مصائب گرجستان!

سفر ۴۶ ایرانی به تفلیس پایتخت گرجستان منتشر شد. این درحالی است که گرجستان مقصد محبوب ایرانی‌ها برای سفر است که جدیدا جای ترکیه را هم در آمار مسافرت‌ها پر کرده است. اما داستان این ممنوعیت چیست؟ سفارت گرجستان هنوز واکنش رسمی خود را به این اتفاق اعلام نکرده اما سفارت ایران در گرجستان این خبر را تایید کرده است.
گرجستان یا ترکیه؟
کودتای نافرجام سال ۲۰۱۶ در ترکیه ممنوعیت‌هایی را به وجود آورد که ایرانیان هم از آن بی‌نصیب نماندند. از آن جمله محدودیت‌ها ممنوعیت سفر به آنجا به مدت یک ماه بود. این زمان فرصت مناسبی برای کشف یک مقصد گردشگری تازه بود که هم ممنوعیت‌هایی این چنینی نداشته و هم جاذبه‌های توریستی‌اش به عنوان یک سفر خارجی قابل توجه باشد. لغو روادید میان ایران و گرجستان هم امتیاز مهمی بود که شانس تفلیس را برای سفر ایرانیان به آن بالا برد. هرچند شانس تهران برای میزبانی همسایه‌های گرجی خود افزایش پیدا نکرد. شهریور امسال سفیر گرجستان اعلام کرد از سال ۲۰۱۶ تا کنون سفر ایرانی‌ها به این کشور ۶۰۰ درصد رشد داشته است و نیز پیش‌بینی شده سفر ایرانی‌ها به این کشور که سال گذشته نزدیک به ۳۵۰ هزار نفر بود، امسال به یک میلیون نفر برسد. سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سال گذشته در آماری که از میزان سفر گردشگران خارجی به ایران در فصل بهار منتشر کرد، گرجی‌ها را در رتبه دهم قرار داد که البته تا پایان سال جایگاه آن تنزل یافت. آمارهای سازمان‌های جهانی گردشگری از سال ۲۰۱۷ نشان می‌دهد، صنعت گردشگری در گرجستان که اقتصاد چندان قوی هم ندارد، با ۱۹ درصد رشد روی ریل توسعه قرار گرفته است. بیشترین مسافران این کشور به ترتیب از ارمنستان، جمهوری آذربایجان، روسیه، ترکیه و ایران است. سال پیش نزدیک به ۳۲۳ هزار ایرانی به گرجستان سفر کردند. طبق این آمار جمعیت ایرانی‌هایی که سال ۲۰۱۶ به گرجستان رفتند ۱۴۸ هزار نفر بود. تورهای ارزان و قابل رقابت با ترکیه، نزدیکی و در دسترس بودن، سواحل آزاد و مهم‌تر از همه مرزهای آزاد بدون نیاز به ویزا برای اتباع ایرانی، از جمله دلایلی است که از سال ۲۰۱۶ گرجستان را به سرعت به مقصد محبوب ایرانی‌ها بدل کرد و تا آن‌جا پیش رفت که با کاهش ارزش ریال و ناآرامی‌های اقتصادی در کشور، به مقصد محبوب تبلیغات مربوط به سرمایه‌گذاران و مهاجران ایرانی نیز تبدیل شد، همان سرنوشتی که پیش از آن ترکیه تجربه کرد.
ممنوعیت سفر به گرجستان
بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری هفتگی به استناد گزارش‌های موجود، از دیپورت ۲۰۰ تبعه ایرانی از گرجستان در هفته‌های اخیر اطلاع داد و در توضیح دلایل آن گفت: گویی برخی از این افراد از داشتن مدارک اولیه برای ورود به این کشور محروم بوده‌اند و تصور می‌کنم برخی از آژانس‌های مسافربری که صلاحیت لازم را ندارند، با گرفتن مبالغی از این شهروندان برای عزیمت آنها به گرجستان اقدام کرده‌اند، ولی با توجه به این‌که مدارک لازم را نداشته‌اند، این شهروندان دچار مشکل شده‌اند. ما به شهروندان ایرانی توصیه می‌کنیم هنگام سفر به این کشور دقت کنند، تمام مدارک لازم را همراه داشته و مراقب باشند فریب برخی از آژانس‌هایی که صلاحیت لازم را ندارند، نخورند..
