مدیران استخراج‌کننده، سازمان‌های بهره‌ور

دکتر علیرضا کوشکی‌جهرمی*
چنانچه با سازمان‌هایی مواجه شدید که فارغ از ماهیت و نوع فعالیتی که دارند، کارکنان باتجربه و کم تجربه تفاوت چندانی به لحاظ مهارت و حرفه‌ای بودن در انجام کار ندارند، نوشتار پیش رو به دنبال رمزگشایی یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر این آسیب جدی سازمانی است.
تفاوت درخت نخل و کاج در چیست
در برخی مناطق گرمسیری کشور درختان میوه را برای مصون ماندن از گرمای سوزان تابستان و سرمای احتمالی زمستان در کنار «درختان نخل» می‌کارند (تقریبا همه باغات شهرستان جهرم چنین هستند). درخت نخل علاوه بر داشتن محصولی بسیار مفید به نام خرما به واسطه داشتن ریشه‌هایی در عمق زمین آسیبی به دیگر درختان وارد نکرده و صرفا نقش حفاظتی دارد و محصولات باغی به مراتب با کیفیت و کمیت بالاتری در این باغ‌ها به عمل می‌آید. از سوی دیگر درخت کاج علاوه بر اینکه میوه مفیدی ندارد با تولید و پراکنده‌سازی برخی ترکیبات شیمیایی، اجازه رشد و نمو هیچ گیاهی را در اطراف خود نمی‌دهد.
مدیران استخراج‌کننده به چه معناست
از قدیم گفته‌اند که موفقیت هر مرد مرهون حمایت‌های یک همسر فداکار است. همین‌طور موفقیت زن خانواده نیز نتیجه پشتیبانی مردی دلسوز است و دستاورد این دلسوزی و فداکاری‌ها چیزی نیست جز «خانواده موفق». در چنین خانواده‌هایی گفته می‌شود که زن و مرد «استخراج‌کننده» هستند یعنی کل اهتمام خود را برای رشد و توسعه یکدیگر نهاده‌اند. «استخراج‌کنندگی» یعنی شناسایی استعداد‌های طرف مقابل و تلاش برای پرورش و بارور کردن این استعداد‌ها. سازمان‌ها نیز مانند خانواده هستند و در ابعاد بزرگ تر. «مدیر استخراج‌کننده» همانند نخل‌های مناطق گرمسیری است که با شناسایی و استخراج استعداد‌های زیردستان و کارکنان خود به آنها فرصت رشد داده و از آنها تا رسیدن به درجات بالای موفقیت حمایت می‌کند و این مدیران آگاهند که رشد زیرمجموعه به مثابه داشتن باغی پررونق‌تر است که همه منتفع خواهند شد و نتیجه آن رشد و توسعه پایدار همگانی است.
مدیران استخراج‌کننده چه نشانه‌های بارزی دارند
این مدیران:
– در تربیت زیردستان از هیچ کوششی دریغ نمی‌کنند.
– موفقیت کارکنان را موفقیت خود دانسته و به آن می‌بالند.
– حسادتی در کار نیست.
– در استخدام کارکنان جدید سعی می‌کنند افرادی با قابلیت‌های بالا استخدام کنند.
– ترس از دست دادن جایگاه شغلی و پست وجود ندارد.
– دانش و تجارب خود را با میل در اختیار دیگران قرار می‌دهند.
– برای کارکنان وقت ملاقات و ارتباط مفید تعیین می‌کنند.
نکته پایانی
فراموش نکنیم که ارزش یک سازمان با هر ماهیت و زمینه فعالیت، «به ارزش افرادی بستگی دارد که آن سازمان را نگهداری می‌کنند.» بنابراین:
– ارزش یک جامعه را افرادی تعیین می‌کنند که نگهدارنده آن جامعه هستند.
– ارزش یک شرکت را افرادی تعیین می‌کنند که نگهدارنده آن شرکت هستند.
– ارزش یک خانواده را افرادی تعیین می‌کنند که نگهدارنده آن خانواده هستند.
برای ارزشمند شدن یک جامعه، سازمان و خانواده به «مدیرانی استخراج‌کننده» نیاز داریم که همانند درخت نخل، مراقب اعضای زیرمجموعه بوده، آنها را پرورش داده و درد آنها را درد خود بدانند و شادی آنها را نیز مایه نشاط خود قرار دهند نه اینکه همانند درخت کاج باعث ضعیف شدن و از بین رفتن زیرمجموعه و عاملی برای خروج از سازمان و مهاجرت شوند.
*عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی