مرگ؛ سرنوشت محتوم مخالفان پوتین

این نخستین بار نیست که چنین اتفاقی برای یک فعال سیاسی منتقد پوتین رخ می‌دهد. به نوشته نیویورک‌تایمز، پیوتر ورزیلوف نیز دو سال پیش و در شرایطی که در سلامت جسمانی کامل به سر می‌برد، ناگهان دچار عارضه شد و به اغما رفت. ورزیلوف که به اجرای هنرهای نمایشی ضددولتی مشهور است دقیقا علائمی مشابه الکسی ناوالنی داشت. در سال‌های اخیر چندین اتهام دیگر نیز در خصوص از بین بردن مخالفان با استفاده از سم از سوی دولت روسیه مطرح شده است. هرچند استفاده از سم برای کشتن مخالفان روشی قرون وسطایی به حساب می‌آید اما سرویس‌های اطلاعاتی شوروی سابق و روسیه در ۱۰۰ سال اخیر علاقه زیادی به استفاده از این روش نشان داده‌اند. به عنوان یک نمونه دیگر، سرگئی اسکریپال و دختر او نیز در ماه مارس سال ۲۰۱۸ در پارکی واقع در شهر سالزبری انگلستان در اثر تماس با ماده‌ای شیمیایی مسموم شدند. تحقیقات مسوولان بریتانیا پیرامون علت مسمومیت این دو حکایت از استفاده از سم نووی‌چوک داشت. سم نووی‌چوک از انواع سمومی بود که از سوی اتحاد شوروی تولید و انباشت می‌شد و لندن پس از تحقیقات ابتدایی اعلام کرد دولت روسیه مسوول اقدام به قتل سرگئی اسکریپال و دخترش است. سرگئی اسکریپال سرهنگ سازمان اطلاعات مخفی ارتش روسیه بود که به جرم جاسوسی برای آمریکا سال‌ها در روسیه زندانی بود و پس از آزادی به بریتانیا پناهنده شد.
پیش‌تر در سال ۲۰۱۵، ولادیمیر کارا مورزا فعال سیاسی مخالف پوتین برای مدتی طولانی به کما رفت. او پس از به هوش آمدن و بهبود نسبی وضعیت جسمی‌اش اعلام کرد که فکر می‌کند پیش از آغاز یک سفر هوایی در روسیه مسموم شده و توانسته نجات پیدا کند. همچنین در سال ۲۰۰۴ یک خبرنگار منتقد روس به نام آنا پولیتکووسکایا مدعی شد در طول یک پرواز و پس از نوشیدن یک فنجان چای احساس کرده مسموم شده و تا مدت‌ها با بیماری‌های عجیبی دست‌وپنجه نرم می‌کرده که به گفته او، از اثرات انتشار سم در بدن او بوده است. آنا پولیتکووسکایا دو سال بعد یعنی در سال ۲۰۰۶ در حالی که می‌خواست وارد خانه‌اش شود به ضرب گلوله به قتل رسید. نگاهی به آرشیو رسانه‌ها نشان می‌دهد از سال ۱۹۹۵ نمونه‌هایی از استفاده از روش‌های مشابه برای از بین بردن مخالفان در روسیه جدید مشاهده شده که از جمله آنها می‌توان به قتل ایوان کیولیدی بانکدار مشهور روس اشاره کرد. از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۱۴ دست‌کم ۳۵۰ روزنامه‌نگار به دلیل فعالیت شغلی ناپدید یا کشته شدند.
۲۷ فوریه ۲۰۱۵: بوریس نمتسوف ۵۵ ساله یکی از رهبران شناخته‌شده اپوزیسیون روسیه و معاون سابق نخست‌وزیر کشور ساعت ۱۱:۱۵ شب به وقت محلی در مسکو، و در فاصله چند متری کاخ کرملین مورد اصابت گلوله قرار گرفت.