تاکنون، دولت گرجستان واکنش رسمی یا غیررسمی به این موضوع نشان نداده و وب‌سایت سفارتخانه این کشور در ایران نیز درخصوص سفر اتباع ایرانی به این کشور توصیه جدیدی درخصوص نیاز به دریافت ویزا یا موردی مشابه بر خروجی خود قرار نداده است. اما در مقابل، این خبر واکنش برخی مقامات ایرانی را در پی داشته است. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در نشست هفتگی خود موارد دیپورت اتباع ایرانی از گرجستان را ۲۰۰ نفر گزارش کرد و توضیح داد که به نظر می‌رسد برخی از این افراد مدارک اولیه برای ورود به این کشور را نداشته‌اند و علت این امر، مراجعه این افراد به برخی از آژانس‌های مسافرتی بوده که صلاحیت لازم را نداشته‌اند.
بهرام‌ قاسمی همچنین تصریح کرد تعداد دیگری از موارد دیپورت ایرانی‌ها مربوط به شهروندانی بوده که مدارک کافی و لازم را برای سفر خود داشته‌اند، اما اینکه چرا به آنها اجازه ورود به گرجستان داده نشده است، مشخص نیست و در این خصوص دولت ایران از گرجستان گله‌مند است. این دیپلمات ارشد ایرانی خاطرنشان کرد که دولت در حال پیگیری این موضوع است. همچنین به گزارش «چمدان» و به گفته دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی، در گذشته داشتن پاسپورت معتبر با داشتن حداقل شش ماه اعتبار و بلیت برگشت برای ورود به گرجستان کافی بود، اما اکنون شرایط کمی تغییر کرده و مسافران باید حتما برگه رزرو هتل و بیمه‌نامه را نیز همراه داشته‌ باشند. به گفته مرتضی قربانی این سختگیری و دیپورت‌ها فقط مربوط به گردشگران ایرانی نیست و برای تمامی گردشگران خارجی در گرجستان در حال اعمال است.
آمار گردشگران ایرانی گرجستان
اما در حالی حول ورود بدون ویزای اتباع ایرانی به گرجستان جنجال ایجاد شده که آمارها نشان می‌دهد صنعت گردشگری و اقتصاد گرجستان در پی سیاست لغو روادید سفر توریستی برای اتباع ایرانی، از محل سفر گردشگران ایرانی به میزان قابل‌توجهی منتفع شده است. بر اساس آمارهای موجود در سامانه وزارت گردشگری گرجستان، این کشور در سال ۲۰۱۶ و پیش از اجرای سیاست لغو روادید برای ایرانی‌ها، پذیرای ۱۴۸ هزار گردشگر ایرانی بوده است، اما در سال بعد و در پی بی‌نیاز شدن توریست‌های ایرانی از دریافت ویزا، این رقم با رشدی ۱۱۸ درصدی به ۳۲۳ هزار نفر رسید. این روند رو به رشد در سال جاری نیز ادامه داشت و تنها در ماه مارس که درست پیش از وقوع بحران ارزی در کشور بود، ایرانی‌ها با ثبت ۴۱هزار و ۵۸ سفر به گرجستان طی یک ماه، رکوردشکنی کردند. اما در ادامه در پی افزایش کم‌سابقه قیمت ارزهای خارجی و ایجاد محدودیت‌هایی در عرضه آن به مسافران خروجی، این روند رو به رشد تحت‌الشعاع قرار گرفت.
از رشد تعداد سفر ایرانیان به گرجستان در ماه‌های آوریل و می کاسته شد و برای ماه‌های ژوئن، ژوئیه، آگوست، سپتامبر و اکتبر رشد شدید منفی نسبت به مدت زمان مشابه در سال ۲۰۱۷ به‌ثبت رسید. اما با این حال آخرین آمار که مربوط به ماه نوامبر است نشان می‌دهد که در پی ایجاد ثبات نسبی در بازار ارز کشور و کاهش محدودیت‌های عرضه ارز به مسافران خروجی، روند روبه‌ رشد سفر ایرانی‌ها به گرجستان مجددا از سر گرفته شده است. در ماه نوامبر گذشته در حالی تعداد ۱۶ هزار و ۵۴۱ سفر به گرجستان به ثبت رسیده که این رقم در نوامبر ۲۰۱۷ به میزان ۱۳ هزار و ۹۹۰ سفر بوده است. به این ترتیب و در مجموع، در ۱۱ ماه نخست سال ۲۰۱۸ تعداد ۲۷۸هزار و ۸۳۲ سفر از سوی اتباع ایرانی به گرجستان انجام شده و این رقم در بازه زمانی مشابه در سال ۲۰۱۷ به‌میزان ۲۶۹هزار و ۷۷۲ سفر بوده است.
