مدافعان منگنز

«جهان‌صنعت»- براساس آمار منتشر شده از سوی گمرک در سال ۹۷ بالغ بر ۱۰۶ هزار تن فرومنگنز به ارزش بیش از ۱۵۰ میلیون دلار به کشور واردات صورت گرفته که در این میزان کشور هند با ۳۰ هزار تن بیشترین سهم در واردات این محصولات را به خود اختصاص داده است. در واقع بررسی‌ها نشان می‌دهد سالانه حدود ۳۰۰ هزار تن فروسیلیکو منگنز در کشور مصرف می‌شود که از این میزان سهم واحدهای تولد‌کننده این محصول حدود ۳۰ درصد بوده و مابقی از طریق واردات تامین می‌شود. البته فارغ از اینکه امکان سرمایه‌گذاری و توسعه واحد‌های تولیدی در این حوزه به حمایت‌های خاص نیاز دارد. آنچه حائز اهمیت است حضور برخی سرمایه‌گذاران خارجی در این حوزه است که با وجود ظرفیت‌های مناسب معادن منگنز کشور و همچنین وضع عوارض گمرکی در راستای حمایت از معادن داخلی همچنان نیاز خود را از طریق واردات به ویژه کشورهای هند، ترکیه و آفریقایی انجام می‌دهند که به واسطه حمایت‌های دولت کشور هند از معادن و واحدهای تولیدی فرومنگنز به همراه نیروی کار ارزان از رقابت‌پذیری بالاتری نسبت به مواد داخلی برخوردار است. از سوی دیگر تلاش این گروه برای حذف یا کاهش تعرفه‌های وارداتی منگنز نشان‌دهنده برنامه‌ریزی بلندمدتی است که در نهایت علاوه بر حذف معادن داخلی ایران به دروازه‌ای برای ورود منگنز هند تبدیل خواهد شد. اگرچه با وجود فعالیت برخی از شرکت‌ها همچون مجتمع آندیا فولاد زنجان که با خرید مواد اولیه خود از معادن داخلی نسبت به تداوم حرکت چرخ تولید این بخش اقدام کرده برنامه‌ریزی مدافعان واردات محقق شود که قطعا حمایت دولت نیز در این راستا ضرورت خواهد داشت .
بررسی‌ها از روند معاملات جهانی فرومنگنز نشان می‌دهد رشد تولید فولاد در منطقه خاورمیانه باعث افزایش تقاضا در این منطقه را به همراه داشته است به طوری که هم‌اکنون خاورمیانه سهم بیش از ۱۰ درصدی در واردات این محصولات را به خود اختصاص داده که ایران حدود ۴۰ درصد از کل مجموع واردات را در اختیار داشته و پس از آن ترکیه عنوان دومین وارد‌کننده را در اختیار دارد. البته با توجه به برنامه سند چشم‌انداز کشور در افق ۱۴۰۴ و تولید ۵۵ میلیون تنی فولاد قطعا نیاز کشور به فرومنگنز به بیش از دو برابر کنونی افزایش خواهد یافت .
در این رابطه آمارهای تولید نشان می‌دهد واحدهای فولادی در سال گذشته بالغ بر ۲۲ میلیون تن فولاد تولید کرده‌اند که بر این اساس و با توجه به اینکه بیشترین مصرف فرومنگنز در صنایع فولادی است میزان مصرف این ماده استراتژیک حدود ۲۰۰ هزار تن بوده که در سال‌جاری به واسطه ورود برخی از واحدهای جدیدالاحداث به چرخه تولید پیش‌بینی می‌شود نیاز کشور به فرومنگنز به ۳۰۰ هزار تن در سال برسد. از سوی دیگر در چند سال اخیر در حوزه تولید فرومنگنز سرمایه‌گذاری‌های مناسبی از سوی شرکت‌های هندی و چینی صورت گرفته که با تولید ۱۲۰ هزار تنی در سال کمتر از ۳۰ درصد از نیاز کشور را تامین می‌کند. البته باید توجه داشت که تامین این میزان فروسیلیکو منگنز حدود ۳۶۰ هزار تن سنگ منگنز نیاز دارد که با وجود فعالیت معادن منگنز و امکان استخراج حدود نیمی از این میزان متاسفانه برخی از واحدهای تولیدی تامین این ماده معدنی از طریق واردات به ویژه آفریقا و هند را ترجیح داده و با عنوان اینکه کیفیت منگنز ایران از عیار موردنظر برخوردار نیست تمایلی برای خرید وجود ندارد. اگرچه با وجود هزینه‌های حمل‌و‌نقل و همچنین تعرفه‌های واردات به نظر می‌رسد دولت این کشور با حمایت‌های خود از سرمایه‌گذاران برنامه‌ریزی بلندمدتی را برای تبدیل ایران به دروازه صادرات فرومنگنز تدوین کرده است .
براساس اطلاعات منتشر شده از سوی سازمان زمین‌شناسی ظرفیت‌های مناسبی به لحاظ ذخایر معدنی منگنز در مناطق مرکزی و جنوب شرقی و شمال‌شرقی کشور وجود دارد که می‌تواند بخش اعظمی از مواد اولیه مورد نیاز کشور را تامین کند. ضمن آنکه هم‌اکنون بیش از ۲۱ معدن منگنز در کشور وجود دارد که حدود ۱۳۰ هزار تن سالانه استخراج منگنز داشته و در صورت حمایت دولت و با وجود ۲/۸ میلیون تنی ذخایر قطعی کشور امکان تامین تمامی نیاز کشور از معادن داخلی فراهم خواهد بود؛ موضوعی که هم‌اکنون وظیفه آن را یکی از سرمایه‌گذاران چینی که در زمینه تولید فروسیلیکو منگنز و محصولات فولادی فعالیت دارد برعهده گرفته است. در واقع مجتمع آند یا فولاد زنجان که ابتدا فاز نخست خود را برای تولید ۷۲۰ هزار تن شمش چدن احداث کرده است با توجه به مشکلات ناشی از فروش در حوزه چدن رویکرد خود را به سمت تولید فروسیلیکو منگنز متمرکز کرده و هم‌اکنون به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این بخش سالانه بالغ بر ۳۶ هزار تن فروسیلیکو منگنز تولید و عرضه می‌کند. البته نکته حائز اهمیت در نحوه فعالیت این سرمایه‌گذار چینی تامین منگنز از طریق معادن داخلی است به طوری که برخلاف بهانه‌های سایر شرکت‌های رقیب خارجی مبنی بر عیار پایین معادن کشور با خرید ۱۰ هزار تن منگنز و مشارکت با برخی معادن که در شرایط نامناسب حاکم بر کشور در تعطیلی و ورشکستگی قرار داشتند زمینه فعالیت مجدد این معادن را فراهم آورده است؛ موضوعی که به نظر می‌رسد دولت نیز با توجه به اهداف فولادی در افق ۱۴۰۴ باید در این راستا برنامه‌ریزی کند.