لزوم حذف یارانه پردرآمدها در بودجه ۹۸

محسن مولوی*
طرح پرداخت یارانه نقدی به خانوارهای ایرانی در اجرای بند (الف) ماده (۷) قانون هدفمندسازی یارانه‌ها مصوب۱۵/۱۰/۸۸ درکشور به اجرا درآمده است و پرداخت یارانه به صورت نقدی و به ازای هر نفر ۴۵ هزار ۵۰۰ تومان به حساب سرپرستان خانوارها از ابتدای دی‌ماه سال ۸۹ در سراسر کشور آغاز و براساس گزارش‌ سازمان هدفمندی یارانه‌ها تاکنون ۹۴ مرحله و مجموعا به میزان ۳۳۸ هزار میلیارد تومان تا پایان آبان‌ماه ۹۷ به حساب سرپرستان خانوارهای ایرانی واریز شده است‌. مهم‌ترین دلیل و علت پرداخت مستقیم و نقدی یارانه‌ها درکلیه کشورهای پرداخت‌کننده یارانه، مقوله «توزیع عادلانه یارانه‌ها» در بین اقشار مختلف جامعه خصوصا خانوارهای آسیب‌پذیر و کم‌درآمد است‌.
ماده ۳۹ قانون برنامه ششم توسعه به دولت اجازه داده به تدریج و تا پایان سال۱۴۰۰ قیمت حامل‌های انرژی را اصلاح و از منابع حاصله به صورت هدفمند و برای ارتقای شاخص‌های عدالت اجتماعی و برقراری انواع حمایت‌های مورد نیاز و ضروری نسبت به خانوارهای نیازمند آن هم در چارچوب بودجه‌های سالانه اقدام لازم را انجام دهد‌. در همین راستا، تبصره ۱۴ لایحه بودجه سال۹۸ که معروف به تبصره مصارف هدفمندسازی یارانه‌هاست مبلغ۴۲۵۰۰۰ میلیارد ریال برای پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی به خانوارهای ایرانی برای سال ۹۸ در نظر گرفته است‌.
اما در زمینه رسالت هدفمند کردن واقعی پرداخت یارانه نقدی و نهایتا معطوف کردن آن به خانوارهای نیازمند، دولت دارای وظایف و تکالیف مهمی است که در زیر به اساسی‌ترین آنها اشاره خواهد شد‌.
۱- مطابق ماده ۱۰ قانون هدفمندسازی یارانه‌ها، دریافت کمک‌ها و یارانه موضوع ماده ۷ قانون مذکور منوط به ارائه اطلاعات صحیح توسط سرپرستان خانوارهاست و در صورت احراز عدم صحت اطلاعات ارائه شده، دولت مکلف است از ادامه پرداخت یارانه‌ها به این قبیل اشخاص که مستحق دریافت نیستند، جلوگیری کند‌.
۲- در اجرای تبصره (۲) ذیل ماده ۷ آیین‌نامه اجرایی ماده ۷ قانون هدفمندسازی یارانه‌ها دولت باید ظرف شش ماه پس از اجرایی شدن قانون هدفمندسازی، نسبت به شناسایی خانوارهای با درآمد بالا اقدام کند‌.
۳- براساس ماده ۷۹ قانون برنامه ششم توسعه دولت باید در طول اجرای قانون مذکور علاوه بر پرداخت یارانه فعلی، هر سال حداقل مستمری خانوارهای مددجویان تحت حمایت کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی را متناسب با سطح محرومیت بر مبنای ۲۰ درصد حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار در چارچوب بودجه سنواتی و از محل هدفمندکردن یارانه‌ها از طریق حذف یارانه خانوارهای پردرآمد افزایش دهد‌.
بدین‌ترتیب حذف یارانه غیرنیازمندان و پرداخت آن به خانوارهای بی‌بضاعت از جمله تکالیف مهمی است که قانونگذار برعهده دولت قرار داده است‌. لذا به همین دلیل و در راستای هدایت کردن پرداخت یارانه‌ها به سمت خانوارهای نیازمند از جمله خانوارهای موضوع ماده ۷۹ قانون برنامه ششم توسعه و ضرورت ارائه انواع حمایت‌های اجتماعی در کشور مثل پرداخت حق بیمه زنان سرپرست خانوار و بدسرپرست، توزیع سبد حمایت غذایی در بین اقشار بی‌بضاعت، افزایش مستمری مددجویان نهادهای حمایتی و در نهایت برای حذف تدریجی فقر مطلق به استانداران سراسر کشور آن هم به استناد بند (۱) تبصره ۱۴ لایحه بودجه سال ۹۸ اختیار قانونی داده شده است، نسبت به حذف یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی استان خود با هماهنگی وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی براساس اطلاعات پایگاه رفاه ایرانیان اقدام کنند و منابع حاصله را با تصویب شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان صرف حذف تدریجی فقر مطلق و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام اولویت‌دار استان خود کنند‌. در صورتی که خانوارها نسبت به حذف یارانه خود معترض باشند، استانداران با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظفند حداکثر ظرف مدت یک ماه موضوع را بررسی و درصورت استحقاق، نسبت به برقراری یارانه آنها اقدام کنند‌. در هر صورت خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بهزیستی و سایر خانواده‌های کم‌درآمد کماکان یارانه دریافت خواهند کرد و از فهرست دریافت‌کنندگان یارانه حذف نخواهند شد‌.
بنابراین صرف‌نظر از بررسی نقاط قوت و ضعف یا قابلیت اجرایی شدن موضوع حذف استانی یارانه پردرآمدها و شناسایی کردن افراد واجدالشرایط دریافت یارانه نقدی در سطح استان‌ها آنچه را به عنوان نتیجه بحث مطروحه باید گفت این است که اولا استحقاق‌سنجی مشمولان دریافت یا عدم دریافت یارانه نقدی و حذف یارانه خانوارهای دارای درآمد بالا در صورت تصویب لایحه بودجه توسط مجلس شورای اسلامی در سال ۹۸ به صورت استانی و توسط استانداران سراسر کشور با هماهنگی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی صورت می‌گیرد و ثانیا در نهایت امر ‌باید از طریق حذف یارانه افراد غیرنیازمند و به اصطلاح اقشار پردرآمد، پرداخت یارانه نقدی را به سمت خانوارهای نیازمند و اقشار کم‌درآمد جامعه و رفع فقر در استان‌ها هدایت کرد‌.
* معاون اجتماعی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی چهارمحال و بختیاری