لغو قرارداد تقسیم ایران از سوی لنین

از یازدهم تا چهاردهم دسامبر سال ۱۹۱۷ (دهه آخر آذر ۱۲۹۶ هجری خورشیدی) دولت انقلاب بلشویکی (توده‌ای) روسیه در چند اعلامیه جداگانه قراردادهای تحمیلی دولت تزاری روسیه به ایران و امتیاز‌های کسب شده از ایران را لغو و از بدهی‌های پولی ایران به روسیه صرف‌نظر کرد.
لنین شخصا در اعلامیه‌ای که در ۱۴ دسامبر ۱۹۱۷ به امضای او صادر شده بود عهدنامه آگوست سال۱۹۰۷ انگلستان و روسیه دایر بر تقسیم ایران به دو منطقه نفوذ و یک منطقه بی‌طرف فی‌مابین و ضمائم محرمانه آن را ساقط از درجه اعتباراعلام داشت و تاکید کرد که هرگونه قراردادی که با استقلال، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و آزادی ایرانیان مغایرت داشته و آن را محدود کند از این لحظه بی اثر و کان‌لم‌یکن است و همه را پاره کرده و دیگر وجود خارجی که بتوان به آنها استناد کرد، نخواهند داشت.
مقامات مفلوک و ناآگاه دولت وقت تهران غفلت کردند که بخواهند، اکنون که نظام تزاری روسیه از میان رفته، قراردادهای گلستان و ترکمنچای که با میانجیگری انگلستان تنظیم شده بود لغو و مناطق متصرفه به وطن بازگردانده شوند. تردید نبود دولت انقلابی روسیه که در آن زمان در مناطق شمال ارس با دشواری‌های متعدد رو‌به‌رو بود، این خواست را می‌پذیرفت.