مسیر توسعه پایدار

گروه گردشگری– گردشگری کودک یکی از حوزه‌های مهم و قابل‌توجه در صنعت گردشگری است. کودکان نیاز بسیاری به سفر و تفریح دارند. این امر در رشد شناخت، هوش و شخصیتشان کمک می‌کند. ۲۹ آبان روز جهانی کودک بود. طی ماه‌های اخیر جامعه به حدی درگیر تورم، کرونا، تغییر دولت و مشکلات پی‌در‌پی بود که کودکان و مشکلاتشان به حاشیه رانده شد. حداقل روز جهانی کودک بهانه‌ای است برای توجه به مشکلات و معضلات کودکان. کودکان سرشار از انرژی هستند ما حدود دو سال است که به خاطر قرنطینه و آموزش آنلاین در خانه مانده‌اند. این در حالی است که سفر، تفریح و بودن در اجتماع به اجتماعی شدن کودکان کمک می‌کند و موجب رشد عاطفی آنها می‌شود اما اگر مدام گوشه عزلت بگیرند و در جامعه حضور نداشته باشند به بلوغ عاطفی نمی‌رسند.
تاکنون حدود ۳۳۰ نوع گردشگری شناسایی شده که هر کدام نیازهای گروه متفاوتی از افراد را مورد توجه قرار می‌دهد، کودکان به عنوان اعضای حمایت‌پذیر جامعه دارای نیازها و انتظارات خاصی هستند و توجه به شکوفاسازی استعدادها و آموزش صحیح آنها از الزامات توسعه است،گردشگری کودک به در نظر گرفتن خواسته‌های این گروه از جامعه و ایجاد تجربه مطلوب برای آنها در سفر می‌پردازد.
همواره کودکان در بخش گردشگری نادیده گرفته شده‌اند و هیچ توجهی به سلایق آنها نمی‌شود. باید توجه داشت وقتی اختیار را از آنها بگیریم خلاق نمی‌شوند و نمی‌توانند زندگی‌بخش باشند. نگاه منفعل به کودک اشتباه بزرگی است که متاسفانه رویکرد ما نسبت به آنها همین است.
کارشناسان معتقدند که باید در پروسه آموزش به کودکان، پارک‌ها را به عنوان محلی برای یادگیری در نظر بگیریم. گردشگری یک فعالیت فرهنگی و اجتماعی است که مابه‌ازای اقتصادی هم دارد، اما اصالت آن نباید فراموش شود. همچنین به عقیده آنها باید کودک به عنوان مشارکت‌کننده و همراه دیده شود. این پارادایم به وجود آمده و به یک جهان بینی در دنیا تبدیل شده است؛ اما در ایران تا رسیدن به این مرحله فاصله طولانی داریم. این در حالی است که در مکتب اسلام هم توجه ویژه‌ای به کودکان شده است.
از سویی دیگر ضروری است که کودکان را با گردشگری آشنا کنیم و گردشگری کودک را ترویج دهیم.
نیاز کودکان به سفر
کودکان اگر بیشتر از بزرگسالان به سفر نیاز نداشته باشند، کمتر از آنها نیازمند گردشگری و تفریح نیستند. سفر به شناخت آنها و رشد شخصیتی و هوش کودکان کمک می‌کند.
در حال حاضر بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته با توجه به اهمیت آموزش و ترویج صنعت گردشگری در سطح جامعه خود، توجه ویژه‌ای به کودکان و معرفی ابعاد مختلف این صنعت به آنها می‌کند. نهادینه شدن فرهنگ گردشگری و ارزش دادن به آن در زمان کودکی شکل می‌گیرد و کارشناسان معتقدند برای توسعه و تقویت این صنعت می‌توان از میزان وفاداری بالای کودکان بهره برد.
المیرا عسگرنژاد، روانشناس کودک گفت: کودکان جزو آن گروه‌های اجتماعی هستند که تاکنون در گردشگری توجه چندانی بـه تامین نیازهای حال و آینده و خواسته‌های ویژه آنان نشده است. کودکان که از اعضای حمایت‌پذیر جامعـه به‌شمار می‌روند اغلب بـه همراه خانواده‌ها در بسیاری از سـفرها حضـور دارند، اما موضوع اصلی خواسته‌های آنان نیست.
او افزود: همچنان‌که فرزندان رشد و به بلوغ می‌رسـند سـفرهای خانوادگی و گروهی به بخشی از روند زندگی آنان تبدیل و بازیگـران صنعت گردشگری با آگاهی از این موضوع سخت در تلاشند تا سـهم بیشتری از بازار گردشگرانی را کـه در قالب گروه‌های خانوادگی سفر می‌کنند به‌دست آورند.
ضرورت گردشگری کودک
زهره ابراهیم‌پور کارشناس گردشگری گفت: در گردشگری کودک‌محور، کودکان علاوه بر بازی کردن و بازدید از مناظری که برایشان لذت‌بخش است به آموزش و یادگیری مهارت‌هایی می‌پردازند که در زندگی جمعی و آینده آنان موثر است. او افزود: گردشگری دوسـتدار کـودک عبارت اسـت از گردشگری سالمی که کودک بدون خطر و بی‌نیاز از مراقبـت والدین بـه گــردش و تفریح بپــردازد در این نوع گردشگری، کودک بـا طبیعـت بهتر و بیشتر انس می‌گیرد و احترام‌ گذاشتن بـه آن را می‌آموزد و در این فرآیند توانایی‌ها و تمایلات وی در سـطوح و سـنین گوناگون در نظر گرفته می‌شود. ابراهیم‌پور بیان کرد: گردشگری کودک تعریف جامع و مشخصی ندارد، اما می‌توان گفت سفر بخشی از زندگی هر انسان است، کودک در سفر فرصت کشف، کنجکاوی و جست‌وجو پیدا می‌کند، می‌بیند، لمس می‌کند، می‌شنود، می‌بوید و لذت می‌برد.
