مزایای منحصر‌به‌فرد سرمایه‌گذاری در کاشان

مراسم کلنگ‌زنی و شروع عملیات اجرایی منطقه ویژه اقتصادی کاشان پنجشنبه هفته پیش با حضور محمدرضا نعمت‌زاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت برگزار شد. به گفته وزیر دولت یازدهم، با همت سرمایه‌گذاران و علاقه‌مندان به رونق و توسعه زمینه ایجاد اشتغال، توسعه فناوری، خوداتکایی و خودکفایی و استقلال ملی با ایجاد منطقه ویژه اقتصادی کاشان فراهم خواهد شد. منطقه ویژه اقتصادی کاشان پس از سلفچگان قم دومین منطقه ویژه اقتصادی مرکز کشور است. منطقه ویژه اقتصادی کاشان در زمینی به مساحت یک‌هزار و ۵۰۰ هکتار در نظر گرفته شده است که از این مقدار یک‌هزار و ۳۴۴ هکتار آن به‌منظور تشویق سرمایه‌گذار به تملک شرکت ایمیدرو در‌آمده است که ۲۰۰ هکتار از این مجموعه امسال عملیاتی و آماده بهره‌برداری خواهد شد. با فراهم شدن زیرساخت‌ها در نیمه دوم امسال سرمایه‌گذاری‌ها در این زمینه شروع خواهد شد. این سرمایه‌گذاری توسط اتاق بازرگانی و فعالان بخش‌خصوصی انجام شده و ایمیدرو نیز زیرساخت‌ها را آماده‌سازی خواهد کرد. از آنجایی که کاشان قطب تولید کشور است درخصوص فعالیت منطقه ویژه اقتصادی کاشان و وضعیت اقتصادی و صنعتی شهر کاشان پای صحبت‌های ابوالفضل صدراییه، معاون استاندار و فرماندار ویژه کاشان نشسته‌ایم که در پی می‌آید:
مرکز کشور دو منطقه ویژه اقتصادی دارد که اولین آن سلفچگان قم و دومین منطقه ویژه اقتصادی کاشان است که طی روزهای گذشته توسط وزیر صنعت، معدن و تجارت کلنگ‌زنی و عملیات اجرایی آن آغاز شد. درخصوص عملکرد اقتصادی این دو منطقه به‌خصوص منطقه ویژه کاشان صحبت بفرمایید؟
ما در مرکز کشور دو منطقه ویژه اقتصادی داریم که یکی از آن دو سلفچگان قم و دیگری منطقه اقتصادی کاشان است. هر دوی این مناطق اقتصادی مشترکات مشابهی دارند که از جمله می‌توان به این نکته اشاره کرد که در شعاع ۱۲۰ کیلومتری تهران دیگر هیچ مجوز منطقه صنعتی دیگری داده نمی‌شود و این از جمله مزایا برای این مناطق به حساب می‌آید.
منطقه ویژه ما با احتساب فاصله مستقیم در ۱۳۰ کیلومتری استان تهران قرار دارد. شما در اینجا نه با یک منطقه صرفا صنعتی بلکه با منطقه ویژه اقتصادی مواجه می‌شوید. هدف این مناطق ویژه در راستای برنامه توسعه سوم است و پیش از هر چیز بحث توسعه محلی موردنظر است که همین امر از جمله مزایای منطقه اقتصادی کاشان نسبت به منطقه اقتصادی سلفچگان قم است.
منطقه ویژه اقتصادی کاشان در زمینی به مساحت یک هزار و ۵۰۰ هکتار در نظر گرفته شده است که از این مقدار یک‌هزار و ۳۴۴ هکتار آن به منظور تشویق سرمایه‌گذار به تملک شرکت ایمیدرو در‌آمده است که ۲۰۰ هکتار از این مجموعه امسال عملیاتی و آماده بهره‌برداری خواهد شد. با فراهم شدن زیرساخت‌ها در نیمه دوم امسال سرمایه‌گذاری‌ها در این زمینه شروع خواهد شد. این سرمایه‌گذاری توسط اتاق بازرگانی و فعالان بخش خصوصی انجام می‌شود و ایمیدرو نیز زیرساخت‌ها را آماده‌سازی خواهد کرد.
