مرگ رقابت

گروه حمل‌ونقل- سال ۹۴ بود که مدیرکل دفتر نظارت بر فرودگاه‌ها، شرکت‌ها و موسسات هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری از ابلاغ مصوبه طرح کفایت سرمایه مالی شرکت‌های هواپیمایی فعال و تازه‌تاسیس خبر داد؛ قانونی که به منظور یکنواخت‌سازی، ساماندهی و افزایش توان مالی خطوط هوایی فعال و جذب متقاضیان توانمند جدید، در بیست‌وششم دی‌ سال ۹۴ به تصویب رسیده بود.
براساس این مصوبه حداقل میزان سرمایه مورد نیاز شرکت‌های هواپیمایی طبق ارزش ویژه که مجموع مبالغ سرمایه و اندوخته شرکت است در راستای تامین و افزایش توان مالی با توجه به نوع فعالیت تعیین شده بود.
در آن زمان با اجرای قانون آزادسازی نرخ پروازهای داخلی شرایط مطلوب برای افزایش رقابت‌پذیری خطوط هوایی کشور و حضور بازیگران جدید و توانمند در عرصه حمل‌ونقل هوایی کشور فراهم شده و شرکت‌های هواپیمایی با توسعه و تقویت اصول بازرگانی و مشتری‌محوری به ارائه خدمات با کیفیت مطلوب و پایدار اقدام کردند. اما چندی نگذشت که سازمان هواپیمایی کشوری اقدام به تعیین بازه تغییرات قیمت بلیت برای شرکت‌های هواپیمایی کرد. این سازمان با تعیین کف و سقف نرخ بلیت هواپیما برای ایرلاین‌ها، عملا از آزادسازی نرخ پروازها جلوگیری کرد. این اقدام در نهایت منجر به از دست رفتن فضای رقابتی بین شرکت‌های هواپیمایی از لحاظ قیمتی شد.
اکنون در حالی که در ماه‌های گذشته قیمت بلیت هواپیما دستخوش تغییرات و افزایش خودسرانه از سوی ایرلاین‌ها شد و تاکنون بلاتکلیف مانده است، روز گذشته اظهارات جدیدی از سوی مسوولان مطرح شد که ابهام را در این باره بیشتر می‌کند.
از تیر ماه امسال شرکت‌های هواپیمایی قیمت بلیت پروازهای داخلی را تا بیش از ۳۰ درصد افزایش دادند، در حالی که آنها هیچ مجوزی برای این اقدام خود نداشتند و تاکنون نیز توضیحی به رسانه‌ها و مردم بابت این تصمیم‌ خودسرانه‌شان اعلام نکردند.
البته در این مدت اظهارات بسیاری از سوی مسوولان از محمد اسلامی وزیر سابق راه‌و‌شهرسازی تا روسای قبلی و کنونی و دیگر مدیران سازمان هواپیمایی کشوری درباره غیرقانونی بودن این اقدام ایرلاین‌ها، عواقب این تصمیم و هشدارهای متعدد به شرکت‌های متخلف برای بازگرداندن قیمت به نرخ مصوب آبان سال گذشته مطرح شد، اما هیچ تغییری در آشفته‌بازار پروازهای داخلی رخ نداد.
حتی شورای عالی هواپیمایی کشوری چندین جلسه با حضور وزیر سابق راه‌و‌شهرسازی، سازمان هواپیمایی کشوری و نمایندگان ایرلاین‌ها برگزار کرد که همه آنها بی‌نتیجه ماند و تعیین‌تکلیف نهایی در این نشست‌ها به آینده‌ای موکول شد که گویا تاکنون زمانش فرا نرسیده است.
حالا با روی کار آمدن وزیر جدید راه‌و‌شهرسازی هم خبر جدیدی در این باره نشده، اما اظهاراتی مطرح شده که ابهاماتی درباره قیمت بلیت هواپیما به وجود آورد.
