مرگ را باور کنیم

گروه فرهنگ- اوایل دهه ۸۰ بود که با «کیف انگلیسی» اسمش بر سر زبان‌ها افتاد. «‌سال ۱۳۷۲ برای اولین بار نسخه سینمایی فیلمنامه کیف انگلیسی را نوشتم. خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم و حتی گریه‌ام گرفت…» سریالش موفق بود و با اینکه روایتگر سیر اضمحلال آدمی در مناسبات سیاسی بود و موضوعی عامه‌پسند نداشت اما هم نظر عوام را جلب کرده بود و هم خواص. «وقتی شروع به نوشتن کردم با خودم قرار گذاشتم که هر ۱۰ دقیقه باید یک نقطه عطف فرعی وجود داشته باشد تا تماشاگر را به دنبال خود بکشاند. از سویی این فیلم به دلیل بستر تاریخی‌اش قید و بندهایی هم داشت. برای اینکه تماشاگران خسته و دلزده نشوند، باید درام به موضوع و مساله خود تماشاگر تبدیل می‌شد تا همذات‌پنداری کند و به حرف‌های شخصیت‌‌ها و‌لو اینکه مباحث سیاسی یا حرف‌های پیچیده باشد توجه کند. این تنها راهی بود که می‌توانست مخاطب عام را با سریالی که لحن و زبانی روشنفکرانه و جدی دارد همراه کند.» نقشه‌های ‌ضیاء‌الدین دری‌ درست از آب درآمده بود و سریالش جزو معدود فیلم‌های صداو‌سیما بود که با پخشش خیابان‌‌‌های شهر خلوت می‌شد؛ اتفاقی که بعدها تلویزیون کمتر مشابهش را دید و اگرچه خود دری هم با «کلاه‌پهلوی» نتوانسته بود تکرارش کند اما به دنبال فرصتی بود تا به گفته خودش مردم را با تلویزیون آشتی دهد. «خسارت تاراندن مردم از پای رسانه ملی بسیار سنگین است. من یک بار وقتی این اتفاق افتاده بود مردم را با سریال «کیف انگلیسی» پای تلویزیون کشاندم و آنها پنج سال با تلویزیون آشتی کردند.» ۱۵ سال از پخش سریالش گذشته بود. اوضاع دیگر مثل آن روزها نبود و شرایط فرق کرده بود. می‌گفت صداو‌سیما دیگر با کارگردانان باتجربه کار نمی‌کند، بیکار است و برای وقت گرفتن از منشی یکی از مدیران چند ماه وقت گذاشته و دیگر نمی‌داند چه کند «نمی‌دانم باید به چه کسی در تلویزیون مراجعه کنم؟ تصمیمات در سازمان تقریبا روشن و مشخص است‌. باید کارها تاک شو، از نوع بانمک، بی‌نمک یا کمدی باشد. حال این کمدی‌ها در نهایت چقدر جواب می‌دهد؟ ارشاد امکانات مالی ندارد. میزان کمک‌هایشان خیلی کم است. بنابراین مجبورم بیکاری را تحمل کنم.» ناراحت بود و می‌گفت دیگر همه درها به رویش بسته شده. «پس از بیش از سه دهه کار نمی‌دانم در این سینما و رسانه ملی چه کاری باید بکنم. فردی هم نیست به من بگوید چه راهی را طی کنم. درها بسته است.»
مرگ درست زمانی به سراغ‌مان می‌آید که آدم باور کرده که هست
«اگر به یاد مرگ نباشی عمرت کوتاه می‌شود. اگر کسی مرگ را باور داشته باشد عمرش طولانی‌تر می‌شود. آنهایی که می‌خواهند طولانی زندگی کنند خوب است به مرگ فکر کنند. مرگ درست زمانی به سراغ‌مان می‌آید که آدم باور کرده که هست.» خیلی طول نکشید. از روزی که خبر آمد کارگردان کیف انگلیسی در بیمارستان بستری شده و به پیوند کبد نیاز دارد تا روزی که گفتند عمل موفقیت‌آمیز بوده اما بدنش تاب نیاورده و صحنه زندگی را ترک کرده «ایشان به‌علت شدت ضعف عضلانی و به‌دنبال آن نارسایی کلیوی نتوانست درد را تحمل کند و صبح امروز پس از تحمل بیماری به‌علت شدت ضعف عضلانی در شیراز فوت کرد.»
