لبنان چوب همسایگی سوریه را می‌خورد

مسعود سلیمی
لبنان و به‌طور خاص بیروت در روزگاری نه‌چندان دور در سال‌های پس از استقلالش از فرانسه تا نیمه‌های دهه ۷۰ میلادی، سرزمین آرامش، سرزمین صلح و دوستی بود؛ گروه‌های نژادی و مذهبی متنوع و متعدد چه در هرم قدرت و چه از منظر روابط اجتماعی با مسالمت کامل کنار هم زندگی می‌کردند.
پس از یک جنگ طولانی داخلی که ردپای مداخلات خارجی در آن به روشنی دیده می‌شد و پس از تحمل خسارت فراوان مادی و معنوی از سال‌های آغازین هزاره سوم میلادی، لبنان رفته رفته به سوی آرامش و حکومت دموکراتیک و زندگی مسالمت‌آمیز پیش می‌رفت اما با ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر وقت جرقه‌های جنگ در فضای لبنان درخشیدن گرفت و به دنبال آن با توجه به اختلاف تشکل ۱۴ مارس که گروه لائیک و طرفدار رفیق حریری را دربرمی‌گیرد، با حزب‌الله و سقوط دولت ائتلافی سعد حریری رفته رفته یک بحران جدید و به تبع آن یک درگیری داخلی و به تعبیری میان‌فرقه‌ای در لبنان آغاز شد.
از طرفی سوریه که خود را نه یک همسایه که یک بزرگ‌تر در قبال لبنان می‌داند از همان آغاز اختلاف و سپس ترور رفیق حریری نقش مهمی در ایجاد بحران ایفا می‌کرد و سپس با بروز بحران سوریه و به دنبال آن جنگ ویرانگری که در آستانه سه ساله شدن قرار دارد، لبنان و به‌طور خاص بیروت نتوانست و نمی‌تواند پای خود را از آتش و خون و مرگی که بخشی از خاورمیانه را دربرگرفته، بیرون بکشد؛ درگیری میان طرفداران و مخالفان اسد در خاک لبنان از یکسو و حمایت علنی حزب‌الله از دولت دمشق از طرف دیگر، بر اختلاف قومی و مذهبی لبنان دامن زده است.
سعد حریری، نخست‌وزیر پیشین لبنان که در انفجار جمعه بیروت شاهد کشته شدن وزیر اقتصاد کابینه سقوط کرده خود بود، به‌طور تلویحی انگشت اتهام را به سوی حزب‌الله نشانه رفته است. او که هنوز نتیجه دادگاه بین‌المللی رسیدگی به قتل پدرش به تحقق نپیوسته در بیانیه‌ای که پس از انفجار جمعه گذشته منتشر کرد، از عدالت‌گریزانی سخن گفت که از حضور در پیشگاه دادگاه بین‌المللی سر باز می‌زنند، به عبارت بهتر از نگاه حریری انفجار جمعه گذشته می‌تواند نسخه دوم انفجاری باشد که چند سال پیش به مرگ پدرش رفیق حریری، نخست‌وزیر منتخب لبنان انجامید.
از طرفی حزب‌الله هم با انتشار بیانیه‌ای این انفجار و عاملان آن را به شدت محکوم کرده و تاکید می‌کند که این اقدامات در راستای اهداف دشمنان لبنان برنامه‌ریزی شده است.
گفتنی است محمد شطح که در انفجار جمعه کشته شد، از چهره‌های سنی‌مذهب اپوزیسیون لبنان به حساب می‌آمد و از مخالفان سرسخت حکومت اسد. او عازم شرکت در جلسه‌ای با حضور سعد حریری بود که این انفجار رخ داد.
اینکه چه کسی یا چه گروهی با چه اهدافی پشت این انفجار قرار گرفته‌اند، یک روی سکه می‌باشد اما اینکه لبنان به عنوان یک کشور مستقل، کشوری با حق حاکمیت، با حق زیستن در صلح و آرامش از این انفجار از همه بحران‌های گذشته و از همه اختلافات فرقه‌ای و در نهایت جنگ، مرگ و ویرانی خسارت می‌بیند، یک روی دیگر آن است. لبنان چوب همسایگی سوریه را می‌خورد، در غیر این صورت سال‌ها با همین تنوع و تعدد مذهبی، نژادی و اجتماعی در آرامش زندگی می‌کرد.