چه صنایعی قرار است در مناطق ویژه اقتصادی کاشان فعالیت کنند؟
اینکه چه صنایعی قرار است در این منطقه مستقر شوند طی چند ماه آینده مشخص می‌شود. امسال حدود ۳۰ میلیارد ریال برای آماده‌سازی منطقه ویژه اقتصادی کاشان نیاز است. زیرساخت‌ها مانند آب و برق و به صورت موقت در حال حاضر آماده شده است. با توجه به نزدیکی راه‌آهن و امکانات ترانزیتی کالا، سرمایه‌گذاران ظرف یک یا دو سال آینده واحدهای صنعتی تولیدی را در این منطقه مستقر و فعالیت خود را آغاز کنند. ظرفیت لازم برای استقرار واحدهای صنعتی تولیدی متوسط و کوچک در منطقه ویژه اقتصادی کاشان فراهم است و با توجه به همکاری بین دستگاه‌های اجرایی و تعامل مسوولان محلی با مدیران وزارت صنعت، معدن و تجارت مشکلی وجود ندارد.
آقای صدراییه از وضعیت صنایع کاشان بگویید.
وجود صدها واحد بزرگ و کوچک صنعتی تولیدی و ایجاد شهرک‌ها و مناطق صنعتی اهمیت خاصی را به این بخش اقتصادی داده است. در حال حاضر شهرستان کاشان دارای ۹۰۰ واحد صنعتی با اشتغال ۳۵ هزار نفر بوده که به لحاظ تعداد از ۱۳ استان کشور و از نظر میزان اشتغال و سرمایه‌گذاری از ۱۷ استان کشور بالاتر است. بیش از ۲۰۰ محصول در شش گروه متفاوت نساجی، پوشاک، فلزی، الکتریکی، غذایی، دارویی بهداشتی، غیرفلزی و نیرومحرکه در کاشان تولید می‌شود. کاشان بزرگ‌ترین قطب تولید فرش ماشینی و نخ نیمه فاستونی در ایران و سومین قطب این محصولات در دنیاست.
مزیت‌های صنعتی، اقتصادی کاشان نسبت به سایر نقاط کشور در چیست؟
در کاشان یکسری مزیت‌های صنعتی، اقتصادی وجود دارد که در هیچ جای کشور دیده نمی‌شود. برای مثال ما در دو صنعت، قطب تولید در کشور هستیم و همان‌طور که مستحضرید قطبیت در اقتصاد به معنای این است که رقیبی در کشور برای هر صنعتی که قطب شده است، وجود ندارد.
یکی از این دو، صنعت ریسندگی و بافندگی، صنعت فرش ماشینی است و دیگر بحث تولید گلاب و عرقیات گیاهی و دارویی است که به سبب آن، ما سالانه حدود سیصد میلیون دلار از گمرک کاشان صادرات داریم. صادرات فعلی کاشان شامل انواع خودرو، انواع فرش ماشینی، انواع پوشاک، انواع لنت ترمز، انواع نخ، ظروف ملامین و پلاستیک، کولر و آبگرمکن، گلاب و عرقیات، اسانس، دارو، قالب‌های فلزی انواع سنگ، کاشی و… به کشور‌های عراق، افغانستان، چین، امارات، آلمان، انگلستان، فرانسه، دانمارک، کانادا، روسیه، عربستان، کویت و کشورهای آفریقایی و… است که این نشان‌دهنده آن است که ما نسبت به بسیاری از استان‌های کشور میزان قابل توجهی در صادرات جلوتر هستیم. با این شرایط وضعیت ما در شهر کاشان که حدود ۶۰ هزار کارگر در بخش‌خصوصی دارد مناسب است و سالانه دو میلیارد تومان بحث مالی این کارگران است.
