مقایسه اشتباه بازدهی بازارهای سرمایه و بدهی

سهامداران با توجه به احتمال ریسک‌‎های مختلف در بازار سرمایه، به خرید اوراق بدهی روی می‌آورند، غافل از اینکه این اوراق در حقیقت یک سود ثابت و خطی می‌دهند. در حالی که بازار سرمایه در روند بلندمدتی که تا به حال داشته همیشه بیشترین سوددهی را نسبت به سایر بازارهای موازی، نصیب سهامداران خود کرده است. یک کارشناس بازار سرمایه با بیان این مطلب اظهار کرد: سهامداران به ‌جای خرید اوراق بدهی بهتر است صبوری کرده و سهام ارزشمند خود را نگهداری کنند. حمیدرضا جیهانی عنوان کرد: نمودار افزایش ضریب پایه پولی در گزارش شهریورماه بانک مرکزی، بیانگر سرعت بیشتر آن نسبت به روند افزایش تولید نقدینگی است که مشابه این اتفاق در فروردین ۱۳۹۹ نیز رخ داده است. این موضوع مؤید این است که بازار سرمایه با توجه به رشد شتابان نقدینگی، رونق خوبی در نیمه دوم سال خواهد داشت.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه افزایش نقدینگی در کشور و همچنین روند افزایش ضریب پایه پولی مطابق با گزارش‌های بانک مرکزی نویدبخش رونق بازار سرمایه است، گفت: اتفاقی که با افزایش نرخ پایه پولی به دلیل چاپ پول در ابتدای سال توسط دولت قبل انجام شد، در شهریورماه امسال هم در عملکرد بانک مرکزی منعکس شد. از این‌رو، سهامداران باید توجه داشته باشند که احتمالا بازار سرمایه در انتهای پاییز یا زمستان، رونق پیدا می‌کند و سودهایی که می‌توانند در بازار سرمایه داشته باشند را با بازارهای مشابه مقایسه نکنند. جیهانی با اشاره به سرمایه‌های سرگردان در جامعه گفت: این سرمایه‌ها، بخش بالای نقدینگی کشور را به خود اختصاص داده‌ و دارندگان آنها به دنبال نوعی از سرمایه‌گذاری‌ هستند تا از طریق آن هم سرمایه خود را از تورم مصون بدارند و هم سودآور باشد. وی افزود: دو بازار پیش‌روی این سرمایه‌های سرگردان وجود دارد: بازار پول و بازار سرمایه. در بازار پول، بانک مرکزی از قاعده بازار بین‌بانکی و مدل بازار باز به عنوان راهکارهایی که به تامین نقدینگی بانک‌ها می‌انجامد، برای مدیریت آن بهره برده و کریدور نرخ بهره بین‌بانکی را بین ۱۴ تا ۲۲ درصد تعریف کرده است. این کارشناس بازار پول و سرمایه با اشاره به سود بانکی تصریح کرد: نرخ سود بانکی در تیرماه به کف خود در سال رسید و در کانال ۱۸ درصد قرار گرفت و نتیجه آن، رونق شهریورماه بورس بود. ولی در ادامه با توجه به سیاستگذاری‌هایی که بانک مرکزی داشت، سود بانکی افزایش یافت. وی ادامه داد: نرخ سود بانکی ۲۰ درصد به این معنی است که بازده سرمایه‌گذاری فرد معادل عدد پنج است. به بیانی دیگر، فرد هر اندازه که سرمایه‌گذاری می‌کند، با ضریب پی بر‌ای (P/E) پنج می‌تواند از سرمایه‌گذاری خود سود کسب کند. سود بانکی، سود بدون ریسک و تضمین ‌شده است. این در حالی است که در بازار رقیب که همان بازار سرمایه است، سرمایه‌گذار در سرمایه‌گذاری خود با ریسک مواجه می‌شود، زیرا ریسک در ذات بازار سرمایه نهفته است. طبیعی است که در این بازار، سرمایه‌گذار به P/E پنج رضایت نمی‌دهد و انتظار بازدهی بالاتری دارد تا وارد این بازار شود. به گفته این کارشناس بازار سرمایه افزایش نرخ بهره بین‌بانکی و به تبع آن افزایش نرخ بهره بانکی، سبب می‌شود سرمایه‌های سرگردان به‌جای اینکه به طور مستقیم به بخش واقعی اقتصاد از طریق شرکت‌های پذیرفته‌شده بورسی وارد شوند، در بانک‌ها دپو شوند. وی با بیان اینکه سپرده‌های بانکی نقش چندانی در تولید و افزایش کارایی صنایع کشور ایفا نمی‌کنند، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری بازار سرمایه (سنا) خاطرنشان کرد: طی سال‌های اخیر مشاهده شده است بانک‌ها از بهره‎وری بالایی برخوردار نبوده‌اند و تزریق این سپرده‌های بانکی در قالب وام به بنگاه‌های زیرمجموعه، گاه غیرمولد بوده و این موضوع منجر به دور باطل می‌شود که نه تنها از رشد اقتصادی کشور جلوگیری می‌کند، بلکه به ‌دلیل انباشته نشدن واقعی سرمایه، آینده اقتصاد را نیز با چالش مواجه می‌کند.
