مدافعان فرضیه حباب چه می‌گویند؟

گروه بورس- شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در پایان معاملات روز گذشته با رشد ۲۳۵۵ واحدی، یک رکورد بی‌سابقه از خود برجا گذاشت. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در پایان معاملات دیروز دوشنبه با افزایش ۲۳۵۵ واحد به رکورد بی‌نظیر ۴۲۰ هزار و ۶۶۸ واحد رسید. همچنین شاخص کل با معیار هم‌وزن ۹۰۱ واحد رشد کرده و به رقم ۱۳۸ هزار و ۲۳۴ واحد رسید. ارزش روز بازار در بورس اوراق بهادار تهران به بیش از ۱۵۲۹ تریلیون تومان رسید.
کارشناسان دلیل افزایش شاخص بورس و رکوردشکنی در روزهای اخیر را سرریز شدن نقدینگی سرگردان بازار به سمت بورس اوراق بهادار می‌دانند، زیرا وجود رکود در بازارهای موازی مانند سکه، طلا، ارز، آپارتمان، ملک و دلار باعث روی آوری سرمایه‌گذاران به بازار بورس و مشارکت در اقتصاد شده‌اند.
همچنین امکان اینکه با هر میزان سرمایه می‌توان در بورس سرمایه‌گذاری کرد و نیز آسانی ورود و خروج به بازار، همچنین شفافیت بازار بورس و ویژگی عادلانه بودن معاملات و در دسترس همه بودن، باعث توجه سرمایه‌‌گذاران حقیقی به بورس شده است.
دیروز معامله‌گران در بورس بیش از ۷/۶ میلیارد سهام حق‌تقدم و اوراق مالی در قالب ۶۶۵ هزار معامله و به ارزش ۳۴۸۶ میلیارد تومان دادوستد کردند.
دیروز شاخص قیمت با معیار وزنی ـ ارزشی ۶۲۸ واحد رشد کرده و به رقم ۱۱۲ هزار و ۲۶۶ واحد رسید.
شاخص قیمت با معیار هم‌وزن ۶۰۱ واحد افزایش یافته و به رقم ۹۲ هزار و ۲۱۷ واحد رسید.
شاخص آزاد شناور با افزایش ۲۸۴۹ واحد به رقم ۵۰۴ هزار و ۱۶۲ واحد رسید.
شاخص بازار اول بورس با افزایش ۱۶۴۸ واحد به رقم ۳۰۰ هزار و ۸۲۳ واحد رسید.
شاخص بازار دوم بورس ۵۰۷۵ واحد رشد کرده و به رقم ۸۷۷ هزار و ۵۸۶ واحد رسید.
نمادهای تاثیرگذار در شاخص کل بورس دیروز شامل سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات،‌ کشتیرانی جمهوری اسلامی، پارس‌ سوئیچ، مبین انرژی خلیج‌فارس و معدنی و صنعتی گل‌گهر بوده‌اند.
همچنین نمادهای صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس و گروه مپنا بیشترین اثر کاهشی در شاخص بورس را داشته‌اند.
نمادهای پربیننده شامل سایپا، بانک ملت، ماشین‌سازی اراک، بانک تجارت، ‌بانک اقتصاد نوین، کشتیرانی جمهوری اسلامی، ملی صنایع مس ایران و پالایش نفت اصفهان بوده‌اند.
در پایان معاملات در فرابورس ایران نیز دیروز شاخص کل ۱۷ واحد کاهش یافته و به رقم پنج هزار و ۳۲۳ واحد رسید.
ارزش روز بازار اول و دوم فرابورس ایران به بیش از ۳۰۶ هزار میلیارد تومان رسید.