بنابراین حجم صادرات کاشان بسیار بالاست؟
بله، با این حجم صادرات و استعداد‌هایی که در منطقه است باید دو رویکرد را مورد توجه قرار داد؛ اول اینکه به سبب پتانسیل منطقه بحث انتقال فناوری پیش می‌آید. که باید مورد توجه قرار گیرد. این به نحوی شامل همان توسعه صادرات غیرنفتی است که کاملا اشتغالی مولده و ترانزیتی کالاست که در نهایت همه اینها ختم به توسعه اقتصاد محلی‌مان خواهد شد. نگاه و رویکردی دیگر مربوط به شرایط ذاتی مربوط به این منطقه می‌شود. این منطقه کنار ریل راه‌آهن شمال به جنوب کشور قرار گرفته و از طرفی دیگر در کنار جاده اصلی و راه‌های مواصلاتی کشور است و راه‌های مواصلاتی شرق به غرب کشور را نیز شامل می‌شود و این خود بر اهمیت این منطقه می‌افزاید. منطقه اقتصادی کاشان در نزدیک‌ترین فاصله به پایتخت قرار گرفته و به نوعی بندر خشک به شمار می‌آید. اساسا تحقق بندر خشک با حضور و وجود راه‌آهن در آن منطقه امکان‌پذیر است و ارتباطی به بحث منطقه ویژه ندارد.
یکی از کارهایی که بنده از ابتدا در پی تحقق و پیگیری آن هستم این است که این منطقه باید دارای طرح مطالعاتی جامع باشد. البته بحث‌های زیادی هم در این موضوع صورت گرفته و سبقه آن به بیش از ۱۰ سال برمی‌گردد. باید اشاره کنم در این لحظه که ما در حال گفت‌وگو هستیم منطقه اقتصادی قشم هنوز طرح جامع مطالعاتی ندارد. متاسفانه این امر در کشورمان سلیقه‌ای است. اساسا اعمال سلیقه‌ها مناطق را ایجاد کرده و تا به امروز طرح جامعی نداشته است.
راجع به طرح جامع مطالعاتی بفرمایید.
اتفاق خوبی که در این منطقه اقتصادی در حال وقوع است، توجه به طرح جامع مطالعاتی است که ما از مشاوران و صاحبنظران دعوت به همکاری کرده‌ایم چراکه معتقدیم مناطق ویژه اقتصادی برای تحقق تجارت جهانی و پیشرفت کل کشور و نه صرفا محدود به منطقه شکل می‌گیرد.
آیا مشاوران در طرح جامع مطالعاتی، ایرانی هستند یا خارجی؟
باید اشاره کنم که جوینت خارجی دارند چراکه بنا به قانون مشاوران اصلی باید ایرانی باشند اما در اسنادی که مطالعه کردیم، تاکید شده بود که حتما از جوینت خارجی استفاده شود تا بهره‌وری بیشتری صورت پذیرد
و در واقع این برخورد نوعی حفظ ارتباط با خارج از کشور است. این مطالعات هم بحث زیرساخت‌ها را دارد که ما شروع کرده‌ایم و هم الگوبرداری و استفاده از تجارب نمونه‌های موفق در دنیا را شامل می‌شود. ما نگاهمان در اینجا این است که کار و فعالیتمان باید متناسب با منطقه‌مان باشد. قبل از هر چیزی توسعه کلان منطقه‌ام را می‌خواهم. زمانی کار من در منطقه موفق خواهد بود که سرمایه‌گذار داخلی‌ام قدم اول را بردارد. ما در شهرستان کاشان موفق‌ترین شهرک‌های صنعتی کشور را داریم. شهرک صنعتی راوند، امیرکبیر و… نمونه‌هایی از این شهرک‌ها هستند. در این شهرک‌ها تراکم صد‌در‌صد است و حتی قیمت زمین در آنجا از زمین‌های مسکونی ما گران‌تر است.
با فازبندی که در مجموع کرده‌ایم، از ۱۲۰۰ هکتار در فاز اول ۲۰۰ هکتار را تعیین کرده‌ایم که برق، آب و گاز هم برایش فراهم ساختیم که به زودی تحویل سرمایه‌گذار خواهیم داد. با این اوصاف و کارها می‌خواهیم جذب سرمایه‌گذار داشته باشیم. در مورد فعالیت و توسعه زیرساخت‌ها هم برنامه‌هایی داریم و صحبت‌هایی هم کرده‌ایم و می‌خواهیم در این موضوع هم با متخصصان مربوطه مشارکت داشته باشیم.