تامین مالی دولت از طریق بازار سرمایه
جیهانی با اشاره به اینکه دولت طی ماه‌های اخیر به بازار سرمایه به منظور تامین مالی فشار وارد کرده است، ابراز کرد: دولت برای تامین کسری بودجه خود، اقدام به فروش اوراق بدهی از طریق بازار سرمایه کرده است. براساس آمارهای بانک مرکزی، در سال گذشته، ۳۲۷ هزار میلیارد تومان در شش ماهه نخست سال تامین مالی از طریق بازار سرمایه انجام شده است. ۲۳۰ هزار میلیارد از مبلغ یادشده از طریق بخش‌های سرمایه‌ای مانند افزایش سرمایه‌ها و عرضه‌های اولیه بوده و ۹۷ هزار میلیارد تومان از طریق بازار اوراق بدهی بوده است. وی در همین راستا گفت: در شش‌ماهه نخست امسال، این مبلغ به ۲۳۸ هزار میلیارد تومان رسیده است. این موضوع حکایت از رونق پایین بازار سرمایه طی این مدت دارد. تامین مالی بازار سرمایه‌ که همان افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی سهامداران یا تجدید دارایی‌ها است، مبلغ ۱۰۵ هزار میلیارد تومان اعلام شده که کاهش ۶۵ درصدی را نسبت به دوره مشابه سال گذشته، نشان می‌دهد. اما در بخش اوراق بدهی، با افزایش ۳۵درصد به ۱۳۳ هزار میلیارد تومان رسیده است. فروش اوراق بدهی دولت طی شهریور ماه به ۶۵ هزار میلیارد تومان رسیده که بیشترین مقدار در دوره شش‌ماهه نخست سال بوده است. به گفته این کارشناس بازار سرمایه، بررسی ارقام یادشده، نشان می‌دهد به جای اینکه تامین مالی واقعی انجام و دولت از رونق بازار سرمایه بهره‌مند شود و بتواند اوراق خود را در دوران رونق به سرمایه‌گذاران عرضه کند، با روند و سیاستگذاری نادرستی که داشته، به‌جای تحقق وعده‌های خود، منجر به رکود و افت شدید در هفته‌های اخیر در بازار سرمایه شده است.
ضرورت همراهی دو بال اقتصادی کشور
جیهانی تاکید کرد: رقابت میان بازار پول و بازار سرمایه، می‌تواند اقتصاد را زمین بزند، این در حالی است که همراهی و همکاری این دو بازار اصلی در تامین مالی صنایع مختلف، منجر به رشد اقتصادی کشور و بهره‌مندی این نظام در کشور می‌‌شود. این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: لازم است دولتمردان به این نکته توجه داشته باشند که بورس، قلک دولت نیست و نباید نگاه ابزاری به بازار سرمایه داشته باشند، زیرا این نگاه منجر به از دست رفتن کارایی و کارکرد اصلی بازار سرمایه در تامین مالی بنگاه‌های بخش اصلی اقتصاد می‌شود. همچنین، بی‌اعتمادی ناشی از آن، سبب گریزان شدن نقدینگی سرگردان از بورس می‌شود.