متفاوت‌ترین‌ماه بورس در سال ۹۴

هادی مومنی- اگر بگوییم بازار سهام در دی‌ماه ۹۴ یکی از بهترین ‌ماه‌های معاملاتی را در طول دو سال اخیر تجربه کرد حرف گزافی نزده‌ایم. آمار معاملات تالار شیشه‌ای نیز ‌ماه رویایی بورس را که طی آن رشد شاخص و ارزش بازار با جهش مواجه شد، تایید می‌کند. «برجام» بزرگ‌ترین محرک این اتفاق و بازگشت امید به تالار شیشه‌ای در بین سهامداران ارزیابی می‌شود. اتفاقی که بعد از یک ماراتن بیش از ۱۰ ساله پیچیده‌ترین پرونده سیاسی ایران که اقتصاد کشور را با تحریم‌های شدید و گسترده به‌شدت تحت تاثیر قرار داده بود را به سرانجام رساند. زمانی که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه، تهران را با هوای سرد و آلوده هفته گذشته به سمت وین در قلب اروپا با هوایی بهاری و پاک ترک کرد تا با فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برای آخرین بار بندهای توافق تاریخی ۱+۵ و تعلیق تحریم‌های اقتصادی ایران را مرور و تایید کنند، سهامداران در ایران همچنان با بدبینی و نگرانی موضوع را دنبال می‌کردند. اما با اعلام رسمی اجرایی شدن «برجام» همه چیز به یکباره در بازار سرمایه ایران متفاوت شد و نگاه‌های سرد معامله‌گران سهام به نگاه‌های گرم و ناامیدی محض به امیدواری با پشتوانه تبدیل شد. خرید و فروش سهام برخلاف همیشه با رونق خاصی مواجه شد و روزهای خلوت در تالارهای بورس به روزهای شلوغ و پر همهمه تبدیل شد. سرمایه‌گذاران بازار سهام بعد از آنکه خیال‌شان از نرخ خوراک جنجالی با ابلاغ وزیر نفت بیش از یک سال راحت شده بود با تعیین‌تکلیف قطعی «برجام» با آرامش توانستند در خرید و فروش سهام به روزهای سبز آینده خوشبین‌تر شوند. این محرک‌ها و در کنار آن شکل‌گیری فرصت‌های بزرگ برای صنایع در اقتصاد ایران که در آینده‌ای نزدیک به چشم‌انداز مثبت و بازدهی قابل قبول منتهی می‌شود علاوه بر اینکه روح تازه‌ای را در کشور ایجاد کرد سنگین‌ترین فشارهای ممکن را پس از سال‌ها از روی دوش اقتصاد ایران برداشت که یکی از آثار آن را می‌توان در مثبت شدن و رشد بازار سهام مشاهده کرد. همه این رویدادها باعث رشد دامنه‌دار و مستمر بازار سهام در اولین زمستان سال ۹۴ شد. ‌ماهی که در آن شاخص کل بیش از پنج هزار واحد رشد و ارزش بازار بیش از ۲۲ هزار میلیارد تومان افزایش را تجربه کرد. بر اساس آمار موجود شاخص بورس در اولین روز دی‌ماه ۶۱ هزار و ۴۲۰ واحد را به ثبت رساند که در پایان این‌ماه با رشد پنج هزار واحدی به ۶۶ هزار و ۵۶۲ واحد رسید که در طول حداقل یک‌سال اخیر بیشترین رشد ممکن را داشته است. در نقطه مقابل ارزش بازار نیز در شرایطی که در ابتدای دی‌ماه ۲۶۵ هزار میلیارد تومان بود با رشدی خیرکننده بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومانی در آخرین روز معاملاتی دی‌ماه به ۲۸۷ هزار میلیارد توامان دست پیدا کرد که به خوبی عمیق شدن بازار سهام و البته ورود نقدینگی به این بازار را نشان می‌دهد. برای اینکه به صورت دقیق بدانیم ارزش بازار با چه جهش خیرکننده‌ای مواجه شده باید به افت شدید این آمار در ‌ماه‌های قبل اشاره کنیم. در روزهای منفی و نامتعادل بازار سهام ارزش بازار حتی به پایین‌تر از ۲۶۰ هزار میلیارد تومان هم رسیده که باعث شده بود حجم زیادی از نقدینگی‌ها در بورس دود شود و از بین برود. در سایر آمارها نیز اوضاع با افزایش معیارهای ارزیابی‌کننده بازار سهام روبه‌رو شده است.
سایر آمارها
بررسی آمارهای دیگر معاملات سهام در بورس یک روند کلی جهشی را در ‌ماه اول زمستان تایید می‌کند. بر این اساس تعداد یک میلیون و ۹۴۶ هزار و ۵۳۹ برگه اوراق مشارکت به ارزش ۱۹۵۳ میلیارد ریال معامله شد که نسبت به آذر‌ماه ۹۴ کاهش ۶۹ درصدی را نشان می‌دهد. شاخص بازار اول با ۳۵۴۴ واحد افزایش به رقم ۴۵ هزار و ۷۳۳ واحد بالغ شد و شاخص بازار دوم با ۱۰ هزار و ۹۴۵ واحد افزایش به عدد ۱۵۰ هزار و ۵۰۱ واحد رسید و به ترتیب با ۴۰/۸ و ۸۴/۷ درصد افزایش نسبت به‌ماه گذشته مواجه شدند. طی دی‌ماه خودرو و ساخت قطعات با ۷۰/۳۹ درصد، ابزار پزشکی، اپتیکی و اندازه‌گیری با ۹۱/۳۸ درصد، استخراج نفت گاز و خدمات جنبی جز اکتشاف با ۸۹/۳۵ درصد، ساخت محصولات فلزی با ۷۱/۳۰ درصد، ماشین‌آلات و دستگاه‌های برقی با ۴۹/۲۳ درصد و ماشین‌آلات و تجهیزات با ۲۶/۲۱ درصد بیشترین تغییر در شاخص صنایع را نسبت به سایر گروه‌ها به خود اختصاص دادند.
در انتظار پایان دراماتیک
به روشنی مشخص است بورس با ادامه این فضا و حتی تقویت آن می‌تواند همانند گذشته به یک کانون سرمایه‌گذاری اثرگذار برای سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر تبدیل شود. لزوم استمرار این فضا نیز علاوه بر فعال‌تر شدن صنایع و شرکت‌ها در اقتصاد ایران و به تبع آن سودآور شدن آنها به تسهیل سرمایه‌گذاری‌ها در این بازار از سوی نهاد ناظر، تقویت سیستم‌های نظارتی برای رصد هرگونه اختلال جزیی یا کلی در روند معاملات، به بازی گرفتن بزرگان بازار سهام برای رونق‌بخشی به کلیت معاملات و البته مهم‌تر از همه این موارد مذاکره و رایزنی در سطح دولت و وزرا برای سهم بیشتر قائل شدن برای بازار سرمایه است. با تحقق این اتفاق‌ها بهمن‌ماه بورس می‌تواند برای سهامداران روزهای درخشان‌تری را به وجود آورد تا بعد از‌ماه‌ها بازار سهام در دو‌ماه متوالی با رشد و تعادل همراه باشد و برخلاف آغاز ناامید‌کننده در سال ۹۴ اما پایانی دراماتیک برای اهالی این بازار رقم بزند.