مارکوپولوی برجام به توکیو رسید

«جهان‌صنعت»- برجام را می‌توان مارکوپولویی دانست که در جهان سفر می‌کند و ایران و آمریکا را در جاهای گوناگون بر سر میز مذاکرات غیر‌مستقیم می‌کشاند. پس از دوحه‌، عمان‌، وین و چند شهر دیگر که در این سال‌ها میزبان برجام بوده‌اند، خبرها نشان می‌دهد که این‌بار کشور ژاپن میزبان برجام خواهد شد. هر کشوری که میزبان برجام می‌شود لابد پیشنهاهایی می‌دهد که مورد قبول نظام سیاسی جمهوری اسلامی و نیز نظام سیاسی آمریکا قرار می‌گیرد و دوطرف بر سر آن پیشنهادها به صورت غیر‌مستقیم گفت‌وگو می‌کنند. به راستی نتیجه این جهانگردی برجام از دو سال پیش تا امروز چه بوده است‌؟ برخی باور دارند دولت سید‌ابراهیم رییسی از رهبری نظام اختیار تام گرفته تا کار را پیش ببرد و این دولت سیزدهم است که بایدبتواند با استفاده از نیروی کارآزموده گفت‌وگوها را به سویی بکشاند که به انتظار بیش از ۲۰ ساله ایرانیان پایان دهد.
ایرانیان بیش از ۲۰ سال است که هر روز خبرها و گزارش‌هایی در‌باره پیشرفت در گفت‌وگوها و سپس برگشت از نقطه‌ای که به آنجا رسیده بودیم را می‌خوانند و می‌شنوند و به نظر می‌رسد دیگر در این‌باره به اشباع رسیده و برجام و غیربرجام برایشان بی‌تفاوت شده است، اما اینجا دقیقا جایی است که باید آن را آغاز فاجعه دانست؛ هنگامی که شهروندان خسته و دلزده شوند و بود و نبود یک پدیده به عظمت برجام- که دلیل اصلی تحریم ایران شده است- برایشان یک اندازه اهمیت دارد، باید گفت که پدیدآورندگان این وضعیت باید زنگ خطر را بشنوند، اما اداره‌کنندگان کشور از بی‌تفاوتی شهروندان نباید انتظار و علامت مثبت بشنوند زیرا آنها به مرور پیامدهای برجام یعنی پیامدهای تحریم را برکسب‌وکار و معیشت خود و نیز تضعیف کشورشان درک می‌کنند. شهروندان ایرانی می‌بینند روزی در سال‌های قبل از ۱۳۹۰ شکاف تولید ناخالص داخلی ایران با عربستان و ترکیه به ‌مثابه رقبای اصلی ایران در منطقه قابل پرشدن بود، اما واقعیت آن است که این شکاف حالا و پس از اعمال تحریم‌ها به‌زودی و به سادگی قابل پرشدن نیست. نتیجه این وضعیت از یک سو افزایش نارضایتی شهروندان است که به تضعیف نهاد حکومت منجر می‌شود و از سوی دیگر استیلای کشورهای رقیب بر ایران از نظر عملی که مناقشات مختلف را آسان می‌کند. هم‌اکنون ایران با عربستان در حال مداراست و درباره کشاندن پای اسرائیل به کشوری که بزرگ‌ترین کشور همسایه با فاصله ایران است و کشوری به‌غایت ثروتمند است سکوت کرده. نظام سیاسی ایران همچنین درباره کارهایی که از سوی ترکیه در مرزهای غرب ایران انجام می‌شود بیش از اندازه لازم‌مدار می‌کند. اینها نشانه‌های خوبی نیستند و به حل نشدن برجام و ادامه تحریم‌ها برمی‌گردد. آیا برجام در ژاپن به نقطه مثبت اجرایی می‌رسد یا باید منتظر ایستگاه‌های بعدی باشیم.