در واقع ما یک الگو و فاینانس داریم و می‌خواهیم از روش BOT استفاده کنیم و بحث زیرساختی این مجموعه را قوت ببخشیم. می‌خواهیم در این بخش از بخش خصوصی استفاده کنیم. حضور آقای وزیر در کاشان مصادف با افتتاح چند خط پروژه ما بود. یکی از این فازها شرکت نساجی است که بحث تولید نخ است. یک خط کامل ریسندگی را در کاشان افتتاح کردیم که نریمه بافت و سایپا صنعت ابریشم از این قبیل است. ما به آخرین تکنولوژی فرش دنیا با تراکم ۱۲۰۰ دست یافته‌ایم. دقیقا این بافت همان میزان گره فرش دستباف را دارد. در نمایشگاه آلمان حدود دو ماه گذشته این فرش به‌عنوان فرش دستباف فروش می‌رفت، یعنی کیفیت این بافت آنقدر بالاست که از تشخیص هم به‌دور است. کاشانیان با همکاران شرکت وندووید اتریش شش ماه نشستند و در طراحی ساخت دستگاه فرشباف نظر دادند و کار کردند. دستگاه هم دو و نیم میلیون یورو قیمت دارد که حدود ۱۵ دستگاه وارد شده و الان در گمرک کاشان موجود است. از این میزان دو دستگاه در حال حاضر راه‌اندازی شده است. این دستگاه‌ها نمونه مشابهی در دنیا ندارند. از لحاظ اقتصادی این دستگاه‌ها تماما متعلق به بخش‌خصوصی است و دولت یک ریال در این امر سرمایه‌گذاری نکرده است و البته لازم به ذکر است که موفقیت اینها برای دولتی نبودنشان است.
لازم به ذکر است که ۷۵ تا ۸۰ درصد تولید فرش‌های ماشینی کشور متعلق به کاشان است. با اینکه شهرستان کوچکی هستیم، در دنیا رتبه سوم را در صنعت فرشبافی به دست آورده‌ایم. این مجموعه حدود ۵۰۰ واحد در حال کار دارد و این هم البته بابت استعداد ذاتی است که مردم این منطقه در این کار دارند.
در تدوین برنامه ششم توسعه همان‌گونه که هر برنامه‌ای که نوشته می‌شود، شعاری دارد، شعار این برنامه، توسعه متوازن منطقه است. اگر می‌خواهیم توسعه متوازن منطقه‌ای داشته باشیم، باید توجهی به مناطقی از کشور که بنا بر استعداد ذاتی‌شان قطب مناطق تولید شده‌اند، داشته باشیم البته نه با سرمایه‌گذاری بخش دولتی بلکه باید یقین داشت اگر این امر که در واقع تحقق توسعه متوازن منطقه‌ای را رقم خواهد زد در بخش‌خصوصی پیش گرفته شود موفقیتی بسیار چشمگیر حاصل خواهد شد. آقای ستاری، معاون علمی فناوری رییس‌جمهور به اینجا آمده بود که در این سفر ما در حال ساخت پنجمین رصدخانه فراملی بودیم و به زودی افتتاح خواهد شد. در رصدخانه و تجهیزات و آسمان رصد ما در دنیا پنجمین کشور هستیم.
گیاهان دارویی شرکت بارج اسانس نیز از جمله فعالیت‌های دیگر این منطقه است که برای مثال سال گذشته ۸۰ میلیارد فروش داشته است و به طور میانگین ماهی یک محصول تولید می‌کند. این شرکت بزرگ‌ترین بخش تحلیلی و آزمایشی در کشور را به خود اختصاص داده است. صاحب این کارخانه با تحقیقات و ممارست‌های شخصی‌اش به این نقطه رسیده است. در سفر ستاری تنها خواسته من این بود که این شرکت‌ها را دانش‌بنیان کنیم.
و سخن پایانی؟
در نهایت باید بار دیگر بگویم که ما با تلاش بخش‌خصوصی و حمایت‌های دولتی تبدیل به قطبی اقتصادی در مقایسه با بسیاری از استان‌ها شده‌ایم و بخشی از این امر را مدیون استعداد ذاتی مردم این منطقه هستیم. نه‌تنها ما بلکه دیگر شهرها هم باید توسعه متوازن منطقه‌ای داشته باشند تا موفقیت‌هایی حاصل کنند. اگر می‌خواهیم به اقتصاد مقاومتی دست یابیم باید به توسعه متوازن منطقه‌ای توجهی ویژه داشته باشیم چراکه با پول دولت نمی‌توان به صادرات و مخصوصا صادرات غیر نفتی دست یافت و این صادرات در نهایت محکوم به شکست خواهد بود.