مشتریان زیبایی

صبا رضایی- ۲۷ هزار نفر توریست سلامت در سه ماهه نخست امسال به کشورمان سفر کرده‌اند. اینها گفته‌های ولی تیموری معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است. این در حالی است که در ایران هنوز واکسیناسیون مردم عادی صورت نگرفت و از سوی دیگر صدور ویزای توریستی نیز به بعد موکول شده است. ایران در زمینه گردشگری سلامت ظرفیت‌های بسیاری دارد، به ویژه در زمینه جراحی پلاستیک توریست‌های بسیاری به کشورمان سفر می‌کنند. اما اکنون در موج پنجم پاندمی کرونا هستیم و دلتا نیز وارد کشور شده است. بسیاری از استان‌های کشورمان از جمله سیستان‌و‌بلوچستان و تهران در وضعیت نامناسبی قرار دارند و سالمندان نیز هنوز به طور کامل واکسینه نشده‌اند. با این همه بیشتر توریست‌های زیبایی که به کشورمان سفر کردند متقاضی جراحی پلاستیک و خدمات زیبایی بوده‌اند و برای بیماری‌های خاص و حیاتی به کشورمان سفر نکرده‌اند چراکه خدمات درمانی و جراحی‌های سلامت در بیشتر کشورهای دنیا رایگان بوده و دارو و تجهیزات نیز به میزان کافی در کشورشان موجود است. چرا باید برای درمان بیماری‌های خاص ایران را انتخاب کنند؟ آن هم در شرایطی که به خاطر تحریم‌ها دارو و تجهیزات کافی در کشورمان موجود نیست و بسیاری از داروهای ضروری نایاب شده‌اند.
توریست‌های کشورهای همسایه و ایرانیان مقیم خارج
اگرچه ۲۷ هزار نفر توریست سلامت در سه‌ماهه نخست سال جاری به ایران سفر کردند اما بیشتر این افراد برای جراحی‌های پلاستیک به ایران آمده و اکثر آنها از کشورهایی مانند عراق و عمان به ایران سفر کرده‌اند. ایرانیان مقیم کشورهای خارجی نیز ایران را برای خدمات زیبایی ترجیح می‌دهند. ولی تیموری معاون گردشگری کشور گفت: در سند راهبردی گردشگری برای ۲۴ دستگاه ۷۲ حکم گرفتیم، این احکام روابط دستگاه گردشگری را با دستگاه‌هایی که به عنوان فرابخشی در این صنعت نقش دارند، مشخص می‌کند. طی این مدت توانستیم دو بخش نرم‌افزاری و سخت‌افزاری را در کنار هم قرار دهیم. او افزود: ۲۷ هزار نفر در سه‌ماهه نخست سال جاری در قالب گردشگری سلامت با رعایت پروتکل‌های بهداشتی به کشورمان سفر کردند. تیموری در رابطه با تور واکسن گفت: رسیدن به این نقطه یعنی تور واکسن در ایران به آینده موکول خواهد شد. طبیعتا اولویت واکسیناسیون، شهروندان ایرانی هستند. هیچ کشوری هم زدن واکسن به اتباع سایر کشورها را در اولویت خود قرار نداده است. در صورتی که واکسیناسیون ایرانی‌ها تمام شود، آنگاه می‌توانیم وارد فاز واکسیناسیون گردشگران و سایر افراد شویم. این امر نیز قطعا تا پایان سال جاری محقق نخواهد شد.
گردشگری سلامت از ۸ ماه قبل فعال شده
او درخصوص چگونگی اجازه ورود گردشگران سلامت به کشور در شرایطی که مرزها همچنان بسته است و برای سایر گردشگران ویزا صادر نمی‌شود، گفت: گردشگری سلامت، با پیگیری‌های وزارت میراث فرهنگی و گردشگری حدود هشت ماه است که فعال شده است. در این خصوص دلایل خاص خود را داشتیم.