این کارشناس گردشگری ادامه داد: این نوع سفرها کمک می‌کند که مهارت‌های مختلفی در کودکان رشد و پرورش پیدا کند، تکیه‌ کودکان بر خودشان و انجام فعالیت‌های مختلف در طبیعت موجب می‌شود که اعتماد به ‌نفس کودکان تقویت شود. در سفر می‌آموزند مراقب خودشان و وسایلشان باشند و کم‌کم مسوولیت‌پذیری را یاد می‌گیرند.
آغاز سفرهای کودکان
ابراهیم پور ادامه داد: نخستین قدم برای شروع سفر کودک آن است که خانواده آمادگی داشته باشد. کودک زمانی می‌تواند لذت ببرد و آموزشی را دریافت کند که حس امنیت داشته باشد. اگر قرار باشد با یک غریبه سفر کند و او را نمی‌شناسد حتما زمان نیاز دارد تا اعتمادش جلب شود ولی در کنار خانواده‌ چون اعتماد اولیه هست فضای امن‌تری برای شروع سفر کردن و یادگیری دارد. از آنجا که خانواده الگوی بچه است اگر خودشان شروع به سفر کنند بچه‌ها هم می‌بینند و تجربه می‌کنند.
او افزود: برای شروع هر خانواده می‌تواند در فصل‌های مختلف سفری را برنامه‌ریزی کند. سفر را می‌توان ساده در نظر گرفت. وقتی خانواده سفرهای بیشتری را تجربه می‌کند، خیلی از مسائل کم‌کم حل می‌شود سفرهای گروهی به هر شکلی که باشد فرصت و امکانی برای یادگیری خانواده‌ها از یکدیگر است. خانواده‌ها از هم یاد می‌گیرند و انگیزه‌های تازه‌ای به دست می‌آورند. همه جای ایران می‌تواند مکانی مناسب برای گردشگری کودک باشد؛ از شمال کشور تا جنوبی‌ترین نقطه ایران اسلامی پر از موقعیت‌های بالقوه گردشگری است که با قدم‌های کودکان و مانوس شدن آنها با این موقعیت‌ها به توسعه صنعت گردشگری کمک خواهد کرد.
حوزه مغفول‌مانده
کارشناسان بر این باورند که گردشگری کودک حوزه‌ای مغفول‌مانده در صنعت گردشگری است اما توجه به آن و مشارکت فعالانه در این حوزه ضروری است. علی‌اکبر عبدالملکی رییس کمیسیون گردشگری اتاق ایران با تاکید بر اهمیت توجه به کودکان، سلایق و نگاه آنها به گردشگری گفت: گردشگری کودک موضوعی است که تاکنون در کشور مغفول مانده و حتی بخش خصوصی نیز در این رابطه قدمی برنداشته است. متاسفانه جای خالی این بخش از گردشگری به خوبی احساس می‌شود بنابراین تصمیم گرفتیم در قالب کمیته‌ای این بحث مهم را مورد توجه قرار دهیم و از متخصصان امر بخواهیم با حضور و مشارکت خود به تقویت جایگاه گردشگری کشور کمک کنند.
به باور این فعال اقتصادی، توجه به گردشگری کودک می‌تواند در توسعه صنعت گردشگری نقش مهمی داشته باشد. آموزش زوایای مختلف گردشگری به کودکان در کنار سایر آموزش‌ها اهمیت زیادی دارد. او با بیان این مطلب که ایران از نظر جاذبه‌های گردشگری جایگاه و رتبه خوبی دارد، تصریح کرد: ایران از نظر جذب گردشگری رده ۱۴۰ را دارد و این رتبه برای ایران با این سطح از ظرفیت قابل قبول نیست. با توجه به تجربه‌های جهانی می‌توانیم به کمک آموزش مسیر توسعه را هموارتر کنیم. عضو هیات نمایندگان اتاق ایران درباره تشکیل کمیته گردشگری کودک گفت: هدف این است که از افراد متخصص در این حوزه بهره ببریم و در نهایت استراتژی مدونی در این رابطه تدوین کنیم و به مسوولان ارائه دهیم. گردشگری مسیری برای صلح و دوستی است و تعامل با دنیا برای تامین انواع نیازها لازم است.
او ادامه داد: از وزارت آموزش و پرورش درخواست کردیم تا در بحث آموزش گردشگری امکاناتی را فراهم کند تا شناخت کودکان با این مفهوم و نوع برخورد با گردشگران بالا برود.
عبدالملکی تاکید کرد: به دنبال آن هستیم که به متولیان امر مشورت دهیم و پیگیر رسیدن به حکمرانی واحد در صنعت گردشگری باشیم چراکه اعتقاد داریم، گردشگری با حکمرانی واحد حرکت ‌می‌کند. گردشگری کودک یکی از مسائل مهم است چراکه سفر کردن به شناخت و رشد کودکان کمک می‌کند. از طرفی دیگر سفر کودکان به همراه والدین صورت می‌گیرد و درآمدزایی بسیاری دارد.