مفهوم استراتژیک جدید ناتو در افق ۲۰۳۰

گروه جهان- اجلاس سران ناتو دیروز پس از اینکه ترکیه برای پیوستن سوئد و فنلاند به این ائتلاف چراغ سبز نشان داد در مادرید آغاز شد. روسیه با هدف جلوگیری از گسترش ناتو به اوکراین حمله کرد، اما این اقدام اثر معکوس داشته است.
نشست رهبران ناتو پس از نشست رهبران «گروه هفت» در آلمان برگزار می‌شود. به غیر از ژاپن، بقیه اعضای گروه هفت در ناتو عضو هستند. قرار است در نشست مادرید، ناتو در سند «مفهوم استراتژیک» خود بازنگری کند و از چین به عنوان چالش سیستمی خود و از روسیه به عنوان خطر شماره یک ناتو نام خواهد برد. سند جدید در ضمن رویکرد ناتو در مسائل متعدد مفهومی و منطقه‌ای را تعیین خواهد کرد: از امنیت سایبری و تغییرات اقلیمی تا اهمیت روزافزون حوزه اقیانوس‌های هند و آرام. از همین رو برای نخستین بار از رهبران برخی از مهم‌ترین کشورهای این حوزه نیز دعوت شده است: ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و نیوزیلند.
ناتو در مفهوم استراتژیک جدید خود از چین به عنوان یک چالش سیستمی نام خواهد برد و همچنین بر موضوع تقویت همکاری بین پکن و مسکو تمرکز خواهد کرد. ناتو قصد دارد چین را به عنوان یک چالش سیستمی توصیف و همچنین بر همکاری عمیق پکن با روسیه تمرکز کند‌. انتظار می‌رود در این سند نگرانی‌ها درباره چین در زمینه‌هایی مانند امنیت سایبری، اطلاعات گمراه‌کننده، کنترل زیرساخت‌های حیاتی و نظم بین‌المللی توضیح داده شود‌.به نوشته بلومبرگ، نسخه پیشین مفهوم استراتژیک ناتو که در سال ۲۰۱۰ به تصویب رسید، حاوی پیام‌ها یا هشدارهایی به چین نبود، روسیه نیز به عنوان یک شریک در این ائتلاف توصیف شده بود. پیش از این گزارش شده بود که رهبران ناتو در مادرید با یک مفهوم استراتژیک جدید برای این ائتلاف تا سال ۲۰۳۰ موافقت خواهند کرد. ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو اعلام کرد که رهبران کشورهای ائتلاف در مفهوم جدید، روسیه را به عنوان تهدید اصلی برای امنیت جمعی توصیف خواهند کرد.
ضرورت تنوع‌بخشی در تامین‌کنندگان انرژی
این در حالی است که دبیرکل ناتو تاکید کرد، از آنجایی که روسیه از انرژی به عنوان یک سلاح استفاده می‌کند، این ائتلاف باید در تامین‌کنندگان انرژی‌اش تنوع ایجاد کند. ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو در اجلاس عمومی ناتو در جریان «گفت‌وگوی سطح بالا در زمینه اقلیمی و امنیتی» اعلام کرد: جنگ در اوکراین خطر وابستگی شدید به کالاهای دولت‌های مستبد را نشان می‌دهد؛ شیوه‌ای که روسیه از انرژی به عنوان یک سلاح تهدید و زور استفاده می‌کند، بر لزوم مستقل شدن هر چه سریع‌تر از نفت و گاز روسیه تاکید دارد. وی افزود: در همین حال، ما نباید یک وابستگی را با وابستگی دیگر عوض کنیم. بسیاری از تکنولوژی‌های سبز جدید و مواد معدنی که آنها نیاز دارند از چین می‌آید. بنابراین ما باید در منابع انرژی و تامین‌کنندگان‌مان تنوع ایجاد کنیم.
استولتنبرگ درباره جنگ کنونی روسیه در اوکراین گفت: حمایت از اوکراین به نفع ماست. ما از اوکراین حمایت می‌کنیم چرا که آنها نه تنها یک شریک نزدیک هستند که سال‌هاست با آن کار کرده‌ایم بلکه اگر ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه در این جنگ پیروز شود، جهان متحدان ناتو، ناامن‌تر خواهد شد. وی افزود: بنابراین، از نظر امنیتی به نفع ماست که اوکراین به عنوان یک کشور مستقل باقی بماند.دبیرکل ناتو درباره مسدود شدن مسیر واردات غلات گفت: علت افزایش بهای مواد غذایی تحریم‌های ناتو علیه روسیه نیست بلکه جنگ کنونی روسیه دلیل این مشکل است. وی افزود: هیچ تحریمی از سوی متحدان ناتو علیه صادرات غلات وجود ندارد. بنابراین علت دشواری خارج کردن غلات از اوکراین و ارسال مواد غذایی به اوکراین جنگ و محاصره روسیه است.استولتنبرگ همچنین ناامیدی خود را از چین به عنوان کشوری که جنگ روسیه را محکوم نکرد، ابراز کرده و گفت: روسیه و چین خیلی بیشتر از گذشته به یکدیگر نزدیک شده‌اند. ینس استولتنبرگ اضافه کرد: روسیه یک تهدید مستقیم برای امنیت کشورهای ناتو است. وی در این راستا تصریح کرد که می‌خواهند در جریان این اجلاس «نقشه راه اتحاد» را برای نخستین بار از سال ۲۰۱۰ بازنگری کنند.دبیرکل ناتو پیش از این نیز گفته بود که می‌خواهد نیروهای آماده‌باش ناتو را از تعداد ۴۰ هزار نیروی فعلی به ۳۰۰ هزار سرباز افزایش دهد. وی اضافه کرد: «این مهم‌ترین بازنگری دفاع جمعی ما از زمان جنگ سرد است.»