رستم قاسمی وزیر راه‌و‌شهرسازی روز دوشنبه، بیست‌وششم مهر در حاشیه مراسم تودیع و معارفه مدیرعامل شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا تاکنون تکلیف قیمت بلیت هواپیما مشخص نشده و ایرلاین‌ها بدون داشتن مصوبه و اختیار قانونی اقدام به افزایش نرخ پروازهای داخلی کرده‌اند؟ اظهار کرد: قیمت بلیت هواپیما به دلیل رعایت پروتکل‌های بهداشتی به ویژه محدودیت پذیرش ۶۰ درصدی مسافر در پروازهای داخلی افزایش یافته بود که امیدواریم با بهبود شرایط کشور از نظر شیوع ویروس کرونا و برداشته شدن این محدودیت بتوانیم قیمت بلیت هواپیما را تعدیل کنیم.
وی افزود: محدودیت ۶۰ درصدی پذیرش مسافر در ناوگان حمل‌ونقل عمومی بر اساس مصوبات ستاد ملی مقابله با کرونا اتفاق افتاده که هم‌اکنون در جلسات ستاد ملی مقابله با کرونا در حال بحث و بررسی برای اعمال تغییرات در این پروتکل‌ها هستیم. اما ساعتی بعد اطلاعیه‌ای از سوی سازمان هواپیمایی کشوری منتشر شد. این سازمان در اطلاعیه خود این‌گونه به مساله قیمت بلیت هواپیما اشاره کرد که «هرگونه تخطی از اجرای مصوبات، ابلاغیه‌ها و دستورالعمل‌ها و سهل‌انگاری در این رابطه تخلف محسوب شده و شرکت‌هایی که از اجرای این مقررات خودداری کنند، این سازمان نسبت به مجوزهای پروازی آن شرکت‌ها اقدام خواهد کرد.
همچنین سازمان هواپیمایی کشوری هیچ تصمیمی برای افزایش قیمت بلیت هواپیما در دستور کار خود ندارد و شرکت‌های هواپیمایی موظفند در خصوص نرخ بلیت هواپیما، براساس تصمیمات اتخاذ شده در آخرین جلسه شورای عالی هواپیمایی عمل کنند و فروش بالاتر از سقف نرخ تعیین‌شده در جلسه مذکور، تخلف محسوب می‌شود.»
در حالی به این نکته در اطلاعیه تاکید شده بود که «هیچ تصمیمی برای افزایش قیمت بلیت هواپیما نداریم» که رستم قاسمی ساعتی قبل از آن گفته بود که اگر محدودیت‌هایی مانند پذیرش ۶۰ درصدی مسافر در پروازهای داخلی برداشته شود، قیمت بلیت هواپیما کاهش پیدا خواهد کرد.
البته سازمان هواپیمایی در این اطلاعیه به این مساله هم اشاره کرده بود که باید نرخ‌ها بالاتر از سقف تعیین‌شده نباشد، اما طی ماه‌های گذشته هیچ‌کدام از ایرلاین‌ها نرخ‌نامه تعیین شده مصوب موجود را که به آبان ماه سال گذشته بر می‌گردد و امسال تنها کف قیمتی از دامنه مصوب حذف شد، رعایت نمی‌کنند و بر همین اساس مشخص نیست قرار است دقیقا با کدام شرکت هواپیمایی برخورد شود؟
در روزها و هفته‌های آتی و با تصمیم ستاد ملی مقابله با کرونا برای حذف تدریجی و هوشمند محدودیت‌های کرونایی، باید دید تکلیف رییس جدید سازمان هواپیمایی کی مشخص خواهد شد و گزینه اصلی احتمالی کی بر میز ریاست تکیه خواهد زد و از سوی دیگر باید منتظر ماند و دید مسوول جدید بالاخره چگونه و کی تکلیف قیمت بلیت هواپیما را روشن می‌کند.