«‌سردار سنجرخان‌«، رویای آخر آقای کارگردان
سید ضیاءالدین دری درحالی درگذشت که تا روزهای آخر برای کار کردن می‌جنگید «‌برای جذب سرمایه به هر جایی که فکرش را ‌کنید، رفته‌ام اما آنها حتی حاضر به دیدن من نیستند و جواب تلفن من را هم نمی‌دهند. در این شرایط تنها کاری که بلدم این است که فیلمنامه بنویسم. به هرحال یک روز برای یکی از آنها سرمایه جذب می‌شود اما با این وجود این روزها تنها برخی از گروه‌های خاص مشغول تولید هستند. جالب این است که هیچ کدام از فیلمنامه‌های من کپی نیستند اما با این وجود باز هم دچار مشکل شده‌ام.» اگرچه اوایل امسال او خبر ساخت «سردار سنجرخان» را با همکاری استاندار کردستان داده بود اما دیگر دیر شده بود و مریضی امان نداد. دری با همان سریال دهه هشتادش در خاطره‌ها ماند و نتوانست به قول خودش ایرانی‌ها را دوباره با تلویزیون آشتی دهد.
نوشدارو پس از مرگ سهراب
حالا همه نگاه‌ها به سوی او آمده و رییس سازمان صدا‌وسیما که مدت‌ها دری برای دیدارش می‌دوید و جوابی نمی‌گرفت، برای مرگش پیام تسلیت داده و او را خالق آثار ماندگار نامیده. عبدالعلی علی‌عسکری در پیامی درگذشت سید ضیاء‌الدین دُری، را این‌طور تسلیت گفته: «إِنَّا لِلّه وإِنّا إِلَیهِ رَاجِعُونَ؛ درگذشت کارگردان پیشکسوت و متعهد سینما و تلویزیون و خالق مجموعه‌های ماندگار تلویزیونی «کیف انگلیسی» و «کلاه پهلوی» جناب آقای سید ضیاءالدین دُری را به خانواده بزرگ صدا و سیما تسلیت عرض می‌کنم.
علی دارابی معاون امور استان‌های صداوسیما هم در پیامی در صفحه مجازی‌اش گفته اجل مهلت نداد تا دری «سردار سنجرخان» را بسازد: «سیدضیاءالدین دری (١٣۹۷-١٣۳۲) فیلمنامه‌نویس و کارگردان شهیر تلویزیون و سینما صبح دیروز درگذشت. «کیف انگلیسی»، «کلاه پهلوی» ۲ کار ماندگار تلویزیونی او در سال‌های اخیر بود. مجموعه نمایشی «سردار سنجرخان» تولید مشترک سیمای استان‌ها و صداوسیمای کردستان را در حال اتمام نگارش بود که اجل مهلت نداد. آقای دُری با ساخت این مجموعه‌های تاریخی و موثر، نقشی ویژه در معرفی تاریخ انقلابی این مرز و بوم ایفا کرده است که گذشت زمان ارزش آن را نمایان‌تر خواهد کرد. از خداوند تعالی برای آن مرحوم رحمت و مغفرت و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت دارم.»
رییس مجلس شورای اسلامی که در زمان ریاست او بر سازمان صدا‌و‌سیما بود که دری «کیف انگلیسی» را ساخت هم درگذشت او را تسلیت گفته‌: «بسم‌الله الرحمن الرحیم، انالله و اناالیه راجعون، درگذشت کارگردان توانمند سینما و تلویزیون آقای سیدضیاءالدین دری موجب تاسف گردید. اینجانب ضمن عرض تسلیت درگذشت ایشان که آثار ارزشمندی به ویژه در زمینه تاریخ معاصر برجای گذاشتند به جامعه هنری و فرهنگی کشور و خانواده بزرگوارشان، برای آن مرحوم رحمت و غفران و برای بازماندگان صبر و اجر از درگاه خداوند متعال مسئلت می‌کنم.»
مراسم تشییع، دوشنبه ۲۹ مرداد
نوید دری، فرزند سید ضیاءالدین دری در گفت‌وگو با ایسنا درباره جزییات تشییع پیکر این کارگردان سینما و تلویزیون گفته است: مراسم تشییعی امروز (۲۷ مرداد ماه) در شیراز برگزار می‌شود و سپس پیکر او به تهران منتقل خواهد شد.
او درباره جزییات مراسم تشییع ضیاءالدین دری در تهران هم گفته: مراسم تشییع او به احتمال زیاد روز دوشنبه (۲۹ مرداد ماه) در تهران برگزار خواهد شد و مقدمات این مراسم برای روز دوشنبه از مقابل خانه سینما در حال انجام است، البته با توجه به اینکه مراحل اداری انجام نشده، هنوز جزییات دقیق مشخص نیست.