اگرچه معاون گردشگری تاکید می‌کند که به دلایل انسان‌دوستانه گردشگری سلامت فعال شده تا بیماران از خدمات مورد نیاز استفاده کنند، اما به دلیل رایگان بودن، دارا بودن تکنولوژی‌های مورد نیاز، عدم تحریم و در اختیار داشتن داروها، شهروندان بیشتر کشورهای جهان به طور رایگان و با کیفیت از خدمات درمانی همچون درمان سرطان، جراحی قلب و دیگر خدمات بیماری‌های خاص استفاده می‌کنند و در عوض این ایران است که نه داروهای مورد نیاز را به میزان کافی دارد و نه تجهیزات کافی را.
او افزود: دلایل اخلاقی و انسان‌دوستانه و دلیل تخصصی و گردشگری؛ دلیل انسان‌دوستانه از این جهت بود که برخی از گردشگران سلامت به طور مثال، برای درمان سرطان و شیمی‌درمانی به ایران می‌آمدند. اگر برای این افراد ویزا صادر نشود و مرزها به روی آنها بسته باشد، قطعا در جریان درمان آنها اختلال ایجاد می‌شود. عادلانه نیست که جلوی ورود بیماران به کشور گرفته شود و مانع ادامه درمان آنها شویم. تیموری تاکید کرد: از دیگر سو آژانس‌هایی که در حوزه ورودی فعال هستند با بسته شدن مرزها شدیدا با محدودیت ورود گردشگر روبه‌رو شدند و خسران دیدند. شاید کم و بیش شاهد رونق گردشگری داخلی باشیم و تورهای خروجی فعال هستند اما گردشگری ورودی ممنوعیت ستاد کرونا را برای فعالیت دارد. از این رو با فعال نگاه داشتن گردشگری سلامت سعی کردیم چند چراغ را در این حوزه روشن نگاه داریم. طی هشت ماه اخیر بیش از ۱۷۰ دفتر خدمات مسافرتی در حوزه گردشگری سلامت فعال بودند.
متولی گردشگری سلامت، معاونت گردشگری است
با اینکه گردشگری سلامت به وزارت بهداشت نیز مرتبط است اما فرآیند کار و متولی این حوزه معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است.معاون گردشگری گفت: تمام آژانس‌هایی که گردشگر سلامت می‌آوردند از وزارت میراث و گردشگری مجوز بند (ب) و گواهینامه حرفه‌ای گردشگری سلامت دارند. بر اساس توافقی که با وزارت بهداشت داشتیم، کار هلدلینگ گردشگر سلامت تا بیمارستان با فعالان حوزه گردشگری است و داخل بیمارستان با وزارت بهداشت است. گردشگران سلامت در نهایت به بیمارستان‌ها و کادر درمان مراجعه می‌کنند، وزارت بهداشت از این قضیه سود می‌برد اما فرآیند کار در اختیار فعالان گردشگری است. در این خصوص نیز اصرار ما برای فعال نگه داشتن این حوزه وجود داشت.
سامانه گردشگری سلامت در دولت دوازدهم راه‌اندازی شد
اسماعیل برات معاون اداره‌کل نظارت و ارزیابی خدمات گردشگری گفت: اقدامات خوبی طی سال‌های گذشته انجام شده است. در سال گذشته آیین‌نامه دفاتر خدمات مسافرتی را اصلاح و برای هیات دولت برای تصویب ارسال کردیم.
او افزود: در این بخش کار ریشه‌ای انجام دادیم و دفاترمان را تخصصی و دستورالعمل خانه مسافرها را تهیه و ابلاغ کردیم. سامانه ثبت تور نیز راه‌اندازی و جلوی تورهای غیرمجاز گرفته شد. برات تصریح کرد: سامانه گردشگری سلامت راه‌اندازی و به شکل پایلوت اجرایی شده است، همچنین در این سامانه به وزارتخانه‌های بهداشت و امور خارجه دسترسی داریم.
