مصادره اموال گازی ایران در اروپا

براساس آمار سال ٢٠١٣ ایران با ۶/۳۳ تریلیون مترمکعب ذخایر گازی بزرگ‌ترین دارنده گاز طبیعی و با پیشی گرفتن از کشورهایی همچون روسیه، قطر، ترکمنستان و آمریکا بزرگ‌ترین دارنده ذخایر گاز جهان است و براساس آمار سال ٢٠١١ پنجمین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی در دنیا نیز است.
روزبه‌روز نیاز جهانی گاز طبیعی در حال افزایش است و ایران می‌تواند از منابع عظیم گازی خصوصا مخازن مشترک گازی خود با قطر حداکثر استفاده را ببرد تا تاخیر و تعلل خود را در ورود به بازار جهانی LNG جبران کند. لازمه حصول به این مهم همدلی در سطح جامعه نفتی و بالاتر از آن در سطح مدیریت کلان کشور، فائق آمدن بر مشکلات ناشی از تحریم و اتمام هر چه زودتر ساخت و اجرای پروژه‌های نیمه‌تمام LNG است.
LNG در واقع بخش متان گاز طبیعی است که پس از جداسازی هیدروکربن‌های سنگین تا دمای ١۶٢- درجه سیلسیوس سرد می‌شود تا حجم گاز طبیعی به یک‌ششصدم حجم اولیه کاهش یابد، سردسازی گاز طبیعی به طور عمده توسط خود گاز با تغییر پارامترهای فشار و دما صورت می‌پذیرد. این محصول برخلاف گاز طبیعی قابلیت ذخیره‌سازی و انتقال توسط کشتی به بازارهای دور دست و پر تقاضا را دارد.
صادرات گاز طبیعی در جهان به طور عمده از طریق خط لوله و LNG انجام می‌شود. هر چند بسیاری صادرات گاز از طریق خط لوله را ساده‌ترین راه می‌دانند ولی در مقابل بسیاری از کارشناسان ساده‌ترین راه را بهترین راه نمی‌دانند، در عوض تبدیل گاز به LNG یا گاز طبیعی مایع شده و سپس صادرات آن از طریق کشتی را توصیه می‌کنند.
امروزه LNG سهم به خصوصی به لحاظ اقتضائات جغرافیایی و استراتژیکی در بازار جهانی دارد و بدون‌شک وارد شدن به این حوزه قدرت مانور و در دست گرفتن بازارهای جهانی را افزایش می‌دهد.
واقعیت آن است که صادرات گاز از طریق خطوط لوله با توجه به زیرساخت‌های مورد نیاز و از طرفی رقبای موجود در منطقه نمی‌تواند تنها گزینه ایران در عرصه ورود به بازار جهانی تجارت گاز محسوب شود. ایران با توجه به دسترسی به آب‌های آزاد از پتانسیل بالقوه بالایی جهت دسترسی به بازارهای دیگر نیز برخوردار است.
اما تحریم‌ها تنها مانع عمده ورود ایران به بازار بین‌المللی LNG است و در صورت رفع آنها با توجه به حجم ذخایر متعارف گازی ایران و هزینه پایین استخراج از این ذخایر عظیم، LNG ایران رقیب بلامنازع در صحنه تجارت جهانی خواهد بود و باوجود میل قدرت‌های جهانی باعث تثبیت پایگاه ژئوپلتیک کشور خواهد شد.
تنها کارخانه تولید LNG ایران در حالی متوقف شده است که بخش‌های مختلف این طرح گازی شامل نیروگاه ۱۱۰۰ مگاواتی، مخازن ذخیره‌سازی LNG و LPG و اسکله‌ و پایانه دریایی و فراساحلی آن آماده راه‌اندازی و بهره‌برداری شده است.
بر این اساس ساخت تنها کارخانه LNG که از پیشرفت بیش از ۶۰ درصدی برخوردار بود بنا به دلایل مشخصی متوقف شد و این در حالی بود که بسیاری از تجهیزات پیشرفته این کارخانه LNG سفارش و از خارج کشور خریداری شده بود.
با گذشت بیش از یک‌سال از تعلیق تنها کارخانه تولید LNG ایران در عسلویه یک مسوول نفتی، اعلام کرد: یک شرکت آلمانی با وجود دریافت پول برخی از تجهیزات این کارخانه LNG را مصادره کرده است.
با گذشت بیش از یکسال از صدور دستور توقف عملیات اجرایی و ساخت تنها کارخانه تولید LNG ایران در بندر عسلویه، شرکت ملی صادرات گاز از مصادره برخی از کالا و تجهیزات مایع سازی گاز تنها پروژه تولید LNG ایران در اروپا خبر داده است.
علیرضا کاملی، مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران در گفت‌وگویی در تشریح مهم‌ترین دلایل توقف ساخت تنها طرح تولید LNG ایران در عسلویه گفت: قرارداد ساخت تجهیزات بخش مایع‌سازی گاز این پروژه تولید LNG به یک شرکت آلمانی واگذار شده است.
