مقابله به مثل

روحانی: به هر مقدار که نیاز داشته‌باشیم،غنی‌سازی خواهیم کرد
ظریف: تا زمانی که اروپایی‌ها به برجام متعهد باشند ما هم به برجام متعهد خواهیم بود

«جهان صنعت»- عبور ذخایر اورانیوم غنی شده ایران از سقف ۳۰۰ کیلوگرم کافی بود تا بهانه ‌ جدیدی برای واشنگتن فراهم شود. از توئیت‌های مداوم رییس‌جمهور این کشور در برابر مواضع ایران گرفته تا اعزام ۱۲ جنگنده رادار‌گریز به خلیج‌فارس؛ موضوعی که می‌تواند به تنش‌ها در منطقه بیش از قبل دامن بزند. البته از زمان خروج آمریکا از برجام، درگیری تهران و واشنگتن جدی‌تر شده‌ اما عزم جدی ایران برای کاهش تعهدات هسته‌ای و عبور از سقف تعیین شده اورانیوم می‌تواند رییس‌جمهور آمریکا را وادار به حرکتی عجیب کند و البته هیچ اقدامی از جانب ترامپ دور از تصور نیست چرا که او بارها با اقداماتش نشان داد که از اصول، قوانین و حقوق بین‌الملل تبعیت نمی‌کند. دیروز فاکس‌نیوز از اعزام ۱۲ جنگنده رادارگریز اف ۲۲ به خلیج‌فارس که بخشی از درخواست فرماندهی مرکزی ایالات متحده در ماه می (اردیبهشت) برای به اصطلاح مقابله با تهدیدهای ایران علیه نیروهای آمریکایی در منطقه است، خبر داد. به گفته واشنگتن‌پست، جنگنده‌های اف ۲۲ آمریکا این هفته به پایگاه هوایی العبید قطر وارد شده‌اند. این پایگاه به عنوان مقر اصلی عملیات‌های آمریکا در منطقه خاورمیانه شناخته شده است. پایگاه العبید قطر پیش از این نیز به چهار بمب‌افکن بی ۵۲ در اردیبهشت‌ماه مجهز شده بود. ارتش آمریکا در اوایل ماه اردیبهشت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و بمب‌افکن‌های بی ۵۲ را به منطقه خاورمیانه اعزام کرد.
اف ۲۲ جنگنده تاکتیکی نسل پنجم تک‌سرنشین دوموتوره و رادارگریز ساخت شرکت‌های لاکهید و بوئینگ است. با توجه به برنامه جنگنده تاکتیکی پیشرفته نیروی هوایی آمریکا، اف ۲۲ در درجه اول به عنوان یک جنگنده برتری هوایی طراحی شد، اما این جنگنده دارای قابلیت‌های هواگرد تهاجمی، جنگ الکترونیک و شنود الکترونیک نیز هست. آمریکا ماه گذشته نیز به دنبال آتش گرفتن شش نفتکش در تنگه هرمز ایران را متهم به دست داشتن در این حوادث کرد و تهران نیز در مقابل یک پهپاد آمریکا را مورد هدف قرار داد و باعث انهدام کامل آن در آب‌های خلیج‌فارس شد. دولت آمریکا می‌گوید ایران در حالی پهپاد نظامی را مورد هدف قرار داد که در حریم هوایی بین‌الملل قرار داشته است این در حالی است که ایران این ادعا را رد کرده و می‌گوید پهپاد نظامی آمریکا در زمان انهدام در حریم هوایی ایران بوده است.
