مذاکرات هسته‌ای چشم‌انداز گریزناپذیر

دور جدیدی از مذاکرات هسته‌ای میان گروه ۱+۵ و ایران آغاز شده است. در این دور قرار است پیش‌نویس سندی که متن توافق نهایی ایران و غرب نامیده می‌شود تهیه شود.
با این حال معلوم نیست که چه میزان از این پیش‌نویس در این دور از گفت‌و‌گوها تدوین می‌شود، اما قدر مسلم آن است که راهی طولانی تا تکمیل این پیش‌نویس و آماده‌سازی آن برای امضای مقام‌های ارشد طرفین و وزرای امور‌خارجه کشورهای طرف مذاکره باقی مانده است.با این حال چنین به نظر می‌آید که در کشورهای عضو مذاکره، مخالفت‌ها با پیشرفت و تداوم این مذاکرات کاهش یافته است.
اگر خبر دعوت عربستان از وزیرخارجه کشورمان صحت داشته باشد (که دارد) آن وقت احتمالا می‌توان اذعان کرد که مخالفت‌های حاشیه‌ای علیه مذاکرات به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته چراکه اسراییل نیز به عنوان متحد راهبردی ایالات متحده و مهم‌ترین مخالف این مذاکرات، از شدت حملات خود علیه پیشرفت گفت‌‌و‌گوها و ایران کاسته است.
آیا کاهش این مخالفت‌ها ضرورتا به معنای محکوم به شکست بودن مذاکرات است و مخالفان از آن رو که شکست و عدم به نتیجه رسیدن گفت‌و‌گوها را محتوم می‌دانند، زحمت خود را کم کرده و چشم‌ انتظار مرگ توافق‌های ایران و ۱+۵ هستند؟ پاسخ به این سوال قطعا مثبت نیست. چه تمامی اخباری که از سوی رسانه‌های بین‌المللی و مستقل انتشار یافته حاکی از مثبت بودن جو و چشم‌انداز این گفت‌‌‌و‌گوهاست. حتی اخباری که به صورت غیررسمی از سوی دیپلمات‌ها و مقامات کشورها در اختیار رسانه‌ها قرار می‌گیرد، با نوعی خوشبینی توام است، بنابراین موردی برای بدبینی در این باره وجود ندارد.
چنین به نظر می‌آید که قطار مذاکرات سرعت گرفته و ریل خویش را برای رسیدن به مقصد پیدا کرده است. در واقع تلاش‌های مذبوحانه‌ای که در غرب به ویژه در ایالات متحده آمریکا صورت می‌گرفت به منظور راه نیافتن و قرار نگرفتن این قطار روی ریل بود اما استراتژیست‌های آمریکا این نکته را برای تصمیم‌گیران در کنگره، سنا و کاخ سفید روشن ساخته‌اند که در موقعیت کنونی تنها راه تامین منافع ایالات متحده، حصول توافق جامع و نهایی با ایران است البته به شرطی که این توافق ملاحظات مهمی مانند رضایت اسراییل به عنوان متحد استراتژیک واشنگتن را در بربگیرد. از این بابت، واشنگتن برای متحدان خود در تل‌آویو و ریاض روشن کرده که به جای مانع تراشی، همراهی و منافع خود را از جریان گفت‌و‌گوها صید کنند، از این بابت مخالفان عمده مذاکرات در خاورمیانه نیز سکوت اختیار کرده یا مانند مقامات ریاض با آن همراه شده‌اند.
البته در ایران اوضاع کمی متفاوت است، اگرچه تمامی مقامات و چهره‌های سیاسی به ضرورت همراهی با مذاکرات و تلاش برای به نتیجه رسیدن آن باور دارند اما در عمل از اینکه قرار است گروه نزدیک به اصلاح‌طلبان این موضوع را به سرانجام رسانند، خشنود نیستند. در این میان مواضع دو یا چند پهلوی مقامات ارشد هم مزید علت شده و بهانه‌های مناسبی به پیاده‌نظام محافظه‌کاران داده تا به میدان بیایند و موانعی در مقابل به ثمر رسیدن این گفت‌و‌گوها ایجاد کنند. اما برخلاف دولت سید محمد خاتمی که از این مانع‌تراشی‌ها حمایت‌هایی جدی و گاه علنی صورت می‌گرفت، این بار محافظه‌کاران ارشد به علل گوناگون و از جمله خطری که به نتیجه نرسیدن این مذاکرات‌ کشور را تهدید می‌کند، تصمیم به عدم حمایت از این رفتارها گرفته‌اند. بی‌جهت نیست که از جریان «دلواپسیم» حتی در نماز جمعه‌ها نیز تقدیر نشد و تظاهرات خیابانی به نفع «دلواپس‌ها» پس از برگزاری نماز جمعه در هیچ‌یک از شهرها انجام نگرفت. این در حالی است که در نمونه مشابه در دوران سید محمد خاتمی سلسله تظاهراتی به این ترتیب برگزار می‌شد.
بر این پایه چنین به نظر می‌آید سرسخت‌ترین مخالفان گفت‌و‌گو نه فقط در جهان که در تهران هم ضرورت به ثمر نشستن گفت‌‌و‌گوهای هسته‌ای را باور کرده‌اند. از این بابت جای تعجب ندارد که ادعا شود حصول توافق هسته‌ای چشم‌اندازی محتوم دارد.