معامله‌‌گران دیروز در فرابورس ایران بیش از ۶/۲ میلیارد سهام حق‌تقدم و اوراق مالی در قالب ۳۵۸ هزار معامله و به ارزش ۱۸۳۳ میلیارد تومان دادوستد کردند. نمادهای پربیننده شامل ذوب‌آهن اصفهان، صنایع کاغذ پارس، سرمایه‌گذاری میراث فرهنگی، بانک دی، توسعه و عمران استان کرمان، کشت و صنعت شهداب ناب خراسان، کشاورزی و دامپروری بی‌ینالود بوده‌اند.
بورس حباب دارد؟
رشد چشمگیر بازار سرمایه در سال جاری، نگرانی‌هایی ایجاد کرده و مهم‌ترین سوال فعالان این بازار این است که آیا رشد این بازار واقعی بوده و استمرار خواهد داشت یا نه؟ احسان سلطانی اقتصاددان در خصوص وضعیت بازار سرمایه به بورس‌نیوز اظهار کرد: کاهش ارزش ریال افزایش قیمت‌ها را به دنبال دارد، از قیمت مسکن تا طلا و اقلام دیگر؛ ارزش دارایی‌های بازار سرمایه باید نسبت به دو سال گذشته حدود سه برابر شده باشد در حالی که این اتفاق نیفتاده است.
وی افزود: در بازده ۲ ساله، ارزش جاری بازار بورس ۲۷۸ درصد و شاخص کل بورس ۳۱۵ درصد افزایش داشته که اختلاف قابل توجهی نسبت به دلار و مسکن دارد. این افزایش ناشی از عملیات سفته‌بازی و کاغذی بوده و باعث شده بازار بیش از ارزش خود معامله شود. بورس تهران برای چندمین بار است که با این رویداد مواجه شده، رشد عجیب و بعد هم رکود چندین ساله‌ای که به نفع هیچ‌کس نیست. ارزش جاری بازار از ۱۵۰۰ هزار میلیارد عبور کرده و با توجه به کاهش دارایی‌ها، ارزش جاری بورس باید در نهایت ۱۲۰۰ هزار میلیارد باشد و با این حساب، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از ارزش جاری بورس، حباب است.
سلطانی تصریح کرد: قیمت سهم‌های بازار سرمایه رشد زیادی کرده و اولین دلیل این رشد به موجب سهام شرکت‌های پتروشیمی و فولاد و… بوده که به موجب رانت افزایش نرخ ارز، قیمت سهامشان افزایش و سود عظیمی کسب کردند و بالطبع آن شاخص کل بالا رفت. یکی دیگر از دلایل رشد بازار هم این بوده که هرچه عرضه می‌شود، حقوقی‌ها می‌خرند و بازار داغ می‌شود، معاملات الگوریتمی می‌کنند و قیمت‌ها را دستکاری و افزایش می‌دهند. افرادی که قیمت‌ها را دستکاری می‌کنند به‌طور عمده وابسته به دولت هستند و قصدشان این است که سهام شرکت‌های دولتی و غیردولتی را شیرین بفروشند و این حباب ایجاد شده در آینده بحران‌ساز خواهد بود و در نهایت مردم زیان خواهند کرد و ممکن است بازار سرمایه تا سه سال دچار رکود شود.
وی اضافه کرد: با توجه به افزایش قیمت مواد غذایی و لبنی و سایر اقلامی که به صورت لوکس مصرف نمی‌شوند، تقاضای مصرفی مردم کاهش داشته و این کاهش مصرف، نشان از فقیر‌تر شدن مردم دارد. در بازار‌های جهانی نیز عدم اطمینان وجود دارد. با توجه به اینکه فروش نفت ایران به شدت کاهش پیدا کرده و این کاهش ادامه‌دار نیز است و دامنه تحریم‌ها نیز گسترده‌تر شده، پیش‌بینی می‌شود ماه آینده دچار مشکلات جدی خواهیم شد و با توجه به شرایط اقتصادی و سیاسی قیمت سهم‌ها ریزش خواهد داشت.
این تحلیلگر اقتصادی در خاتمه گفت: تنها توصیه‌ای که می‌توان کرد، احتیاط در معاملات و سرمایه‌گذاری‌هاست. با توجه به تحریم و تورم و تنش‌های سیاسی با کشور آمریکا منطقی‌تر بود که سهم‌های بازار کاهش قیمت پیدا کنند.