با اقدام ایران و عبور از سقف ذخایر اورانیوم غنی شده توسط این کشور، ترامپ با واکنش‌های مختلفی ایران را تهدید می‌کند. رییس‌جمهور آمریکا که پیشتر مدعی شده بود این اقدام ایران به منزله بازی با آتش است، این بار در پیامی توئیتری نوشت: مدت‌ها پیش از آنکه من رییس‌جمهور شوم، ایران داشت توافق ۱۵۰ میلیارد دلاری هسته‌ای (به اضافه ۸/۱ میلیارد دلار پول نقد) با آمریکا و آن دیگرانی را که هیچ چیز نپرداختند، نقض می‌کرد. حالا هم محدودیت ذخایر اورانیوم را نقض کرده‌اند. این خوب نیست! گفتنی است ترامپ بارها مدعی شده که باراک اوباما رییس‌جمهوری سابق آمریکا در ازای حصول توافق هسته‌ای، به ایران ۱۵۰ میلیارد دلار پول داده!ادعاهای ترامپ در حالی مطرح می‌شود که اقدام اخیر ایران در چارچوب برجام و پاسخی به بدعهدی آمریکا مبنی بر خروج یکجانبه از توافق هسته‌ای است حال آنکه اروپایی‌ها نیز هنوز به وعده خود مبنی بر برخورداری ایران از مزایای اقتصادی این توافق عمل نکرده‌اند و اینستکس اروپایی برای ایران کافی و تضمین‌کننده منافع این کشور نبوده است.
اکنون ترامپ می‌خواهد با افزایش حداکثری تنش، بحران‌ها را طبق میل خود کنترل کند. از این رو اتهامات مختلفی به ایران وارد می‌کند از حمله به نفتکش‌های ژاپنی‌ها گرفته تا متهم کردن ایران به نقش داشتن در خرابکاری‌های فجیره و منطقه سبز بغداد و‌…! او در آخرین اقدام عملی وزیر امور خارجه و رهبر انقلاب را تحریم کرد که البته از اعمال این تحریم‌ها به دنبال سقوط و از پا درآوردن ایران بوده هرچند به خواسته‌اش نرسیده از این رو انتظار می‌رود سیاست و شانس‌های متناقض دیگری را برای کوتاه آمدن تهران از مواضعش امتحان کند. هرچند که این رویه در سیاست کاخ سفید مسبوق به سابقه است گاهی سخن از مذاکره بدون پیش‌شرط می‌کنند و گاهی تهران را تهدید و با اقدامات هشدار‌آمیز به دنبال آن هستند که ایران را به میز مذاکره بکشانند.
اما اقدام اخیر ایران نشان داد که مقامات این کشور این بار بر سرمواضع خود به جد ایستادند و مذاکره با آمریکا را کان‌لم‌یکن تلقی می‌کنند. در این میان هرچند به اینستکس نیاز دارند اما اصرار دارند که بگویند منتظر وعده‌های اروپا در رابطه با اجرایی شدن سازوکار مالی اروپا نیستند.
اتهامات اخیر به ایران، تعلل اروپایی‌ها، واکنش تهران در خصوص افزایش سقف اورانیوم غنی‌سازی شده و تاکید بر اجرایی شدن کاهش تعهدات هسته‌ای در مرحله دوم همه و همه کافی است که هشدار‌ها نسبت به ایران افزایش یابد و نوعی هماهنگی جامعه جهانی علیه ایران ایجاد شود که این موضوع می‌تواند بحران را در شرایط منطقه به اوج برساند. با پایان مهلت ۶۰روزه ایران به دولت‌های حاضر در توافق هسته‌ای، احتمالا مقامات ایرانی تصمیم به تولید میزان بیشتری از اورانیوم غنی شده و آب سنگین می‌گیرند و بر تعداد سانتریفوژهای خود در دو پایگاه نطنز و فردو می‌افزایند تا به این شکل پیام واضحی را به واشنگتن و دولت‌های اروپایی برسانند‌ مبنی بر اینکه حفظ توافق و اثرگذاری آن، یک مسوولیت جمعی است که از دروازه پایبندی دولت‌های امضا‌کننده توافق عبور می‌کند و فشارهای آمریکا و ایجاد تنش در منطقه باعث نمی‌شود ایران به طرح مسائل جدید برای امضای توافق تازه، روی آورد حتی اگر گزینه نظامی اقدام بعدی آمریکا باشد.