استولتنبرگ در بخش دیگری از سخنانش گفت: ناتو در بحبوحه جنگ اوکراین با بزرگ‌ترین چالش خود مواجه است. متحدان ناتو در بحبوحه جدی‌ترین بحران امنیتی که تاکنون با آن مواجه شده‌ایم، این اجلاس را در مادرید برگزار کردند. این یک اجلاس تاریخی و متحول‌کننده خواهد بود.وی تصریح کرد: ناتو قرار است درباره بازدارندگی به توافق برسد تا بتواند تا سال آینده در شرق اروپا تجهیزات جنگی بیشتری مستقر کند. استولتنبرگ همچنین گفت:‌ چین چالشی برای ارزش‌ها و منافع ناتو است و این ائتلاف باید پیامدهای سرمایه‌گذاری چین در تسلیحات دوربرد مدرن را برای امنیتش در نظر بگیرد. گفتنی است فقط ۹ کشور عضو ناتو به هدف پیمان آتلانتیک شمالی مبنی بر هزینه کردن دو درصد از تولید ناخالص داخلی برای امور دفاعی پایبند بوده‌اند. اسپانیا که میزبان این نشست است تنها نیمی از این رقم را به بودجه دفاعی خود اختصاص داده است. مهم‌ترین دستور کار این نشست تقویت موضع دفاعی اعضای ناتو در برابر روسیه و حمایت از اوکراین است. استولتنبرگ می‌گوید: «اوکراین اکنون با سبعیتی روبه‌رو است که ما از زمان جنگ جهانی دوم در اروپا ندیده‌ایم.»
موافقت ترکیه با پیوستن فنلاند و سوئد به ناتو
ترکیه سرانجام از مقاومت خود در برابر عضویت سوئد و فنلاند در ناتو دست کشید و با پذیرش آنها در پیمان آنتلانتیک شمالی موافقت کرد. سائولی نینیستو، رییس‌جمهور فنلاند در این رابطه گفت که بر اساس توافقنامه سه‌جانبه‌ای که در مادرید امضا شد، ترکیه از دعوت فنلاند و سوئد برای پیوستن به ناتو حمایت خواهد کرد. ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو نیز اعلام کرد که سوئد و فنلاند رسما دعوت خواهند شد.استولتنبرگ با ابراز خشنودی از این توافقنامه گفت که دو کشور سوئد و فنلاند در جهت کاهش نگرانی‌های ترکیه از جمله در رابطه با صادرات تسلیحات و مبارزه با تروریسم تلاش خواهند کرد. سه کشور در یک یادداشت مشترک متعهد شدند که در برابر تهدیدات امنیتی از یکدیگر حمایت کامل کنند. دفتر ریاست جمهوری ترکیه اعلام کرد که کشورش در گفت‌و‌گو با دو کشور شمال اروپا به آنچه می‌خواست رسیده است.او در بخش دیگری از سخنانش تصمیمات فنلاند و سوئد برای درخواست عضویت در ناتو را تاریخی خواند و گفت: ما باید اطمینان حاصل کنیم که وقتی متحدان جدید یا کشورهای جدید به این ائتلاف ملحق می‌شوند، باید منافع امنیتی همه متحدان را در نظر بگیریم.او با اشاره به نشست چهارجانبه ترکیه، ناتو، فنلاند و سوئد گفت: ما گردهم می‌آییم تا درباره تقویت اقدامات، افزایش همکاری‌ها و مبارزه با تروریسم گفت‌وگو کنیم. این موضوع قطعا به عنوان بخشی از روند الحاق فنلاند و سوئد که مشغول صحبت درباره آن هستیم، قانونی و مهم است. من هیچ قولی نمی‌دهم. تنها می‌توانم بگویم که بارها با روسای جمهور ترکیه و فنلاند و نخست‌وزیر سوئد صحبت کرده‌ام و امیدوارم بتوانیم در این زمینه پیشرفت‌هایی داشته باشیم.