با استناد به گزارش‌های اقتصادی وزارت گردشگری گرجستان که مجموع درآمد ارزی این کشور از گردشگران خارجی در شش ماه نخست سال‌جاری میلادی را یک میلیارد و ۳۶۰ میلیون دلار برآورده کرده، می‌توان چنین تخمین زد که در شش ماه نخست ۲۰۱۸ این کشور حدود ۶۶ میلیون دلار از سفر ۱۴۵هزار و ۱۵۹ ایرانی‌ درآمد داشته است. به باور کارشناسان، جذب گردشگر از کشورهای همسایه به‌دلیل قرابت‌های فرهنگی و تسهیلات زیرساختی که وجود دارد از اهمیت بالایی برخوردار است و قریب به اتفاق کشورهای جهان در جذب گردشگر خارجی بیشترین توجه خود را معطوف به کشورهای همسایه و منطقه خود می‌کنند. استقبال ایرانیان از گرجستان به‌عنوان یک مقصد گردشگری ماحصل مسیری بلندمدت بوده که گام نخست آن با اجرای سیاست لغو روادید برداشته شده است. بدون شک هرگونه تغییر رویه منفی از سوی گرجستان درخصوص ارائه تسهیلات مربوط به پذیرش اتباع ایرانی در مبادی ورودی این کشور، سفر گردشگران ایرانی به گرجستان را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد و این امر بیش از هرچیز متوجه اقتصاد گرجستان خواهد بود.
با مدارک کامل سفر کنید
دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران در عین حال که قوانین حاکم در مبادی ورودی گرجستان را تنها شامل حال اتباع ایرانی ندانست، به افرادی که قصد سفر به این کشور را دارند، توصیه کرد که با مدارک کامل به گرجستان سفر کنند.
قربانی در گفت‌و‌گو با ایسنا گفت: با توجه به شرایط خاص گرجستان توصیه می‌شود مسافران حتما مدارک کامل و معتبر همراه داشته باشند. ورود به گرجستان بدون ویزاست اما این دلیل نمی‌شود که مسافران با بلیت یک‌طرفه اجازه‌ ورود به این کشور را دریافت کنند. بنابراین لازم است علاوه بر گذرنامه‌ معتبر، بلیت دوطرفه با تاریخ برگشت مشخص، برگه رزرو هتل و بیمه‌نامه را همراه داشته باشند.
او در عین حال یادآور شد: همراه داشتن همه این مدارک، تضمینی برای ورود به خاک گرجستان نیست، چرا که در هفته‌های اخیر مواردی بوده‌اند که با مدارک کامل و معتبر اجازه‌ ورود به این کشور را به دست نیاورده‌اند. از طرفی مسافرانی هم بوده‌اند که مدارک‌شان ناقص بوده اما جواز ورود به این کشور را دریافت کرده‌اند.
دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران که حدود پنج سال چارترکننده پروازهای مستقیم گرجستان بوده است، درباره مسافرانی که با بلیت یک‌طرفه به این کشور سفر کرده‌اند و در هفته‌های اخیر دیپورت شده‌اند، گفت: برخی گمان می‌کنند چون گرجستان مثل ترکیه لغو ویزا شده، پس می‌توان با «بلیت یک‌طرفه» به این کشور سفر کرد، درحالی‌که اینطور نیست. دولت گرجستان مدت‌ها پیش به مسافران متذکر شده باید بلیت دو طرفه با تاریخ مشخص برای برگشت به کشور خود، پیش از ورود به خاک این کشور همراه داشته باشند و در مبادی ورودی ارائه دهند.
قربانی با بیان اینکه پروازهای گرجستان همچنان برقرار است و هیچ تغییری در برنامه سفر از ایران به این کشور در دستور کار آژانس‌ها قرار نگرفته است، تاکید کرد: مسافران، ملاحظات و شرایط گرجستان را هنگام سفر به این کشور در نظر بگیرند تا با مشکل مواجه نشوند.
گرجستان پس از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، روزهای ملتهبی را سپری می‌کند. هزاران نفر از مردم این کشور علیه نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری گرجستان هر شب در خیابان‌های تفلیس دست به تظاهرات می‌زنند.
برخی رسانه‌ها ممانعت گرجستان از ورود اتباع ایرانی به این کشور را به تحولات سیاسی این کشور و رویکرد دولت جدید گرجستان در برخورد با مهاجران نسبت داده‌اند. این در حالی است که قربانی- دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی- قوانین و سختگیری‌های گرجستان را «عمومی» دانست و گفت: قوانین اتخاذشده برای ورود به این کشور و برخوردهایی که هفته‌های اخیر در مبادی ورودی گرجستان شده، همه اتباع خارجی را در بر گرفته است و تنها به ایرانی‌ها مربوط نمی‌شود.