاکید بر اینکه اغلب فرونشست‌ها در کشور به علت بهره‌برداری بیش از حد آب‌های زیرزمینی اتفاق می‌افتد، گفت: فرونشست‌ها غالبا در نتیجه افت تراز آب زیرزمینی بر اثر پمپاژ و برداشت آب زیرزمینی، نفوذناپذیر کردن سطوح شهری، انحراف روان آب سطحی و اجرای سیستم‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری رخ می‌دهد که این پدیده مخصوص ایران و تهران نیست، بلکه فرونشست زمین مشکلات اساسی و روزافزونی را در بسیاری از کشورهای جهان اعم از مکزیک، استرالیا، کلمبیا، چین، آمریکا و… به خصوص در نقاط خشک و کم‌باران ایجاد کرده و در ایران نیز باید بگویم که تقریبا تمام دشت‌های کشور که آب شیرین زیرزمینی دارند در معرض خطر جدی فرونشست قرار دارند.
فرونشست آخرین و غیرقابل بازگشت‌ترین مرحله از فرآیند بیابان‌زایی
آقامیری با بیان اینکه دقت داشته باشیم که فرونشست پدیده‌ای خطرناک است که به عنوان آخرین و غیرقابل بازگشت‌ترین مرحله از فرآیند بیابان‌زایی شناخته می‌شود، می‌افزاید: در حال حاضر حدود ۲۹ استان درگیر فرونشست شدند و این در حالی است که فرونشست زمین پدیده‌ای غیرقابل برگشت است که علاوه بر اثرگذاری مستقیم بر سازه‌ها و زیرساخت‌ها در اطراف محدوده فرونشست، موجب بروز مخاطرات جانبی و کاهش تاب‌آوری در برابر سایر مخاطرات نیز می‌شود، چراکه این پدیده با ایجاد تغییر در وضعیت توپوگرافی منطقه و تراکم خاک و کاهش نفوذپذیری می‌تواند موجب بروز تغییرات چشمگیری در هیدرولوژی منطقه شود و مناطق شهری به دلیل تراکم جمعیت، ساختمان‌ها و شریان‌های حیاتی و… در مقابل فرونشست آسیب‌پذیرتر هستند.
فرونشست در ایران بسیار جدی است
آقامیری با بیان اینکه ۵۵ سال از اولین گزارشات مشاهده فرونشست زمین در ایران می‌گذرد، اما متاسفانه با وجود هشدارهای متخصصان امر تاکنون قوانین چندان کارآمدی در خصوص فرونشست وضع و اجرایی نشده است، ادامه می‌دهد: در قوانین بالادستی فعلی قوانینی که در آن مستقیما در خصوص فرونشست زمین اشاره شده باشد، بسیار محدود بوده و جوابگوی این پدیده بحرانی و رو به رشد نیست، این در حالی است که فرونشست در ایران بسیار جدی است. پس با توجه به اهمیت موضوع فرونشست و اثرات همه‌جانبه آن از یک طرف و نبود قوانین جامع و کارآمد از طرف دیگر، سبب شد تا در کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران با همکاری شورای عالی استان‌ها جلسات متعدد تخصصی با حضور مسوولان دستگاه‌های ذی‌ربط، متخصصان و اساتید دانشگاه‌های معتبر در خصوص واکاوی پدیده برگزار شود که در این جلسات تلاش شد تا ضمن بررسی راهکارهای فنی و اجرایی در زمینه کنترل و مقابله با تاثیرات فرونشست، نواقص و ضعف‌های قوانین موجود نیز احصا شود.
وی در مورد نتیجه برگزاری این جلسات با متخصصان می‌گوید: در حال حاضر این طرح در کمیسیون‌های شورای عالی استان‌ها در حال بررسی است و هنوز جلسات بررسی نهایی آن با حضور اساتید و متخصصان امر در حال برگزاری است. هرچند که براساس برنامه‌ریزی‌هایمان این طرح باید در آبان و نهایتا آذر سال جاری نهایی و در قالب لایحه به مجلس ارسال می‌شد، اما متاسفانه تعدادی از دستگاه‌ها با ما خوب همکاری نکرده و برخی نیز در معرفی نماینده تام‌الاختیار چندماهی تعلل کردند و این مسائل سبب شد که جمع‌بندی نهایی این طرح به طول بینجامد؛ اما امید داریم تا قبل از آغاز سال جدید این لایحه از طریق شورای عالی استان‌ها به مجلس ارسال شود.