هشدار به اروپا و آمریکا
اما مقامات تهران دیروز نسبت به نگرانی‌ها و هشدارهای کشورهای اروپایی و آمریکا به عبور از سقف تعیین شده اورانیوم واکنش نشان دادند و هشدار دادند که تا ۱۶ تیر ماه هرچقدر دل‌شان بخواهد سطح غنی‌سازی را بالا می‌برند. همچنین اروپا را مورد تهدید قرار دادند که اگر به تعهدات‌شان عمل نکنند رآکتور اراک به شرایط خطرناک سابق برمی‌گردد؛ موضوعی که می‌تواند اروپا را رودرروی ایران و هم راستا با سیاست واشنگتن قرار دهد.
رییس‌جمهور ایران دیروز در جلسه هیات دولت، برجام را به نفع همه ملت‌ها، منطقه و جهان دانست و با تاکید بر اینکه بهترین راه برای آمریکا بازگشت از خطای خود است، تصریح کرد: اگر آمریکا از کلمه آتش خیلی می‌ترسد پس نباید شعله‌ را روشن کند و خاموش کردن این آتش، تنها بازگشت به تعهدات و مصوبات سازمان ملل است. روحانی در بخش دیگری از صحبت‌هایش تاکید کرد: اینستکسِ توخالی، به هیچ دردی نمی‌خورد.روحانی با بیان اینکه این روزها به نکات جالبی از سوی آمریکایی‌ها رسیده‌ایم، گفت: آنها تا امروز برجام را توافقی بد می‌دانستند و در این شرایط اگر ایران بخواهد از این توافق فاصله بگیرد، آنها باید خوشحال باشند، اما امروز که جمهوری اسلامی ایران مقداری از این توافق فاصله گرفته است، ناراحت بوده و داد و فریادشان در جهان بلند شده است.
رییس‌جمهور تاکید کرد: بسیار باعث تعجب است که اروپا در حالی که می‌بیند ملتی ۸۲ میلیونی برای تامین نیازهای ضروری خود با مشکل مواجه است، سکوت کرده و یک‌سال است که سخن نمی‌گوید. اینهایی که مدعی حقوق بشر و طرفداری از انسان‌های بی‌گناه و زن، مرد، پیرمرد و کودکان هستند، چرا با صراحت این اقدام آمریکا را محکوم نکرده و در راستای جبران آن کاری نمی‌کنند؟روحانی با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران با ارسال نامه برای سران پنج کشور اروپایی و انتشار بیانیه رسمی اعلام کرده که برای حفظ برجام تعهدات خود را کاهش می‌دهد، گفت: اقدام ایران در کاهش تعهدات برای ضربه زدن به برجام نیست، بلکه در راستای حفظ برجام است‌ چرا که معتقدیم اگر اقدامی انجام ندهیم، برجام از بین خواهد رفت. رییس‌جمهور افزود: به خاطر آنکه طرف‌های مقابل به تعهدات خود عمل نکردند و به این ترتیب برجام از بین نرود، متقابلا تعهدات خود را کاهش می‌دهیم تا این ساختمان بتواند متعادل و حفظ شود.