ضمن اینکه صنایع بورسی هم با مشکلاتی مواجه هستند. شرکت‌های پتروشیمی چالش کاهش صادرات به سبب تحریم را پیش رو دارند و خودروسازان هم مرتبا در حال تحقق زیان هستند. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها هم از بار مشکلات شرکت‌ها نمی‌کاهد و فقط برای سفته‌بازان جذاب است. با این شرایط، شاید بهتر باشد سرمایه‌گذاران به سمت بازار‌های کم‌ریسک‌تر مانند طلا حرکت کنند.
تازه‌کارها مراقب باشند
کیارش هومن، کارشناس اقتصادی نیز در خصوص شرایط بازار برای سرمایه‌گذاری به بورس‌نیوز اظهار کرد: به نظر من افزایش قیمت برخی از سهم‌ها به‌ویژه سهام شرکت‌های بازار پایه فرابورس، حباب است و تازه‌وارد‌ها نباید هر سهمی را که با افزایش قیمت مواجه می‌شود، خریداری کنند تا احتمال متضرر شدن آنها کاهش یابد.
وی با اشاره به خرید واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک برای پیشگیری از خروج نقدینگی از بازارسهام توسط تازه‌واردها، در ادامه گفت: با توجه به اینکه هیچ جایگزین دیگری برای سرمایه‌گذاری در اقتصاد وجود ندارد، پول‌های سرگردان به سوی بازار سهام روانه شده و سرمایه‌گذاران خرد تحت تاثیر کانال‌های تلگرامی و تبلیغات کاذب و سودهای اغواکننده، پول‌های خود را به افرادی می‌سپارند که غیرحرفه‌ای بوده و مجوز ارائه مشاوره ازسازمان بورس و اوراق بهادار ندارند. بدیهی است بدون داشتن تخصص کافی شاید در دوره رونق بازار سهام سرمایه‌گذاری آنها سودآور باشد ولی این افراد در سهم‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که در بیش از ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند. به محض شروع دوره رکود، این‌گونه سهم‌ها خریداری در بازار نخواهند داشت و شیب نزولی آنها شدید خواهد بود.
وی تصریح کرد: در این‌گونه مواقع سازمان بورس و اوراق بهادار باید روند عرضه سهام شرکت‌های جدید را تسریع نماید تا نقدینگی بازار به‌طور صحیحی جذب بازار سرمایه شود. متاسفانه در دوره رونق بازار، سهامداران عمده از عرضه به موقع سهم‌هایی که با رشد قیمت مواجه‌اند، خودداری می‌کنند و این موضوع می‌تواند تداوم رشد حباب‌گونه سهام را باعث شود. سهام شرکت‌های کوچک و با سرمایه کم در این شرایط از ریسک بالایی برای تشکیل حباب برخوردارند. هومن خاطرنشان کرد: ممکن است هر لحظه بازار دچار ریزش شود. با این وجود وی روند حرکت بازار را تا انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی مثبت ارزیابی کرد.
وی با اشاره به سیاست‌های دولت در شرایط تحریم عنوان کرد: طی دو سال اخیر به واسطه بیش ازسه برابر شدن قیمت ارز انتظار می‌رفت شاخص کل بورس نیز بیش از سه برابر شود اما از سوی دیگر چشم‌انداز روشنی برای تورم وجود ندارد و بعید نیست این روند رشد تداوم داشته باشد. این احتمال وجود دارد که دولت برای جبران کسری بودجه خود مجبور به چاپ اسکناس شود و این کار منجر به ایجاد تورم زیادی می‌شود در نتیجه رشد دوباره قیمت سهام شرکت‌ها را کلید می‌زند و این می‌تواند روند نزولی بازار را تحت‌الشعاع قرار داده و آن را به تاخیر بیندازد.