معیارهای کاپیتالیستی برای وزارت بهداشت

حمید تهرانی- با معیارهای کاپیتالیستی و سرمایه‌مدارانه وقتی هزینه- فایده تراز مثبت ندارد انجام عمل توصیه نمی‌شود. با همین معیارها وقتی این تراز منفی است یا کل اقدام بی‌فایده است یا دست‌کم به نظر می‌رسد که بی‌حاصل باشد. معمولا توصیه به عدم اقدام می‌شود. در این صورت تصمیم‌گیرنده که به مساله هزینه- فایده توجه کرده و هزینه بی‌حاصل نتراشیده است تشویق می‌شود.
اما در مسائل انسانی به ویژه آنجا که بازگشت یا نجات یک انسان مطرح است، انجام «هر اقدام لازم» توصیه می‌شود چه آن اقدام لازم نتیجه‌بخش باشد چه نباشد. برای همین است که مثلا در مورد کشتی نفتکش سانچی، مدیران تاکید می‌کردند که آنچه در توان داشته‌اند، برای نجات کارکنان آن سوپر‌تانکر انجام داده‌اند، نه فقط خانواده‌های افسران که برخی شهروندان نیز تاکید می‌کردند که آنچه در توان مقامات بوده، با آنچه برای نجات کارکنان لازم بوده، همانند نیست و به همین علت نوعی کم‌کاری و بی‌توجهی را به مقامات و مسوولان کشور نسبت می‌دادند.
البته اگر موضوع این قدر عاطفی و احساس‌برانگیز نباشد، معلوم نیست که در تقاضاها و خواست‌های مردمی تا این حد همصدایی وجود داشته باشد. از جمله این‌گونه موضوع‌ها، معتادان متجاهر و نحوه برخورد با آنهاست. معتادان متجاهر به آن دسته از معتادان می‌گویند که خیابان‌گرد و به اصطلاح کارتن‌خواب‌ هستند، خانواده‌ درست یا شناخته شده‌ای ندارند و حتی اگر داشته باشند نیز نه روی بازگشت به خانه را دارند و نه احتمالا خانواده علاقه‌ای به پذیرش ایشان دارد.
در جامعه نیز تقریبا چنین است. ساکنان محله‌هایی که این معتادان در آنجا اقامت دارند به طور دائمی از اینکه معتادان یادشده، امنیت خانوادگی و بالاخص کودکان را در این محله‌ها به خطر انداخته‌اند گلایه می‌کنند و می‌گویند مقامات اجتماعی به وظیفه‌های خود برای جمع‌آوری و درمان این افراد عمل نمی‌کنند.
البته در مقابل این گلایه‌ها، سرسلسله اقدام به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باز‌می‌گردد و نیروی انتظامی، بهزیستی و وزارت کشور، پشت سنگر وزارت بهداشت پنهان می‌شوند چنان که می‌گویند وزارت بهداشت به وظیفه خود برای درمان این افراد عمل نمی‌کند تا مراحل بعدی جامعه‌پذیری و پاک شدن آنها در نهادهای دیگر به اجرا درآید. وزارت بهداشت هم جواب روشنی به این گلایه‌ها نمی‌دهد اما قدر مسلم آن است‌ که دست‌اندرکاران این وزارتخانه با خود می‌گویند وقتی قرار است پس از درمان، معتاد متجاهر دوباره به مواد مخدر پناه ببرد و همه رشته‌ها را پنبه کند، چرا وقت و هزینه‌هایمان را هدر دهیم. قرینه صحت برای این ادعا، پاسخ برخی اپراتورهای اورژانس است که در صورت تماس و درخواست حضور و انتقال برای یک معتاد متجاهر، ضمن امتناع از حضور توضیح می‌دهند که وضعیت معتادان متجاهر به اورژانس و مسوولیت‌های آن مربوط نیست.
با معیارهای سرمایه‌داری البته رفتار وزارت بهداشت و اورژانس قابل درک است چراکه چندان فایده‌ای ندارد که معتادی که احتمالا چندی بعد به خیابان و اعتیاد باز‌می‌گردد، درمان و نجات داده شود اما مگر در جمهوری اسلامی ایران رفتارها با معیارهای کاپیتالیستی سنجیده می‌شود، آن هم رفتارهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؟!