روحانی با بیان اینکه اگر امروز در غنی‌سازی از مرز ۳۰۰ کیلو عبور کرده‌ایم و ادامه خواهیم داد، تنها برای حفظ برجام است، خاطر‌نشان کرد: همان‌طور که اعلام کرده‌ایم، اگر طرف‌های مقابل به تعهدات خود بازگردند، بازگشت ایران به شرایط توافق به سرعت انجام خواهد شد و اگر تولید بالایی هم انجام دهیم در مدت کوتاهی آن را به کشوری دیگر مانند روسیه می‌فروشیم و در قبال آن کیک زرد دریافت می‌کنیم.رییس‌جمهور با بیان اینکه ایران اعلام کرده در تولید آب سنگین به ۱۳۰ تن تعهدی ندارد و ممکن است افزایش داشته باشد، اظهار داشت: اگر شرایط توافق حاصل شود بازگشت به زیر ۱۳۰ تن هم خیلی سریع می‌تواند انجام شود. روحانی با اشاره به اینکه تمام اقداماتی که ایران به واسطه عدم پایبندی طرف‌های مقابل به تعهدات برجام، انجام می‌دهد به سرعت قابل بازگشت است، گفت: ایران هرگز قصد لجبازی با دیگران و بر هم زدن توافق را ندارد، کما‌اینکه طرف‌های مقابل به هیچ عنوان نمی‌توانند به اقدامات ایران ایرادی بگیرند، چرا که ایران در پاسخ به درخواست‌های مکرر سران اروپا چندین بار مهلت‌های مقرر را تمدید کرده است.رییس‌جمهور با بیان اینکه مسوولان اروپایی حتی به آنچه که به ایران در این مدت برای حل مشکلات قول داده و توصیه کرده‌اند، عمل نکرده‌اند، خاطر‌نشان کرد: ایران در این مدت به هیچ عنوان عجله نکرده است و مردم بدانند که لحظه‌ای در برجام احساسی عمل نکرده و کاملا براساس منطق و عقل اقدام کرده‌ایم.
اینستکس نمایشی
روحانی ساز‌و‌کار مالی اروپایی‌ها (اینستکس) را تاکنون تنها اقدامی نمایشی دانست و افزود: امروز اینستکس تنها ساز‌و‌کاری بدون پول است و اینستکسِ توخالی به هیچ دردی نمی‌خورد، اما اگر اینستکس فعال شده و پول فروش نفت ایران به آنها به واسطه آن حاصل شود با وجود ایرادات آن، می‌توان تا حدی آن اقدام را قبول کرد.رییس‌جمهور با اشاره به اینکه اگر اقدام عملی از سوی طرف‌های مقابل انجام نشود، ایران از ۱۶ تیر اقدامات بعدی را انجام خواهد داد، گفت: در ۱۶ تیرماه سطح غنی‌سازی ایران دیگر ۶۷/۳ نخواهد بود و این تعهد را کنار گذاشته و به هر مقداری که ضرورت و نیاز ما باشد، ارتقا خواهیم داد. روحانی افزود: از ۱۶ تیر اگر طرف‌های مقابل به تمامی تعهدات خود طبق زمان‌بندی عمل نکنند، رآکتور اراک به شرایط سابق یعنی شرایطی که آنها ادعا می‌کردند خطرناک بوده و می‌تواند پلوتونیوم تولید کند، بازخواهد گشت مگر اینکه در مورد رآکتور اراک آنها به تمامی تعهدات خود عمل کنند.رییس‌جمهور تاکید کرد: توصیه ایران به اروپا و آمریکا، بازگشت به منطق، میز مذاکره، تفاهم، احترام به قانون و احترام به مصوبات شورای امنیت سازمان ملل متحد است و در این شرایط همه باید به برجام عمل کنند.
سطح غنی‌سازی را خودمان تعیین می‌کنیم
محمد‌جواد ظریف در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران با بیان اینکه گام بعدی کاهش تعهدات برجامی جمهوری اسلامی ایران، عدم رعایت غنی‌سازی تا سقف ۶۷/۳ درصد است، خاطر‌نشان کرد: اینکه ما در گام بعدی در چه سطحی غنی‌سازی کنیم را خودمان و براساس نیازمان تعیین می‌کنیم.ظریف در پاسخ به پرسشی درباره کاهش تعهدات برجامی ایران اظهار کرد: ما برنامه‌های جمهوری اسلامی ایران را اعلام کردیم و براساس آن هم عمل می‌کنیم و اروپایی‌ها هم باید بدانند تا زمانی که آنها به برجام متعهد باشند ما به برجام متعهد خواهیم بود. وی افزود: همچنین به همان شکل که اروپایی‌ها تعهدات‌شان را عمل کنند ما نیز تعهدات‌مان را اجرا خواهیم کرد.وزیر امور خارجه در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا نخستین تراکنش‌های اینستکس انجام شده است با تاکید بر اینکه این موضوع باید از بخش خصوصی پرسیده شود، اظهار کرد: اروپایی‌ها اعلام کرده‌اند که نخستین تراکنش در حال انجام است اما بخش خصوصی باید در این باره اظهار نظر کند.