بیشترین خدمات درمانی، جراحی پلاستیک است
بیشتر مسافران سلامتی که به ایران سفر می‌کنند برای خدمات زیبایی و جراحی‌های پلاستیک کشورمان را انتخاب می‌کنند و نه خدماتی در حوزه جراحی قلب و عروق یا درمان سرطان. در بیشتر کشورهای دنیا خدمات جراحی‌های سلامتی مانند جراحی قلب رایگان است و برخلاف ایران، شهروندان بسیاری از کشورهای جهان می‌توانند از خدمات درمانی به طور رایگان استفاده کنند. تنها جراحی‌های پلاستیک است که هزینه‌های بالایی در کشورهای خارجی دارد. از آنجایی که در ایران جراحی‌های زیبایی به شدت انجام می‌شود، پزشکان این حوزه تجربه بالایی در این زمینه دارند. سیدحسن طباطبایی پزشک و جراح زیبایی و فعال در زمینه توریست سلامت به «جهان‌صنعت» گفت: بیشتر توریست‌های سلامتی که به ایران سفر می‌کنند برای جراحی‌های زیبایی به کشورمان می‌آیند. البته همه مدل بیماری به ایران سفر می‌کند اما آمار دقیقی درباره اینکه دقیقا برای کدام کار درمانی به کشور سفر می‌کنند وجود ندارد. در دنیا نیز در زمینه خدماتی که به توریست‌های سلامت ارائه می‌شود و اینکه هر توریست سلامت به هدف چه درمانی سفر می‌کند وجود ندارد. در ایران نیز آمار تفکیک‌شده‌ای موجود نیست.
او افزود: با این همه توریست‌ها معمولا برای کارهایی به ایران سفر می‌کنند که در کشورشان تحت پوشش بیمه نبوده و باید هزینه بالایی برای آن بپردازند. یکی از این اقدامات، جراحی‌های زیبایی است. مثلا جراحی قلب برای بیشتر کشورها رایگان است، بنابراین برای خدمات جراحی قلب توریست‌ها به کشورهای دیگر سفر نمی‌کنند. طباطبایی در ادامه بیان کرد: تمامی توریست‌های سلامت نیز با ویزای درمانی به ایران نمی‌آیند. بسیاری از آنها به صورت عادی به ایران سفر کرده و سپس از خدماتی مانند جراحی‌های زیبایی و بیشتر کاشت مو در ایران استفاده می‌کنند.
او تاکید کرد: بیشترین تقاضا برای خدمات درمانی در ایران انواع جراحی‌های پلاستیک و خدمات زیبایی است و بسیاری از افرادی که چنین خدماتی را استفاده می‌کنند ایرانی‌های مقیم خارج از کشور هستند. از کشورهای همسایه مانند عراق و عمان نیز برای خدماتی مانند کاشت مو و جراحی‌های پلاستیک به ایران می‌آیند اما از اروپا و آمریکا بیشتر ایرانیان مقیم این کشورها هستند که مراجعه می‌کنند.
طباطبایی گفت: اکنون هزینه یک بوتاکس در انگلیس شش برابر ایران است و ایرانی‌ها ترجیح می‌دهند در ایران از چنین خدماتی استفاده کنند چراکه ارزان‌تر است. اروپایی‌ها ترجیح می‌دهند برای خدمات درمانی به ترکیه سفر کنند. ریسک سفر به ترکیه در شرایط فعلی برای اروپایی‌ها بسیار کمتر از ایران است.
گردشگری سلامت
سازمان جهانی گردشگری(WTO) گردشگری سلامت را چنین تعریف می‌کند: استفاده از خدماتی که به بهبود یا افزایش سلامتی و افزایش روحیه فرد (با استفاده از آب‌های معدنی، آب و هوا یا مداخلات پزشکی) منجر می‌شود و در مکانی خارج از محل سکونت فرد- که بیش از ۲۴ ساعت است- به طول می‌انجامد. مقوله گردشگری سلامت فراتر از گردشگری درمانی است. آب‌های گرم و معدنی و لجن‌درمانی همراه با امکانات طبیعی نیز شامل مقوله‌ گردشگری سلامت است. شعار جهانی توریسم سلامت، امکانات و خدمات در حد کشور‌های جهان اول یا پیشرفته و قیمت‌ها و هزینه‌ها در حد کشور‌های در حال توسعه و جهان سوم است. این حوزه تقسیم‌بندی‌های مختلفی دارد؛ گردشگری پزشکی، گردشگری درمانی و گردشگری تندرستی. ایران در هر سه حوزه ظرفیت‌های بسیاری دارد.