این مقام مسوول با تاکید بر اینکه حتی بخشی از پول و منابع مالی برای ساخت این تجهیزات به این شرکت آلمانی پرداخت شده است، تصریح کرد: با این وجود، این شرکت آلمانی به دلیل شرایط تحریم از تحویل این تجهیزات که ساخت آنها هم به پایان رسیده است، خودداری می‌کند.
کاملی با تاکید بر اینکه برای تحویل این تجهیزات کلیدی کارخانه ایران LNG نیاز به اخذ مجوز از اتحادیه اروپاست، اظهار داشت: این تجهیزات مایع‌سازی گاز انحصاری بوده و به استثنای چند شرکت آلمانی و آمریکایی کشور دیگری از فناوری ساخت این تجهیزات برخوردار نیست.
جزییات تعلیق احداث تنها کارخانه تولید LNG ایران
به گزارش مهر، در شرایط فعلی قطر با تولید ۷۷ میلیون تن LNG و با استفاده از گازهای ترش پارس جنوبی به عنوان خوراک این واحدها عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده LNG جهان را یدک می‌کشد.
در طول فعالیت دولت نهم عملیات ساخت اولین طرح تولید LNG ایران آغاز شد و در حالی که شرکت‌هایی همچون توتال فرانسه، شل انگلیس و چند شرکت چند ملیتی از طرح ساخت کارخانه‌های تولید LNG در عسلویه یکی پس از دیگری کناره‌گیری می‌کردند تا پایان فعالیت دولت دهم پیشرفت ساخت تنها طرح تولید LNG ایران از مرز ۵۰ درصد عبور کرد.
به عبارت دیگر پس از توقف شش طرح ساخت کارخانه‌های تولید LNG در فازهای پارس جنوبی، گلشن، فردوس، پارس شمالی و قشم، کارخانه ایران LNG تنها پروژه فعال ایران برای حضور در تجارت جهانی گاز مایع شده، بود.
این در حالی است که پیش‌بینی می‌شود با بهره‌برداری کامل از فاز اول کارخانه ایران LNG امکان تولید سالانه ۵/۱۰ میلیون تن LNG فراهم می‌شود که در این صورت، روزانه بیش از ۲۰ میلیون دلار درآمد جدید نصیب اقتصاد ملی خواهد شد که این درآمد در طول یکسال از مرز هفت میلیارد دلار عبور خواهد کرد.
ورود ایران به بازار LNG ممنوع شد؟
همزمان با پیچیده شدن برخی از قراردادهای گازی ایران با کشورهایی همچون ترکیه، پاکستان و امارات متحده عربی و تعلیق شدن برخی از خطوط لوله صادرات گاز ایران همچون ایران-عراق، سوریه و لبنان، ساخت تنها کارخانه تولید LNG کشور هم از سال گذشته به حالت تعلیق درآمد.
بر این اساس، با وجود غیبت ایران در بازار جهانی LNG برخی از کشورهای آفریقایی همچون مصر، کنگو، آنگولا، موزامبیک و اخیرا گینه در کنار استرالیا، روسیه، قطر، الجزایر و ترینیداد و توباگو به جمع تولیدکنندگان و صادرکنندگان LNG جهان پیوسته‌اند.
نرسی قربان، کارشناس بازار جهانی گاز درباره حضور ایران در بازار جهانی LNG گفت: همزمان با سقوط قیمت جهانی نفت، بازارهای LNG جهان هم تحت تاثیر این کاهش قیمت قرار گرفته‌اند.
وی با تاکید بر اینکه هم‌اکنون تمامی قراردادهای فروش LNG یا قیمت‌گذاری گاز مایع شده تابع قیمت‌ نفت به ویژه قیمت نفت جی‌سی‌سی ژاپن منعقد می‌شوند، اظهار داشت: از این‌رو در کنار نفت خام و فرآورده‌های نفتی، بازار LNG با کاهش قیمت‌ها دست به گریبان شده است.
قربان درباره ضرورت حضور ایران در بازار جهانی LNG هم توضیح داد: اگر تحریم‌ها تعلیق شود و با مشکلات کمبود منابع مالی هم روبه‌رو نباشیم، ایران باید وارد بازار جهانی LNG شود.
این کارشناس اقتصاد انرژی با بیان اینکه ساختارهای بازار LNG، فاینانس و حمل‌ونقل گاز مایع شده تفاوت‌های قابل توجهی با بازار نفت و فرآورده‌های نفتی دارد، تاکید کرد: علاوه بر این، هم‌اکنون بخش عمده بازار جهانی LNG توسط کشورهایی همچون قطر، استرالیا و حتی کشورهای آفریقایی تامین شده و بازاری برای ایران برای جذب مشتری و فروش LNG باقی نمانده است.