وزیر امور خارجه در بخش دیگری از صحبت‌های خود در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره ۱۱ تعهد اروپا در قبال ایران در برجام و اجرای ساز‌و‌کار اینستکس در این زمینه گفت: بعد از خروج ترامپ از برجام ما جلسه‌ای در سطح وزرای خارجه سه کشور اروپایی و همچنین دو جلسه با حضور وزرای خارجه اعضای باقیمانده در برجام برگزار کردیم که در این جلسات اروپایی‌ها ۱۱ تعهد اعلام کردند که فروش نفت ایران، بازگشت پول نفت ایران، سرمایه‌گذاری در ایران، حمل‌و‌نقل، هوانوردی و کشتیرانی از جمله این تعهدات بود.وی ادامه داد: اروپایی‌ها به طور رسمی این ۱۱ تعهد را اعلام کردند و به اجرای آنها متعهد شدند. ظریف با تاکید بر اینکه در هیچ‌کدام از تعهدات اروپایی‌ها، اینستکس یا ساز‌و‌کار ویژه مالی وجود ندارد خاطرنشان کرد: آنچه وجود دارد ۱۱ تعهد از سوی اروپایی‌هاست.
اگر اینستکس عملیاتی شود تازه مقدمه‌ای می‌شود برای اجرای آن ۱۱ تعهد‌ لذا اروپایی‌ها باید به ۱۱ تعهدی که اعلام کرده‌اند عمل کنند. وزیر امور خارجه افزود: پیش از اجرای این ۱۱ تعهد، اروپایی‌ها در چارچوب برجام باید به مواد ۱ تا ۳ ضمیمه ۲ برجام توجه کنند. در این مواد نوشته شده «اینکه اروپا یک اقدامی کرده و قانونی را لغو کرده است کافی نیست‌ بلکه آثار آن قانون را باید نشان دهد»‌ لذا به صراحت گفته‌ایم که تا زمانی که اروپا به برجام متعهد باشد ما نیز به برجام متعهد خواهیم بود اما همان‌طور که اروپا تعهداتش را انجام می‌دهد، ما نیز تعهدات‌مان را انجام می‌دهیم.ظریف در ادامه در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات اخیر دادستانی مبنی بر اینکه اینستکس فرزند معلول برجام است تاکید کرد: معلول یا غیر‌معلول، ما از اروپایی‌ها می‌خواهیم تعهداتشان را انجام دهند و تعهدات آنها نیز بسیار فراتر از اینستکس است.وی در پایان در پاسخ به پرسشی درباره واکنش رییس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا نسبت به بر افزایش سطح غنی‌سازی اورانیوم اظهار کرد: ترامپ می‌تواند به همه چیز واکنش نشان دهد ولی اگر ایشان می‌خواهد به خود حق دهد که چنین واکنشی را انجام دهند، ابتدا باید نقض برجام و خروج از آن را متوقف کنند و تحریم‌های غیر‌قانونی‌شان را که به مثابه تروریسم اقتصادی علیه ۸۲ میلیون ایرانی است متوقف کنند بعد در این باره تصمیم بگیرند.
سیدعباس موسوی‌ نیز در صفحه توئیتر خود در ارتباط با اینستکس اروپایی نوشت: «کسی در دولت به اینستکس اروپا امید نبسته اما راهش را هم نبستیم. نه تنها آن‌را کافی نمی‌دانیم بلکه این سازوکار را مقدمه اجرای تعهدات یازده‌گانه اروپایی‌ها می‌دانیم که تاکنون به آنها عمل نکرده‌اند. هنوز در برجام هستیم و فعلا حقوق و مطالبات‌مان را از طریق همین توافق دنبال می‌کنیم.»