۲۳ مارس ۲۰۱۳: بوریس برزوسکی ۶۷ ساله، سرمایه‌دار و از مخالفان سرسخت ولادیمیر پوتین در حمام خانه ییلاقی‌اش در بریتانیا حلق‌آویز پیدا شد. او در بریتانیا در تبعید زندگی می‌کرد. با وجود شواهد قانع‌کننده در تایید خودکشی بوریس برزوسکی، پزشکی‌قانونی بریتانیا هنوز نظر قطعی خود را در مورد علت مرگ او اعلام نکرده است. ۱۶ نوامبر ۲۰۰۹: سرگئی ماگنیتسکی ۳۷ ساله و وکیل مالی که به علت انتقاد از فساد دولتی به زندان محکوم شده بود، به علت بیماری و فقدان مراقبت پزشکی در زندان درگذشت. مرگ سرگئی ماگنیتسکی و به دنبال آن تصویب مقرراتی توسط حکومت آمریکا به نام «لایحه ماگنیتسکی» با هدف شناسایی و مجازات مقامات روس که در مرگ او دخیل بوده‌اند، باعث تنش مناسبات آمریکا و روسیه شد.
۱۵ ژوئیه ۲۰۰۹: ناتالی استمیرووا فعال حقوق بشر ۵۰ ساله که در مورد نقض حقوق بشر توسط دولت روسیه در ناحیه قفقاز شمالی و چچن تحقیق می‌کرد، در شهر گروزنی، مرکز چچن ربوده و چند ساعت بعد جسد او پیدا شد.
۱۹ ژانویه ۲۰۰۹: استانیسلاو ماکلف وکیل ۳۴ ساله حقوق بشر و آناستازیا بابوروا روزنامه‌نگار ۲۵ ساله مخالف حکومت، هنگام بازگشت از یک نشست خبری در یکی از خیابان‌های مرکزی مسکو به ضرب گلوله کشته شدند.
۲۳ نوامبر ۲۰۰۶: الکساندر لیتوینینکو ۴۳ ساله، مامور سابق اداره اطلاعات روسیه که به منتقدان ولادیمیر پوتین پیوسته بود، پس از نوشیدن چای آلوده به مواد رادیو اکتیو در هتلی در لندن درگذشت. او در تبعید در بریتانیا زندگی می‌کرد. مقامات بریتانیایی دیمیتری کوتن و آندری لوگوویف دو مامور سابق کا‌.گ.ب و تاجر فعلی را به دخالت در مرگ او متهم کردند. اما روسیه از استرداد آنها خودداری می‌کند.
هفتم اکتبر ۲۰۰۶: آنا پولیتکوفسکایا، روزنامه‌نگار ۴۸ ساله، در ورودی آپارتمان محل زندگی خود در مرکز مسکو به ضرب گلوله کشته شد. در قتل او که همزمان با روز تولد ۵۴سالگی ولادیمیر پوتین روی داد، پنج مرد به اتهام قتل او محکوم شدند، اما آمران قتل او هرگز شناسایی و اعلام نشدند. نهم ژوئیه ۲۰۰۴: پل کلینکوف، خبرنگار تحقیقی ۴۱ ساله آمریکایی هنگام خارج شدن از ساختمان مجله «فوربس» به زبان روسی مورد اصابت گلوله قرار گرفت. پل کلینکوف با انتشار گزارش‌هایی خشم برویس برزووسکی، سرمایه‌دار روسی را برانگیخته بود. او همچنین درباره جنگ چچن تحقیق کرده بود. پس از ۱۰ سال، هنوز کسی به جرم قتل او شناسایی یا محکوم نشده است.
۱۷ آوریل ۲۰۰۳: سرگئی یوشنکوف، نماینده ۵۲ ساله پارلمان و عضو حزب لیبرال روسیه در مسیر بازگشت به خانه‌اش در مسکو به ضرب گلوله از پا در آمد. سرگئی یوشنکوف درباره یک رشته بمبگذاری در چند مجتمع مسکونی در سال ۱۹۹۹ تحقیق می‌کرد. این وقایع زمینه‌ساز جنگ دوم چچن شد و در ‌‌نهایت به قدرت‌گیری ولادیمیر پوتین کمک کرد.